Od 19 lipca 2026 r. duże przedsiębiorstwa z branży fashion nie mogą już bezkarnie niszczyć niesprzedanej odzieży i obuwia. Nowy unijny zakaz wymusza na rynku modowym wdrożenie modeli gospodarki obiegu zamkniętego i odejście od marnowania zasobów.
Czym jest ESPR i jakich firm dotyczy
ESPR (Ecodesign for Sustainable Products Regulation) to unijne rozporządzenie, które redefiniuje podejście do nadwyżek magazynowych w sektorze odzieżowym. Zgodnie z harmonogramem:
- Od 19 lipca 2026 r. zakaz obejmuje duże przedsiębiorstwa zatrudniające powyżej 250 pracowników
- Od 19 lipca 2030 r. obowiązek obejmie średnie firmy zatrudniające od 50 do 250 pracowników
Mikro- i małe przedsiębiorstwa zostały wyłączone spod tych regulacji. Ograniczenia dotyczą głównie gotowych wyrobów konsumpcyjnych, w tym ubrań, akcesoriów odzieżowych oraz obuwia.
Nowe unijne wymogi transparentności dla producentów odzieży
Na mocy rozporządzenia ESPR firmy niszczące niesprzedane towary tekstylne zyskają obowiązek szczegółowego raportowania swoich działań. Przepisy mają ukrócić marnotrawstwo w branży modowej i zmusić przedsiębiorstwa do zmiany polityki magazynowej i działanie zgodnie z modelem GOZ.
Przeczytaj także: Ekonomia recyklingu się nie spina. Analityk ESG z Banku Pekao SA o przyszłości GOZ [WYWIAD]
Szczegółowe raportowanie skali zniszczeń
Nowe regulacje wymuszają na producentach pełną otwartość. Zgodnie z wytycznymi, firmy będą musiały ujawniać informacje m.in. o rocznej liczbie i wadze niszczonych produktów, z podziałem na rodzaje i kategorie, o powodach niszczenia produktów czy podjętych działaniach, które mają zapobiec niszczeniu produktów w przyszłości.
Cel regulacji: koniec z marnowaniem nadwyżek magazynowych
Wszystkie te informacje muszą być zamieszczone na stronie internetowej producenta oraz sformułowane w sposób jasny i czytelny. Ma to zniechęcić producentów do pozbywania się niesprzedanych produktów konsumenckich, a przy okazji dostarczyć informacji o skali tego zjawiska.
Wyjątki i alternatywy dla branży fashion
Przepisy przewidują nieliczne odstępstwa od reguły. Zniszczenie towaru będzie dopuszczalne m.in. wtedy, gdy produkt stwarza zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa, narusza prawa własności intelektualnej lub gdy jego naprawa albo odnowienie są niemożliwe z przyczyn technicznych lub ekonomicznie nieuzasadnione.
Przedsiębiorcy mogą również skorzystać z wyjątku, jeśli wcześniej bezskutecznie próbowali przekazać produkt w formie darowizny podmiotom gospodarki społecznej, zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu.
Pełny katalog wyjątków oraz szczegółowe warunki ich stosowania zawiera Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/296 z 9 lutego 2026 r.
Regulacje te mają zmusić rynek do poszukiwania alternatywnych dróg zagospodarowania nadwyżek, takich jak recykling czy ponowne wykorzystanie.
Źródło: Ministerstwo Rozwoju i Technologii
