Najnowszy raport Living Planet Report 2026 publikowany cyklicznie przez WWF, stwierdza regres bioróżnorodności. Degradację przyrody najbardziej napędzają wady w systemach energetycznym, żywnościowym i finansowym.
Regres bioróżnorodności
Najnowsza edycja raportu, podobnie jak wszystkie poprzednie, stwierdza regres bioróżnorodności. Te wyniki są niepokojące również dla gatunku ludzkiego, który zależy od przyrody i mówią dużo o świecie, w którym żyjemy, o szansach na rozwój i lepsze jutro. Według Living Planet Report 2026 degradacja przyrody napędzana jest przez wady w systemach: energetycznym, żywnościowym i finansowym.
- Energia. Spalanie węgla, ropy naftowej i gazu do zasilania gospodarstw domowych, transportu i przemysłu odpowiada za około trzy czwarte emisji gazów cieplarnianych przyczyniających się do zmiany klimatu.
- Żywność. Rolnictwo jest najważniejszą przyczyną utraty i degradacji siedlisk.System zawodzi również ludzi, których ma wyżywić: ponad 673 miliony osób cierpi z powodu niedożywienia, a ponad miliard choruje na otyłość.
- Finanse. W 2023 roku około 7,3 biliona dolarów zainwestowano w działania szkodliwe dla przyrody, a tylko 220 miliardów przeznaczono na działania służące jej ochronie lub odbudowie.
Ku pozytywnym punktom zwrotnym – raport mówi także o sprawczości
Według Living Planet Report 2026 jasny cel, plan działania otwarty na modyfikacje, sprawczość oraz odporność na trudności mogą przynieść długofalowe zmiany na rzecz przyrody. Psychologowie nazywają tę kombinację nadzieją. Nadzieja to proces, który motywuje ludzi do mierzenia się ze złożonymi i niepewnymi wyzwaniami przez długi czas.
Raport mówi o sprawczości i odporności. Każda osoba może coś zrobić dla zmiany świata na lepszy, w zależności od swoich możliwości. Może to być odpowiedni sposób odżywiania, jak np. stosowanie diety przyjaznej planecie, odpowiedzialne dla środowiska wybory konsumpcyjne czy popieranie apeli skierowanych do decydentów – przekonuje Dariusz Gatkowski, Doradca Zarządu ds. różnorodności biologicznej Fundacji WWF Polska.
Różnorodność biologiczna stanowi fundament dobrobytu. Zapewnia żywność, wodę, czyste powietrze i leki, a także inne usługi i towary. Gospodarka globalna opiera jednak swoje funkcjonowanie na mechanizmach, które niszczą przyrodę. Duże, złożone systemy są odporne na zmiany, ale można je przekształcić na lepsze, tworząc warunki do wywołania pozytywnych punktów zwrotnych, po których przekroczeniu pozytywna zmiana sama się napędza.
Najnowszy LPR pokazuje, że możliwe jest osiągnięcie takich punktów, ale zmiana musi być oparta na jasnych celach, wiarygodnych planach działania, sprawczości i odporności, podzielana przez wystarczająco wiele osób i przez odpowiednio długi czas. W sektorze energetycznym przekroczono pozytywny punkt zwrotny, a zmiany przyspieszają. Energia słoneczna jest obecnie najtańszym źródłem prądu w większości krajów, a pojazdy elektryczne (EV) stanowiły 24% globalnej sprzedaży nowych samochodów w 2024 roku. System żywnościowy potrzebuje przejścia w kierunku produkcji przyjaznej dla przyrody, wspieranie zrównoważonych wzorców handlu i konsumpcji, promowanie zdrowych i zrównoważonych sposobów odżywiania oraz ograniczanie strat i marnotrawstwa żywności. Dla systemu finansowego priorytetem jest zaniechanie wsparcia działań szkodliwych dla przyrody oraz zniwelowanie wynoszącej 1,3 biliona dolarów luki w finansowaniu działań na rzecz różnorodności biologicznej.
Mamy możliwości zmiany systemu finansowego już teraz. Obecnie stoimy przed szansą na stworzenie nowego budżetu UE, Wieloletnich Ram Finansowych na lata 2028-2034, który wspierać może działania sprzyjające przyrodzie, a jednocześnie pozwalające na skuteczne zapobieganie suszy, powodzi oraz budowanie bezpieczeństwa wodnego i żywnościowego. Zapewnienie środków z nowego budżetu UE na m.in. odbudowę zasobów przyrodniczych w Polsce leży w rękach polskiego rządu i polskich europarlamentarzystów – dodaje Dariusz Gatkowski z Fundacji WWF Polska.
Living Planet Report jest publikacją naukową i pretekstem do podjęcia dyskusji i działań na rzecz naszej zdrowej planety.
