W 29 restauracjach pracowniczych objętych programem WasteWatch Sodexo ograniczyło w 2025 r. straty żywności o blisko 40 proc. względem poziomu bazowego. Narzędzie rejestruje wagę każdego odpadu i jego przyczynę. Z danych wynika, że 65 proc. rejestrowanych odpadów to resztki pozostawione przez gości na talerzach.
Temat marnowania żywności wraca w Międzynarodowym Dniu Świadomości na temat Strat i Marnotrawstwa Żywności, obchodzonym 29 września.
Międzynarodowy Dzień Świadomości na temat Strat i Marnotrawstwa Żywności
29 września obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Świadomości na temat Strat i Marnotrawstwa Żywności. Najnowsze dane konsumenckie Federacji Polskich Banków Żywności wskazują, że wyrzucanie jedzenia nadal jest powszechnym zjawiskiem. W 2025 r. deklarowało je 63 proc. badanych. Najczęściej wskazywaną przyczyną było przegapienie terminu przydatności do spożycia – 56 proc., a następnie zbyt duże zakupy – 29 proc.
Skala odpadów żywnościowych jest monitorowana również na poziomie Unii Europejskiej. Najnowszy pełny pomiar Eurostatu, opublikowany w 2025 r. i dotyczący 2023 r., wskazuje na 58,2 mln ton odpadów żywnościowych w UE, czyli średnio 130 kg na mieszkańca. Gospodarstwa domowe odpowiadały za 53 proc. tej masy, natomiast restauracje i usługi żywieniowe za 11 proc. W Polsce w tym samym badaniu zarejestrowano 4,65 mln ton odpadów żywnościowych, w tym 2,56 mln ton w gospodarstwach domowych i 293 tys. ton w restauracjach i usługach gastronomicznych. Statystyka Eurostatu obejmuje zarówno jadalne, jak i niejadalne części żywności.
Sodexo: ograniczanie strat wymaga spojrzenia na cały proces
Eksperci Sodexo zwracają uwagę, że ograniczanie strat wymaga spojrzenia na cały proces – od planowania liczby porcji po analizę tego, co pozostaje na talerzach. Dane o frekwencji i sprzedaży pomagają lepiej dopasować produkcję, a monitoring resztek pokazuje jakie zmiany warto uwzględnić w kuchni.
Właśnie temu służy WasteWatch. Każdy rejestrowany odpad jest ważony i przypisywany do określonej przyczyny. Program został uruchomiony pilotażowo w Polsce w 2023 r., a obecnie działa w 29 restauracjach pracowniczych Sodexo. Dane pozwalają zespołom porównywać wyniki, wychwytywać powtarzające się źródła strat i sprawdzać efekty wprowadzanych zmian.
Aktualne wyniki wskazują, że około 65 proc. rejestrowanych odpadów żywnościowych stanowią resztki pozostawiane na talerzach. Dlatego zespoły sprawdzają, które elementy posiłków najczęściej zostają niezjedzone i czy porcje są dobrze dopasowane do potrzeb gości. Na tej podstawie można zmieniać gramaturę, receptury czy sposób komponowania dań, a później sprawdzać, czy ilość odpadów rzeczywiście spada.
Najpierw zapobiegać, później ratować
Taką kolejność przyjmuje również Unia Europejska. W unijnej hierarchii postępowania z żywnością pierwszeństwo ma zapobieganie powstawaniu strat. Jeśli nadwyżki nie udało się uniknąć, bezpieczna żywność powinna w pierwszej kolejności wrócić do konsumpcji, np. poprzez redystrybucję lub banki żywności. Dopiero później rekomendowane są m.in. recykling, w tym kompostowanie, i odzysk energii.
W 2025 r. UE przyjęła również prawnie wiążące cele ograniczenia odpadów żywnościowych do końca dekady. Do 2030 r. ich ilość ma zostać zmniejszona o 10 proc. w przetwórstwie i produkcji oraz o 30 proc. na mieszkańca łącznie w handlu, restauracjach, usługach żywieniowych i gospodarstwach domowych. Punktem odniesienia będzie średnia ilość odpadów z lat 2021-2023.
