Czwarty rok z rzędu platynowy medal EcoVadis, rating AAA od MSCI i redukcja emisji o niemal 35% względem roku bazowego – Grupa Żabka buduje ESG inaczej niż większość polskich firm. Rafał Rudzki, Dyrektor ds. Zrównoważonego Rozwoju Grupy Żabka w rozmowie z ESG Trends, o tym, co stoi za tymi liczbami, i gdzie strategia ESG największej sieci convenience w Polsce wciąż napotyka ścianę.
Grupa Żabka otrzymała w ratingu ESG MSCI najwyższą możliwą ocenę – AAA. Jak w praktyce wygląda włączanie czynników środowiskowych, społecznych i zarządczych do strategii oraz codziennych działań operacyjnych?
Rafał Rudzki: Nasza Strategia Odpowiedzialności (ESG) opiera się na czterech filarach, które są ze sobą bardzo ściśle powiązane i wzajemnie się uzupełniają. Wszystkie spaja jedno podejście: chcemy działać wygodnie i odpowiedzialnie dla każdego i na co dzień. To jest zresztą idea bardzo mocno zakorzeniona w naszym modelu biznesowym i w sposobie, w jaki myślimy o odpowiedzialności, nie jako o czymś dodatkowym, ale jako o czymś, co powinno być dostępne, praktyczne i osadzone w codziennych wyborach klientów, partnerów biznesowych i całej organizacji.
Pierwszy filar to „Zrównoważony styl życia”, czyli ułatwianie klientom podejmowania lepszych, bardziej świadomych wyborów na co dzień, zarówno przez ofertę produktową, jak i przez rozwiązania ograniczające marnowanie żywności. Drugi filar to „Pozytywny wpływ na otoczenie”, obejmujący relacje z franczyzobiorcami, partnerami biznesowymi i społecznościami lokalnymi. Trzeci to „Odpowiedzialna organizacja”, a więc ład, kultura organizacyjna, etyka, różnorodność i odpowiedzialne zarządzanie. Czwarty filar to „Zielona planeta”, skupiony na ochronie klimatu, energii, obiegu zamkniętym, opakowaniach i ograniczaniu wpływu środowiskowego całej działalności.
Który z wymienionych filarów ESG stanowi dziś dla Was największe wyzwanie wdrożeniowe i dlaczego?
RR: Spośród tych czterech filarów dziś największym wyzwaniem wdrożeniowym pozostaje właśnie te ostatni. To obszar najbardziej przekrojowy, bo obejmuje jednocześnie działania na rzecz obniżania śladu węglowego, w tym wdrożenia zwiększające np. efektywność energetyczną, optymalizację logistyki, poszukiwanie rozwiązań obiegu zamkniętego np. ograniczanie użycia plastiku pierwotnego, wdrożenie systemu kaucyjnego w Polsce i współpracę z dostawcami.
W praktyce nie jest to temat, który można wdrożyć jedną decyzją na poziomie centrali. Wymaga on równoczesnej zmiany procesów operacyjnych, wykorzystania technologii, zaangażowania partnerów biznesowych i konsekwencji w całym łańcuchu wartości no i rzecz jasna ścisłej współpracy pomiędzy zespołami. To właśnie w tym filarze najmocniej spotykają się ambicje klimatyczne z codzienną operacją bardzo dużej organizacji. Mówimy o sieci liczącej na koniec marca br. ponad 12 700 sklepów, wspartej logistyką, technologią i współpracą z ponad 10 tys. franczyzobiorców, a także szerokim gronem partnerów biznesowych. Dlatego skala wdrożenia jest tutaj po prostu największa. Jednocześnie ten filar najmocniej wychodzi poza nasze operacje własne, dotyczy także dostawców, opakowań, transportu, a w części również zachowań konsumenckich. I właśnie dlatego jest on tak wymagający: żeby działać w tym obszarze skutecznie, trzeba umieć połączyć odpowiedzialność z praktycznością, efektywnością finansową, skalą i codziennością funkcjonowania całego biznesu.
Nie oznacza to oczywiście, że ten obszar jest najmniej zaawansowany, wręcz przeciwnie. W ostatnich latach, udało się istotnie ograniczyć emisje zakresu 1 i 2, poprawić parametry opakowań marek własnych, wdrożyć w sieci Żabka system kaucyjny na bardzo szeroką skalę (na zasadach dobrowolności) i utrzymać wysoki poziom realizacji większości celów z obszaru ESG. Natomiast właśnie dlatego, że Zielona planeta obejmuje tak wiele współzależnych elementów jednocześnie, pozostaje dziś najbardziej wymagającym filarem pod względem wdrożeniowym.
Największą barierą w dalszym ograniczaniu emisji, szczególnie w Scope 3, jest skala i złożoność całego łańcucha wartości. Scope 3 to emisje, które powstają poza własnymi operacjami firmy, przede wszystkim przy produkcji zakupionych towarów, w transporcie, u dostawców czy w działalności franczyzobiorców. W przypadku Żabki największą część tych emisji tworzą właśnie zakupione towary i usługi – 2,87 mln tCO2e, a ważną kategorią pozostają też franczyzobiorcy – 242 tys. tCO2e.
Rafał Rudzki, Dyrektor ds. Zrównoważonego Rozwoju Grupy Żabka
Jakie działania podejmuje Żabka w celu redukcji emisji GHG i które z nich mają największy wpływ na ostateczne efekty?
RR: Największy udział miały trzy grupy działań: pochodzenie i efektywność energetyczna, dekarbonizacja logistyki oraz modernizacja infrastruktury własnej. Najmocniejszym pojedynczym czynnikiem była energia elektryczna. Dzięki umowom PPA i zakupowi gwarancji pochodzenia zielona energia objęła 95% zużycia energii elektrycznej w działalności własnej Żabka Polska i 41% w działalności franczyzobiorców. To przełożyło się na redukcję 17 413 tCO2e w operacjach własnych i 155 535 tCO2e po stronie franczyzobiorców.
Równolegle bardzo ważną rolę odegrały działania w logistyce i flocie własnej. Rozwijaliśmy transport dedykowany, który w 2025 r. objął blisko 2 tys. sklepów i ogranicza zapotrzebowanie na suchy lód, zmodernizowaliśmy system chłodniczy w centrum logistycznym w Plewiskach, a także wdrażaliśmy rozwiązania poprawiające efektywność użytkowania floty własnej. Istotny był też obszar budynków i ogrzewania: montaż pomp ciepła w centrum logistycznym w Pruszczu
Gdańskim, system odzysku ciepła w nowym centrum w Kątach Wrocławskich i rozwój niskoemisyjnych standardów dla nowych obiektów. Samo centrum w Kątach Wrocławskich uzyskało certyfikat BREEAM New Construction na poziomie Excellent. To właśnie połączenie tych działań sprawiło, że w 2025 r. emisje zakresu 1 i 2 w Żabka Polska były już o 34,9% niższe niż w roku bazowym – 2020.
Czy obecna droga redukcji emisji jest zgodna z celami Science Based Targets initiative lub innymi międzynarodowymi standardami?
RR: Nasza ścieżka redukcji emisji została zatwierdzona przez Science Based Targets Initative. SBTi weryfikuje, czy cele klimatyczne firm są oparte na wiedzy naukowej, a nie wyłącznie na deklaracjach. W przypadku Żabka Polska te cele zostały potwierdzone już w 2021 r. Obejmują one redukcję emisji z własnej działalności i zużywanej energii o 25% do 2026 r. względem 2020 r., ograniczenie o 70% intensywności emisji związanych z działalnością franczyzobiorców oraz doprowadzenie do tego, aby 75% dostawców, licząc według wartości zakupów, miało własne cele redukcyjne oparte na przesłankach naukowych. Równolegle cała Grupa uporządkowała i policzyła emisje w pełnym zakresie 1 – 3, czyli nie tylko we własnych operacjach, ale również w całym łańcuchu wartości, i przygotowuje cele dekarbonizacyjne dla kolejnego okresu, czyli po 2027 r.
Jakie są największe bariery w dalszym ograniczaniu emisji, szczególnie w zakresie Scope 3?
RR: Największą barierą w dalszym ograniczaniu emisji, szczególnie w Scope 3, jest skala i złożoność całego łańcucha wartości. Scope 3 to emisje, które powstają poza własnymi operacjami firmy, przede wszystkim przy produkcji zakupionych towarów, w transporcie, u dostawców czy w działalności franczyzobiorców. W przypadku Żabki największą część tych emisji tworzą właśnie zakupione towary i usługi – 2,87 mln tCO2e, a ważną kategorią pozostają też franczyzobiorcy – 242 tys. tCO2e. To pokazuje, że największe wyzwania nie leżą już tylko w tym, co dzieje się we własnych obiektach, ale w całym ekosystemie współpracy.
Drugą barierą jest paradoks wzrostu. Żabka rozwija sieć, zwiększa sprzedaż i skalę działania, a to oznacza większe wolumeny produktów i większe zapotrzebowanie na transport. W efekcie emisje Scope 3 mogą rosnąć w wartościach bezwzględnych, nawet jeśli firma poprawia efektywność w wielu obszarach. Innymi słowy: im większa skala biznesu, tym większym wyzwaniem jest redukcja emisji w całym łańcuchu wartości. Trzecim wyzwaniem jest dostępność i jakość danych. Dziś tylko 9% emisji Scope 3 zostało policzonych na podstawie danych pierwotnych, czyli bezpośrednio pozyskanych od dostawców. To oznacza, że dalsza redukcja wymaga nie tylko działań operacyjnych, ale także głębszego zaangażowania naszych partnerów biznesowych, jeszcze lepszego mierzenia śladu węglowego produktów i stopniowego przechodzenia z szacunków na twardsze dane. W praktyce właśnie to będzie jednym z ważniejszych elementów naszych działań dekarbonizacyjnych w kolejnych latach.
Wspomniał Pan, że Żabka od dawna stawia na odnawialne źródła energii i poprawę efektywności energetycznej swoich sklepów. Jakie inwestycje są w planach w najbliższym czasie?
RR: W najbliższych latach największy nacisk będzie położony na trzy obszary: zieloną energię, energooszczędność sklepów i niskoemisyjną logistykę. Po stronie OZE chodzi przede wszystkim o dalsze pozyskiwanie energii ze źródeł odnawialnych, zarówno przez długoterminowe umowy PPA, jak i instalacje fotowoltaiczne.
Równolegle rozwijane mają być inwestycje ograniczające emisyjność budynków i ogrzewania oraz działania, które zmniejszają ślad węglowy w całym łańcuchu wartości. W praktyce oznacza to kolejne modernizacje sklepów i obiektów logistycznych: rozwój inteligentnego sterowania klimatyzacją i oświetleniem, wdrażanie bardziej efektywnych technologii chłodniczych, modernizację centrów logistycznych oraz tam, gdzie możliwe i zasadne montaż pomp ciepła. Już dziś widać, jak wygląda ten kierunek: zaawansowane sterowanie klimatyzacją i kurtynami powietrznymi objęło 2 300 sklepów, automatyczne sterowanie oświetleniem 900
lokalizacji, a w 36 sklepach testowano chłodzenie glikolem. To pokazuje, że mówimy nie o jednej inwestycji, ale o szerokim programie modernizacji infrastruktury.
Ważnym obszarem będzie także transport. Plan zakłada dalsze inwestycje w transformację floty własnej m.in. jej hybrydyzację czy elektryfikację, rozwijanie infrastruktury ładowania oraz rozwiązania poprawiające bezpieczeństwo, efektywność jazdy i ograniczające zużycie paliwa. Kolejnym dobrym przykładem tego podejścia jest też nowe centrum logistyczne w Kątach Wrocławskich, zaprojektowane z rozwiązaniami niskoemisyjnymi, a także modernizacja innych obiektów logistycznych w kierunku wyższej efektywności energetycznej.
Ekoprojektowanie, system kaucyjny czy wymogi wobec dostawców – które z tych działań mogą najbardziej przyspieszyć transformację opakowań marek własnych?
RR: Redukcję plastiku pierwotnego mają przyspieszyć działania prowadzone równolegle na kilku poziomach. Najważniejsze z nich to dalsze przeprojektowywanie opakowań marek własnych tak, by były zgodne z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym, zużywały mniej surowca pierwotnego i jeszcze w większym stopniu nadawały się do procesów recyklerskich.
W 2025 r. poziom redukcji udział plastiku pierwotnego w opakowaniach marek własnych wynosił aż 36,1%.. Równolegle Żabka rozwija rozwiązania wspierające selektywną zbiórkę i recykling przez program „Naturalnie Razem”, system kaucyjny wdrożony w niemal całej sieci w Polsce oraz pilotaże wielu inicjatyw testujących rozwiązania obiegu zamkniętego, takie jak zbiórka kubków po napojach ciepłych. Do tego dochodzi przygotowanie do wdrożenia nowych regulacji, w tym PPWR
i rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). W dłuższej perspektywie ważnym kierunkiem ma być także możliwie szerokie stosowanie opakowań wielokrotnego użytku dla produktów marek własnych.
W jaki sposób Grupa Żabka angażuje dostawców w realizację celów ESG, szczególnie w obszarze redukcji emisji i opakowań?
RR: Dostawców angażujemy w realizację celów ESG na kilku poziomach jednocześnie. Zaczynamy od jasnych zasad współpracy. Obowiązują u nas: Kodeks Postępowania dla Partnerów Biznesowych oraz Polityka Praw Człowieka dla Partnerów Biznesowych, które wyznaczają oczekiwane standardy w całym łańcuchu wartości. W 2025 r. już 91,8% partnerów biznesowych Żabka Polska zostało zapoznanych z Kodeksem Postępowania.
Drugim elementem są konkretne cele i mierniki. W 2025 r. 61,4% zakupów i wydatków dotyczyło partnerów biznesowych zaangażowanych w cele redukcji gazów cieplarnianych opartych na przesłankach naukowych. To pokazuje, że kwestie klimatyczne coraz wyraźniej stają się częścią relacji z dostawcami, a nie tylko wewnętrznym zobowiązaniem firmy. Trzeci obszar to narzędzia i wspólna praca na danych. Rozpoczęliśmy testy platformy Carbon Maps, która pozwala obliczać ślad węglowy poszczególnych produktów i ułatwia współpracę z dostawcami przy ograniczaniu emisji.
W obszarze opakowań stawiamy z kolei na ekoprojektowanie i rozwiązania zgodne z gospodarką o obiegu zamkniętym, tak aby opakowania marek własnych były projektowane i rozwijane razem z partnerami w sposób, który ogranicza wykorzystanie surowców pierwotnych i zwiększa ich przydatność do recyklingu. A to tylko czubek góry lodowej, ponieważ nie tylko wcześniej wspomniane aspekty zostały opomiarowane a wymagania opisane m.in. w politykach tematycznych. Jest ich o wiele więcej a dotyczą między innymi kwestii środowiskowych, pozyskiwania surowców i materiałówczy bezpieczeństwa żywności.
Minęło ponad pół roku od wprowadzenia w Polsce systemu kaucyjnego. Jak ocenia Pan skuteczność tej regulacji?
RR: Skuteczność systemu kaucyjnego oceniamy przede wszystkim przez pryzmat skali i powtarzalności procesu: czy zwrot opakowań jest dla klientów prosty, a dla handlu operacyjnie wykonalny. Z perspektywy Żabki widać, że dobrze zaprojektowany model może dobrze działać. Dodatkowo po uruchomieniu systemu w Polsce objął on w praktyce ~100% sklepów Żabka, co pokazuje gotowość sieci do działania w skali a dla klientów – daje możliwość zwrotu opakowań objętych powszechnym systemem blisko ich codziennych aktywności w tym zakupów.
Decyzja o przystąpieniu do systemu kaucyjnego w Polsce była dla nas jedną z bardziej kompleksowych do podjęcia w ostatnim czasie, ponieważ ma istotny wymiar biznesowy, ale też była elementem realizacji naszych celów i ambicji dotyczących obszaru – gospodarki obiegu zamkniętego, zdefiniowanych w Strategii Odpowiedzialności. Traktujemy system kaucyjny jako jedno z najbardziej efektywnych narzędzi ograniczania ilości odpadów opakowaniowych i realnego domykania obiegu surowców. Takie działanie wpisuje się w naszą misję odpowiadania na potrzeby klienta, opartą na zasadzie „wygodnie i odpowiedzialnie, każdego dnia”. W Q1 zebraliśmy 33.7 miliona opakowań, natomiast w kwietniu blisko 18 mln. To powód do dumy i ogromna zasługa franczyzobiorców, którzy angażują się w proces.
Czy po pół roku od wdrożenia widać istotne zmiany w zachowaniach klientów?
RR: Widzimy, że kluczowe jest połączenie dostępności punktów zwrotu z prostą obsługą. Tam, gdzie te warunki są spełnione, klienci chętnie oddają opakowania. Pełna, twarda ocena „po pół roku” wymaga jednak porównywalnych danych z całego rynku i stabilizacji procesów, dlatego tę ocenę opieramy na trendzie i doświadczeniu wdrożeniowym, a nie na deklaracjach.
Czy w Państwa opinii polityka edukacyjno-komunikacyjna na temat wdrożenia była wystarczająca?
RR: Z naszej perspektywy kierunek tych działań był właściwy, natomiast przy tak dużej zmianie systemowej zawsze widać, jak ważna jest skala, spójność i ciągłość komunikacji – wszystkich uczestników systemu. A dotyczy on codziennych nawyków milionów konsumentów, dlatego jego skuteczne wdrożenie wymaga nie tylko gotowości operacyjnej po stronie sieci handlowej, ale również szerokiej i praktycznej edukacji rynku.
Konsumenci potrzebują jasnych, prostych i łatwo dostępnych informacji dotyczących tego, jakie opakowania są objęte systemem, jak wygląda proces zwrotu i gdzie znajdują się punkty odbioru. To naturalne przy rozwiązaniu, które dopiero buduje swoją powszechną rozpoznawalność. Dlatego edukację i związaną z nią komunikację warto traktować nie jako jednorazowy element wdrożenia, ale jako proces, który powinien towarzyszyć systemowi również na kolejnych etapach jego rozwoju.
Jednocześnie same doświadczenia z rynku są obiecujące. To pokazuje, że przy dobrze zaprojektowanym i jasno zakomunikowanym modelu klienci chętnie angażują się w takie rozwiązania. Dlatego powiedziałbym, że komunikacja wokół wdrożenia była potrzebna i ważna, ale w skali kraju nadal warto ją rozwijać i wzmacniać. Im bardziej będzie ona jednolita, praktyczna i konsekwentna w sklepach, kanałach cyfrowych i przestrzeni publicznej, tym łatwiejsze i bardziej intuicyjne będzie codzienne korzystanie z systemu przez konsumentów.
W jaki sposób AI i GreenTech wspiera Grupe Żabka w realziacji celów zrównoważonego rozwoju?
RR: W Grupie Żabka uważnie obserwujemy trendy i systematycznie badamy, co jest ważne dla konsumentów oraz dla całego naszego ekosystemu, także w obszarze odpowiedzialności i zrównoważonego rozwoju. Te informacje mają dla nas wymiar praktyczny, bo wprost przekładają się na to, jak budujemy ofertę, organizujemy procesy i ustalamy priorytety strategiczne.
Obecnie pracujemy nad Strategią Odpowiedzialności w nowej perspektywie czasowej, obejmującej całą Grupę Żabka, która zacznie obowiązywać od 2027 r. Chcemy, żeby była ona jeszcze ambitniejsza i jeszcze ściślej zintegrowana z naszym modelem biznesowym, a jednocześnie wykonalna w skali tak złożonej organizacji jak nasza.
Już dziś widzimy, że kluczową rolę w skutecznym wdrażaniu zrównoważonego rozwoju odgrywa zaangażowanie ludzi. Z jednej strony naszych pracowników i współpracowników, którym zależy na realnym wpływie na otoczenie, czego wyrazem jest między innymi program „Mam Wpływ”. Z drugiej, naszych partnerów biznesowych, z którymi budujemy relacje w oparciu o jasne zasady wyznaczone przez program „Fair Business”. Bez tej dwustronnej współpracy żadna strategia ESG nie zadziała w praktyce.
Coraz większą rolę odgrywają również technologie. To dzięki nim możemy skuteczniej przeciwdziałać marnowaniu żywności, w czym istotne miejsce zajmuje sztuczna inteligencja, lepiej raportować nasz wpływ środowiskowy i społeczny, a także sprawniej wdrażać rozwiązania wynikające z nowych regulacji. Technologia jest dla nas dziś naturalnym akceleratorem zmian w obszarze ESG, a nie dodatkiem do nich.
Czy ESG wpływa już na decyzje zakupowe konsumentów?
RR: Najlepiej widać to wtedy, gdy odpowiedzialność idzie w parze z konkretną korzyścią dla klienta. To zresztą bardzo dobrze oddaje podejście, które spaja nasze działania: chcemy, aby odpowiedzialne wybory były wygodne i odpowiedzialne dla każdego i na co dzień. Innymi słowy, ESG rzeczywiście zaczyna wpływać na decyzje zakupowe, ale dzieje się to przede wszystkim tam, gdzie klient nie musi wybierać między wygodą a odpowiedzialnością. Właśnie w takich rozwiązaniach najlepiej widać, że odpowiedzialność może być elementem codziennego doświadczenia zakupowego, a nie dodatkowym obowiązkiem.
Podobnie działa rabat za własny kubek. W 2025 r. w ten sposób sprzedano ponad 485 tys. gorących napojów. To pokazuje, że klienci chętnie wybierają bardziej odpowiedzialne rozwiązania wtedy, gdy nie wymagają one od nich dodatkowego wysiłku albo wyrzeczenia. Jeśli odpowiedzialność jest prosta, dostępna i osadzona w codziennym rytmie zakupów, staje się czymś naturalnym.
Widać to też szerzej w samej ofercie. Sprzedaż produktów marek własnych promujących zrównoważony styl życia sięgnęła 2,1 mld zł, rosnąc o 17% w stosunku do poprzedniego roku. To sugeruje, że taki wybór ma realne znaczenie dla klientów, ale przede wszystkim wtedy, gdy produkt nadal odpowiada na podstawowe potrzeby: jest dostępny, wysokiej jakości, wygodny i rozsądny cenowo. I właśnie dlatego mówimy o odpowiedzialności, która ma być wygodna i odpowiedzialna dla każdego i na co dzień, bo dopiero wtedy może realnie wpływać na skalę codziennych decyzji zakupowych.
Rafał Rudzki, Dyrektor ds. zrównoważonego rozwoju, Grupa Żabka. Od 2021 r. pełni funkcję Dyrektora ds. ESG a od stycznia 2023 r. objął rolę Dyrektora ds. zrównoważonego rozwoju w Grupie Żabka. W ramach Obszaru Strategii i Rozwoju Grupy Żabka odpowiadał za definiowanie i wdrażanie strategii odpowiedzialności (ESG). Przez ostatnie kilkanaście lat pracował dla IBM, PwC i Deloitte – wspierając przedsiębiorstwa w Polsce i za granicą w transformacji procesów biznesowych, ze szczególnym uwzględnieniem strategicznego zarządzania czynnikami pozafinansowymi – ESG. W Deloitte, z którego dołączył do zespołu Żabki, koordynował rozwój i dostarczał usługi doradcze w obszarze ESG w 19 krajach Europy Środkowej. Rafał jest absolwentem Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, Erasmus Universiteit w Rotterdamie oraz University of Cambridge. Był członkiem zarządu (Rady) Towarzystwa Ekonomistów Polskich w latach 2018 – 2024.
Rozmowa ESG Trends
