10 grudnia 2025 r. Komisja Europejska opublikowała propozycje zmian prawa unijnego – nowy pakiet środowiskowy (tzw. Omnibus) oraz pakiet dotyczący sieci energetycznych (Grids Package), który zawiera projekt dyrektywy w sprawie przyspieszenia rozwoju energii odnawialnej (Renewable Acceleration Directive). W opinoo ekspertów z Fundacji WWF Polska, “Omnibus środowiskowy” to projekt niekorzystnych zmian prawa, które chroni nasze środowisko.
Omnibus środowiskowy ma w założeniu upraszczać prawo i zmniejszać obciążenia administracyjne dla przedsiębiorstw. Jednak zaproponowane zmiany zagrażają ochronie przyrody i zdrowia ludzi – mówi Dariusz Gatkowski, Doradca Zarządu Fundacji WWF Polska ds. Bioróżnorodności.
Niebezpieczne „uproszczenia” prawa środowiskowego
Przedłożone – mimo apelu 200 000 obywateli UE – propozycje, stanowią część szerszego procesu zmierzającego do ograniczenia ambicji prawa chroniącego środowisko. Wcześniej mieliśmy do czynienia m.in. z możliwością ograniczenia ochrony przed chemikaliami i pestycydami, zwiększającą ryzyko zanieczyszczenia środowiska oraz z osłabieniem unijnego rozporządzenia w sprawie wylesiania (EUDR).
Ekonomiczne i zdrowotne skutki osłabienia przepisów
Zdaniem eksperta WWF, nieodpowiednie wdrożenie prawa środowiskowego UE pociąga za sobą koszty związane m.in. z utratą życia, chorobami oraz związaną z nimi opieką zdrowotną, oczyszczaniem środowiska. Co najważniejsze, koszt wdrożenia środowiskowego prawa UE jest znacznie niższy niż koszt niewdrożenia. Zgodnie z szacunkami Komisji, nieodpowiednie wdrożenie przepisów dotyczących ochrony środowiska kosztuje Europę już około 180 mld euro.
Rzekome „oszczędności” związane z mniejszymi wymaganiami środowiskowymi, pomijają znacznie wyższe koszty zanieczyszczenia środowiska, degradacji ekosystemów i katastrof klimatycznych. Od środowiska zależy nasze życie i zdrowie, rozwój społeczny i gospodarczy. Kładzenie na szali naszego dobrostanu to podcinanie gałęzi, na której siedzimy – mówi Dariusz Gatkowski.
Nowe regulacje mogą spowolnić transformację, zamiast przyspieszyć?
Nowy pakiet regulacji dotyczących europejskich sieci elektroenergetycznych (EU Grids Package) również powoduje niekorzystne zmiany środowiskowe poprzez zasadniczą zmianę sposobu zatwierdzania projektów energetycznych. Elementy zawarte w propozycjach dotyczących wydawania zezwoleń w opinii ekspertów WWF, mogą spowodować:
- Niepewność prawną: zamiast faktycznie przyspieszyć przejście na energię odnawialną poprzez wdrożenie istniejących przepisów, wprowadzają one skomplikowaną mieszankę niejasnych wymagań i nieprecyzyjnej terminologii, łatwą do nadużycia i niezgodną z istniejącymi procedurami oceny oddziaływania na środowisko. Nieuchronnie może to doprowadzić to do źle zaplanowanych projektów, konfliktów z dziką przyrodą i oporu ze strony lokalnych społeczności.
- Brak elastyczności: sztywne przepisy ograniczyłyby swobodę państw członkowskich w realizacji celów dotyczących energii odnawialnej.
- Osłabienie ochrony środowiska: dyrektywa podważa przepisy dotyczące ochrony środowiska, umożliwiając większej liczbie projektów ominięcie zabezpieczeń środowiskowych. Naraża to obszary cenne przyrodniczo, takie jak obszaru Natura 2000 lub swobodnie płynące rzeki, na większe ryzyko.
Trudno powiedzieć, aby propozycje te służyły przyspieszeniu rozwoju zielonej energii odnawialnej. Bez mądrego, ostrożnego i odważnego planowania oraz przestrzegania potrzeb ludzi i przyrody rozwój ten może być chaotyczny i zmniejszać korzyści z rozwoju OZE – mówi Marcin Kowalczyk, Starszy Specjalista ds. Polityki Klimatycznej Fundacji WWF Polska
WWF apeluje do posłów i posłanek Parlamentu Europejskiego oraz polskiego rządu o odrzucenie Omnibusa w brzmieniu zaproponowanym przez Komisje Europejską i zapewnieniu stosownej ochrony przyrody i zdrowia ludzi – w konsultacji z organizacjami społecznymi i organami odpowiedzialnymi za ochronę przyrody.
Źródło: WWF
