Transformacja energetyczna oczywiście postępuje, ale im bardziej zaawansowana się staje, tym bardziej komplikuje się cały proces. Im bliżej jesteśmy od uniezależnienia się od paliw kopalnych, im bardziej zmieniamy strukturę systemu, tym więcej pojawia się pytań i niewiadomych – mówi w rozmowie z ESG Trends Katarzyna Suchcicka, członkini zarządu R.Power SA.
Jak ocenia Pani ostatni, wyjątkowo dynamiczny rok w branży OZE? Które kluczowe wydarzenia, zmiany lub trendy najbardziej wyróżniały się na przestrzeni ostatnich miesięcy?
Katarzyna Suchcicka: 2024 rok to czas wielkiego testu cierpliwości, zwłaszcza dla branży wiatrowej. Był to czas oczekiwania na “odblokowanie wiatru” i można powiedzieć, że to wyczekiwanie trwa nadal. To istotne szczególnie dlatego, że od tego, czy wiatr faktycznie zostanie „uwolniony”, zależy kształt naszego miksu energetycznego.
Energia wiatrowa to obecnie najtańsze i najszybciej dostępne źródło energii. Dynamiczny przyrost fotowoltaiki na pewno był zaskoczeniem dla operatorów sieci (takiego wzrostu nie przewidziały żadne dokumenty strategiczne) i w tym kontekście szybkie odblokowanie wiatru zrównoważyłoby charakterystykę pracy źródeł słonecznych. Mówię tu o łączeniu źródeł wytwórczych, które przyniosłoby nam dużo więcej korzyści, niż traktowanie ich osobno. Hybrydyzacja (czyli łączenie różnych źródeł OZE) jeszcze z dodatkiem magazynu energii ma wiele korzyści, zarówno z technicznego, jak i ekonomicznego punktu widzenia.
W R.Power konsekwentnie realizujemy strategię opartą na dywersyfikacji źródeł energii. Posiadamy największy udział słonecznych źródeł wytwórczych w kraju, a nasz rozwój w obszarze magazynów energii oraz źródeł wiatrowych może znacząco wpłynąć na kilka kluczowych aspektów. Przede wszystkim zwiększa stabilność produkcji energii – połączenie źródeł wiatrowych i słonecznych pozwala na lepsze wyrównanie wahań wytwórczych. Dodatkowo optymalizuje wykorzystanie zasobów, ponieważ kombinacja różnych źródeł pozwala efektywniej zagospodarować dostępne moce, a inwestycje w rozwój sieci mogą być lepiej dopasowane do potrzeb, co jest istotnym czynnikiem w kontekście ograniczeń przyłączania nowych źródeł.
Hybrydowe podejście sprzyja również redukcji kosztów energii – efektywne wykorzystanie dostępnych źródeł obniża koszty produkcji, a magazyny energii pozwalają unikać zakupu energii z sieci w godzinach szczytowego zapotrzebowania, co zmniejsza koszty operacyjne. Dodatkowo poprawia efektywność całego systemu energetycznego, ograniczając konieczność inwestycji w kosztowne źródła rezerwowe i dodatkową infrastrukturę, a tym samym zwiększając elastyczność oraz samodzielność energetyczną zarówno użytkowników, jak i całej sieci.
Nie bez znaczenia pozostaje także wpływ na stabilność sieci elektroenergetycznej. Zintegrowane systemy wytwarzania energii wspierają bilansowanie obciążenia, a zastosowanie magazynów ułatwia zarządzanie nadwyżkami produkcji oraz stabilizację napięcia i częstotliwości w sieci, co jest kluczowe dla jej niezawodności.
Podsumowując, hybrydyzacja źródeł wytwórczych, zwłaszcza w połączeniu z magazynami energii, to krok w stronę bardziej zrównoważonego, efektywnego i elastycznego systemu energetycznego. Przyspieszy to proces uniezależniania się od importu węgla i gazu, wzmacniając krajowe bezpieczeństwo energetyczne.
Miniony rok był ważny także dla magazynów energii.
KS: Zdecydowanie. Wielu deweloperów przygotowywało się do rynku mocy, a ogromne nakłady inwestycyjne trafiły właśnie w tę technologię. Cała branża energetyczna uważnie śledziła, czy magazyny energii „pokonają gazówki” – czy modele biznesowe się sprawdzą i czy inwestorzy przy niższych cenach zdecydują się na udział w rynku mocy. Wszyscy czekali na wyniki, które pokażą, ile tych magazynów faktycznie będziemy mieli i jaką rolę odegrają w systemie.
W którym miejscu jesteśmy obecnie? Czy transformacja energetyczna, o której tak dużo się mówi i w którą tak mocno angażuje się biznes, idzie w dobrym kierunku i w dobrym tempie?
KS: Rok 2024 był takim punktem przejściowym – momentem, w którym mogliśmy zobaczyć, dokąd w kontekście energetyki tak naprawdę zmierzamy będąc w połowie trzeciej dekady XXI wieku.
Transformacja energetyczna oczywiście postępuje, ale im bardziej zaawansowana się staje, tym bardziej komplikuje się cały proces. Im więcej odnawialnych źródeł energii dodajemy, im bardziej zmieniamy strukturę systemu, tym więcej pojawia się pytań i niewiadomych. Jak ten system będzie działał, jeśli odłączymy stabilne źródła energii? Jak zachowa się przy dynamicznie rosnącej mocy zainstalowanej fotowoltaiki? Jak zmieni się jego funkcjonowanie po uruchomieniu morskich farm wiatrowych? Co z energetyką jądrową?
Uważam, że wyzwań jest sporo, ale niektóre cele są łatwiejsze do osiągnięcia niż jest to często przedstawiane. Szybkie odblokowanie wiatru plus usprawnienia dla magazynów (naprawa rynku mocy, który nie był początkowo tworzony nawet pod technologie magazynowe), plus hybrydyzacja stosunkowo szybko doprowadziłoby do napływu inwestycji w naszym kraju i ustabilizowało wytwarzanie energii z OZE.
Na początku 2025 – pojawiły się nowe decyzje dotyczące finansowania atomu, które przewidują jego częściowe wsparcie z budżetu państwa. To tylko potęguje pytania o to, jak będzie wyglądała nowa struktura systemu.
Jeszcze dwa-trzy lata temu powtarzaliśmy, że ponad 70 proc. energii pochodzi z węgla. Dziś ten udział znacząco spada – już zeszliśmy poniżej tej granicy i jest to aktualnie mniej niż 60 proc.
W połowie roku mieliśmy też dużą zmianę na rynku bilansującym, gdyż w czerwcu weszła nowa ustawa, która znacząco wpłynęła na jego funkcjonowanie i rolę kluczowych graczy.
Myślę, że w 2025 roku pojawi się jeszcze więcej pytań o to, jak będzie regulowany rynek energii, jak będzie funkcjonował i w jakim kierunku faktycznie zmierza. Kierunek transformacji jest w dużej mierze określony, ale mam wrażenie, że 2024 rok przyniósł również wiele prób jego podważania.
Przez ostatnie 4–6 lat miałam wrażenie, że kierunek jest jasny – dążymy do transformacji energetycznej i gospodarki niskoemisyjnej. Nadal uważam, że ten proces będzie postępował, ale rosnąca liczba wyzwań sprawia, że w debacie publicznej pojawia się także coraz więcej pytań.
Dyskusja na ten temat staje się także elementem szerszej gry – zarówno gospodarczej, jak i politycznej. W ostatnim roku zauważyłam, że wzrosła liczba argumentów przeciwko transformacji energetycznej. Co więcej, wiele z nich to wyrywkowe, antagonizujące przekazy, które nie opierają się na merytorycznych przesłankach.
Czy ta rosnąca, jak Pani powiedziała, liczba argumentów przeciwko transformacji energetyczne, to efekt zmiany w Białym Domu?
KS: Ta duża zmiana w Waszyngtonie z pewnością odbije się echem również w Europie i w jakimś stopniu wpłynie na naszą sytuację. Natomiast na ile faktycznie zmieni się główny kierunek, czyli ten globalny megatrend transformacji energetycznej? Nie jestem przekonana, że nastąpi tu jakaś drastyczna zmiana.
Zwróciłam uwagę – i było to już podnoszone w mediach – że nowy prezydent USA faktycznie stawia na eksploatację paliw kopalnych. Z drugiej strony jednak mamy wielki sektor technologiczny, czyli globalne korporacje, których strategia opiera się na zupełnie innych założeniach. Amerykańskie firmy takie jak Tesla, Google czy Amazon – liderzy w swoich branżach – mocno inwestują w odnawialne źródła energii.
Tesla rozwija zeroemisyjny transport, a giganci technologiczni pokroju Google czy Amazona już teraz w dużej mierze opierają swoje zapotrzebowanie energetyczne na OZE. Są promotorami tych rozwiązań, bo energia odnawialna to dla nich nie tylko ekologia, ale także stabilność dostaw i niższe koszty.
Dlatego nie spodziewałabym się odwrócenia tego megatrendu OZE. Możemy obserwować lokalne spowolnienia, chwilowe korekty czy zmiany w polityce poszczególnych krajów, ale ogólny kierunek – transformacja w stronę niskoemisyjności – moim zdaniem pozostanie niezmienny.
Od wielu lat bierze Pani udział w różnych konferencjach, wystawach i targach dotyczących OZE. Jakie trendy dostrzega Pani na tym rynku? Jakie nowe technologie, usługi czy narzędzia przyciągają Pani uwagę i mają potencjał, by zadomowić się na rynku w najbliższym czasie?
KS: Jeśli chodzi o megatrendy, które dotkną naszej branży, to na pewno jednym z nich jest digitalizacja, która już się dzieje i jest wdrażana. Jednak te rozwiązania wciąż nie są na tyle zaawansowane, by stały się powszechne. Myślę, że uczestnicy rynku wciąż poszukują najlepszych zastosowań nowych technologii, zwłaszcza w obszarze IT, sztucznej inteligencji, oraz w zakresie optymalizacji ogromnych ilości danych, które pojawiają się na rynku energii, a w czym w szczególności może pomóc AI.
Innym trendem, który zyskuje na znaczeniu, są magazyny energii. W Polsce komercyjnie jeszcze się nie rozwinęły, ale widzę dużą rywalizację na rynku i pierwsze wbicie flagi. Przewagę zyskają ci dostawcy, którzy pierwsi wdrożą takie rozwiązania, które będą w stanie współpracować z naszą siecią i oferować usługi, które mogą być skomercjalizowane. Krótkoterminowy potencjał jest ogromny.
Przewaga konkurencyjna w tym obszarze będzie zależna od technologii, ceny i innowacyjności dostawców. Magazynowanie energii z pewnością wzbudza ogromne zainteresowanie i konieczne będzie rozwijanie kompetencji w tej dziedzinie, by zrozumieć, jak ta technologia będzie działała komercyjnie. To na pewno jeden z kluczowych obszarów rozwoju.
Odnawialnym Źródłom Energii często zarzuca się niestabilność, zwłaszcza w kontekście zapewnienia ciągłości dostaw energii. Jak Pani zdaniem branża radzi sobie z tym wyzwaniem? Jakie rozwiązania mogą pomóc w zwiększeniu stabilności OZE w przyszłości?
KS: Każde źródło wytwórcze ma swoją specyfikę działania, zarówno tradycyjne źródła, jak i OZE. Wiatr i fotowoltaika charakteryzują się określonymi profilami produkcji – są uzależnione od warunków atmosferycznych, takich jak wiatr i słońce. Fotowoltaika produkuje w ciągu dnia, natomiast nie działa w nocy, a wiatr ma zmienność sezonową i dzienną.
To jest oczywisty fakt, że takie źródła działają w ten sposób. Dlatego wolałabym nie używać określenia „niestabilne”, bo to po prostu ich charakterystyka. To nie oznacza, że są one nieprzewidywalne, bo w krótkim i średnim okresie czasu jesteśmy w stanie przewidzieć, jaką produkcję będą miały te źródła i w jakich oknach czasowych będzie ona wyższa lub niższa.
Magazyny energii doskonale uzupełniają te naturalne cykle produkcji, pozwalając nam efektywnie zarządzać energią z OZE i optymalizować jej wykorzystanie w systemie. Kilka lat temu jeszcze nie było odpowiednich modeli biznesowych, a nakłady inwestycyjne były wysokie. Teraz jednak widać bardzo duże zainteresowanie magazynami. Często podkreślam, że te źródła mogą być komplementarne i stabilizowane przez magazyny. Lubię podkreślać, że źródła OZE nie są niestabilne – są pogodozależne a ich naturalna charakterystyka produkcji może być efektywnie uzupełniana poprzez magazyny energii czy hybrydyzację źródeł w jednym punkcie przyłączenia.
Każde z tych źródeł ma swoje zalety, a rozwój magazynów energii jest kluczowy, ponieważ ich udział w miksie energetycznym rośnie. OZE w Polsce obecne są od wielu lat. To nie jest dla nas żadną nowością.
Natomiast w kwestii magazynów energii, powinniśmy byli wdrażać rozwiązania prawne wspierające ich rozwój już wcześniej. Chociaż stało się to dopiero teraz, nie jest za późno, ale ważne jest, abyśmy nie „zatrzymali się” w tym procesie. Musimy kontynuować promowanie magazynowania energii, aby sprostać wyzwaniom, które przed nami stoją.
Rozmawiała: Katarzyna Łabuz, ESG Trends
Katarzyna Suchcicka, Członkini Zarządu R.Power
Katarzyna Suchcicka posiada 17-letnie doświadczenie w sektorze energetycznym, wcześniej pełniąc funkcję CEO OX2 w Polsce, gdzie z sukcesem zbudowała i kierowała całą organizacją. Pod jej przewodnictwem firma zrealizowała wiele projektów z zakresu odnawialnych źródeł energii o łącznej mocy niemal 400 MW oraz rozwinęła portfel projektów przekraczający 3 GW.
Wcześniej zdobywała doświadczenie zawodowe w firmie Vestas, w tym na dwuletnim międzynarodowym kontrakcie w Portugalii. W trakcie swojej kariery wykazała się wyjątkowymi umiejętnościami w budowaniu i zarządzaniu efektywnymi zespołami, rozbudowując organizację OX2 do 80 specjalistów oraz inicjując przełomowe projekty związane z magazynowaniem energii.
Wielokrotnie doceniona w branży, zdobywając m.in. tytuły Menedżer Roku 2024 (EuroPower & OzePower) oraz Energia Przyszłości 2024 (Energia Kobiet).
Obecnie jest w trakcie studiów Executive MBA w Akademii Leona Koźmińskiego, posiada tytuł magistra ekonomiki menedżerskiej Zachodniopomorskiej Szkoły Biznesu oraz ukończyła studia inżynierskie na Uniwersytecie Południowej Danii i Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym.
