Podczas gdy globalny kapitał coraz szerzej płynie do inwestycji ESG, polski rynek ogranicza się do formalnego minimum – alarmują autorzy raportu POLSIF i Instytutu Odpowiedzialnych Finansów. Zdaniem Ludwika Koteckiego i Rafała Cieślika brak aktywnej strategii dla zrównoważonych finansów może sprawić, że krajowe instytucje zostaną zepchnięte na margines przez zagraniczną konkurencję.
Bariery i szanse rozwoju zrównoważonych produktów inwestycyjnych w Polsce
Raport „Bariery i szanse rozwoju zrównoważonych produktów inwestycyjnych w Polsce” przygotowany dla POLSIF (Sustainable Investment Forum Poland) wskazuje, że Polska znajduje się w krytycznym momencie: musi wybrać między pasywnością a aktywnym kształtowaniem rynku finansowego przyszłości.
Czy polski rynek kapitałowy jest gotowy na największą transformację od dekad? Materiał pod redakcją Ludwika Koteckiego – wybitnego ekonomisty, pracownika Uniwersytetu Warszawskiego i członka Rady Polityki Pieniężnej (RPP) oraz Rafała Cieślika z Uniwersytetu Warszawskiego – pokazuje między innymi dystans, jaki dzieli nas od liderów Europy Zachodniej.
Fundusze o ścisłym celu zrównoważonym w Polsce praktycznie nie istnieją
Raport wskazuje na „lukę dojrzałości” (maturity gap). Podczas gdy światowy kapitał płynie szerokim strumieniem w stronę inwestycji ESG, polski rynek pozostaje w fazie reaktywnej, ograniczając się do formalnego minimum. Autorzy stawiają odważną tezę: bez przejścia z defensywy do ofensywy, polskie instytucje finansowe zostaną zepchnięte na margines przez zagraniczną konkurencję.
To nie jest kolejny teoretyczny dokument a raczej poparta szerokimi badaniami i wywiadami z uczestnikami polskiego rynku kapitałowego mapa drogowa dla sektora, który stoi przed wyborem: pozostać finansowym „skansenem” wysokoemisyjnej i nieefektywnej gospodarki czy stać się regionalnym hubem finansowania transformacji – komentuje Ludwik Kotecki, współtwórca raportu.
Raport rzuca światło na to, jak inne kraje radzą sobie z wdrażaniem regulacji dla inwestorów SFDR. Polska wypada w tym zestawieniu jako rynek „pasywny”.
- Francja i Niemcy: Tamtejsi regulatorzy pełnią rolę animatorów rynku, wprowadzając własne, ambitne standardy i certyfikacje, które budują zaufanie inwestorów
- Polska: W naszym kraju dominuje podejście „compliance” – wypełnianie minimum wymogów przy braku proaktywnej roli nadzoru (KNF) i regulatora (MF). Skutkuje to tym, że aż 98,6% „zielonych” aktywów w Polsce to fundusze o najniższym stopniu zaangażowania (Art. 8 SFDR), podczas gdy fundusze o ścisłym celu zrównoważonym (Art. 9) praktycznie nie istnieją.
Główne bariery: co hamuje rozwój?
Analiza identyfikuje cztery fundamentalne przeszkody (i wiele innych o mniejszym znaczeniu):
- Luka w danych: Brak wiarygodnych informacji ESG od polskich spółek zmusza fundusze do korzystania z drogich, zagranicznych baz danych, co podnosi koszty inwestycji
- Niepewność regulacyjna: Niejasność przepisów unijnych i brak krajowych wytycznych powoduje tzw. green-bleaching – instytucje boją się nazywać swoje produkty „zrównoważonymi” w obawie przed karami
- Luka kompetencyjna: Brak wyspecjalizowanej kadry w TFI oraz doradców, którzy potrafiliby rzetelnie wyjaśnić klientom korzyści z inwestycji ESG.
- Bierność państwa: Brak narodowej strategii (Masterplanu), która powiązałaby cele klimatyczne z rynkiem kapitałowym.
Szansa: finansowanie transformacji (Transition Finance)
Najważniejszym wnioskiem raportu jest wskazanie unikalnej szansy dla Polski. Ze względu na strukturę naszej gospodarki nie musimy ścigać się z liderami „czystej energii”. Naszą przewagą może stać się Transition Finance – finansowanie zmiany z „brązowego” na „zielone”.
Szacuje się, że Polska potrzebuje co najmniej 200 mld euro na transformację energetyczną. Raport udowadnia, że odpowiednie skatalogowanie i wsparcie tych inwestycji może przyciągnąć do kraju ogromny kapitał, który obecnie omija region ze względu na brak przejrzystych ram regulacyjnych.
Kluczowe szanse i możliwości
Model Transition Finance (Finansowanie Transformacji): Największą szansą dla Polski jest wykorzystanie wysokiej emisyjności gospodarki. Istnieje ogromny popyt na kapitał transformacyjny („brown-to-green”), co może stać się unikalną niszą o wartości co najmniej 200 mld EUR.
Strategiczny „Leapfrogging” do SFDR 2.0: Nadchodząca reforma unijnych przepisów (SFDR 2.0) i wprowadzenie kategorii produktów „Transition” pozwala polskim firmom na wyprzedzenie konkurencji poprzez wczesne przygotowanie odpowiedniej oferty.
Budowa krajowej infrastruktury danych: Stworzenie publicznej, krajowej bazy danych ESG mogłoby znacząco obniżyć koszty operacyjne instytucji finansowych i zwiększyć przejrzystość rynku.
Edukacja i certyfikacja doradców: Wprowadzenie standardów kompetencji (np. certyfikacja EFPA ESG Advisor) może pomóc w zamknięciu luki doradczej i pobudzeniu popytu wśród inwestorów detalicznych.
Aktywizacja nadzoru jako budowa zaufania: Przejście KNF do proaktywnej roli i publikacja jasnych krajowych wytycznych mogłoby ograniczyć ryzyko prawne i zbudować zaufanie inwestorów do produktów ESG.
Precyzyjna analiza barier i szans dla inwestycji w transformację polskiej gospodarki zaprezentowana w raporcie, a przede wszystkim przedstawione propozycje stanowią konkretne wskazówki dla administracji rządowej, ale również dla zarządzających funduszami, jak wykorzystać unikalną szansę pomnażania kapitału polskich inwestorów z realnym wsparciem przyśpieszenia rozwoju gospodarczego naszego kraju – wskazuje dr hab. Robert Sroka, wiceprezes POLSIF.
Raport zwiera wiele propozycji mających na celu usunięcie barier regulacyjnych i rynkowych, dlatego jego wyniki będą wykorzystywane przez POLSIF do rozmów z decydentami na temat mobilizacji kapitału na transformację polskiej gospodarki.
POLSIF
Celem stowarzyszenia POLSIF jest rozwijanie oraz promowanie w Polsce krajowego i europejskiego rynku zrównoważonych inwestycji i finansów poprzez tworzenie oraz rozpowszechnianie najlepszych praktyk w tym zakresie, w ramach europejskiej sieci krajowych forów zrównoważonego inwestowania – EUROSIF.
