Rok 2025 okazał się momentem zwrotnym dla wdrażania ESG w Polsce – wynika z najnowszego raportu Polskiego Stowarzyszenia ESG. Firmy deklarują rekordową znajomość zasad zrównoważonego rozwoju, ale jednocześnie coraz głośniej mówią o narastających kosztach, nadmiernej biurokracji i braku stabilnych regulacji.
Rok 2025 stał się przełomowy dla wdrażania ESG. Na tak szeroką skalę biznes po raz pierwszy konfrontuje cele zrównoważonego rozwoju z praktycznymi wyzwaniami: rosnącymi kosztami, złożonymi regulacjami i wpływem nowych obowiązków na konkurencyjność. ESG – jako narzędzie transparentności, innowacyjności i odpowiedzialności – jest dziś kluczowe dla unijnych działań klimatycznych i finansowania inwestycji. Ma przeciwdziałać greenwashingowi, wspierać transformację energetyczną i kierować kapitał do firm działających długofalowo – piszą we wstępie do raportu Joanna Dargiewicz-Rożek i Marta Biernacka-Miernik, Członkinie Zarządu PSE.
Rośnie świadomość ESG, spada tempo wdrożeń
Tegoroczna, czwarta edycja Ogólnopolskiego Raportu ESG, opracowanego przez Polskie Stowarzyszenie ESG, pokazuje, że polski biznes wszedł w fazę dojrzałości rozumienia zrównoważonego rozwoju. Odsetek firm, które deklarują, że „doskonale znają” pojęcie ESG, wzrósł z 14% w 2022 roku do 39% w 2025 r. Jednocześnie liczba przedsiębiorstw, które nie znają terminu, spadła z 53% do zaledwie 13%. Najlepiej radzą sobie firmy handlowe i usługowe, a w budownictwie świadomość wzrosła wyjątkowo dynamicznie.
Polskie przedsiębiorstwa potrzebują ESG, by utrzymać współpracę z kontrahentami
Z raportu wynika, że ponad 70% firm już wdrożyło lub planuje wdrożyć działania w tym obszarze, głównie po to, by utrzymać współpracę z kontrahentami (55%) i sprostać wymaganiom instytucji finansowych. Dla MŚP zrównoważony rozwój przestał być kwestią wizerunkową – w 2025 roku stał się koniecznością biznesową.
Selektywne podejście MŚP do wdrożeń
Analiza praktyk wdrożeniowych przygotowana przez autorów raportu pokazuje, że MŚP koncentrują się na obszarach, które przynoszą mierzalne korzyści operacyjne. Przedsiębiorstwa działające na polskim rynku starają się wdrażać ESG rozsądnie – tam, gdzie jest to realnie wykonalne i ekonomicznie uzasadnione.
W segmencie środowiskowym (E) rośnie liczba firm inwestujących w efektywność energetyczną i OZE, jednak maleje aktywność w zakresie zarządzania odpadami i pomiaru śladu węglowego.
W segmencie społecznym (S) obserwuje się przesunięcie akcentów z działań zewnętrznych (wolontariat, inicjatywy społeczne) na wewnętrzne – rozwój kompetencji i dobrostan pracowników.
W segmencie ładu korporacyjnego (G) utrzymują się wysokie wskaźniki wdrożeń systemów compliance i zarządzania ryzykiem, ale zmniejsza się liczba firm prowadzących działania antykorupcyjne i wdrażających kodeksy etyki.
Koszty – największa bariera wdrażania ESG
Najsilniej odnotowana obawą przed wdrażaniem zasad ESG są rosnące koszty. W 2025 r. aż 32% firm wskazuje je jako główną przeszkodę we wdrożeniach (w 2024 r. było to 17%). Raport przywołuje szacunki, według których roczne koszty raportowania ESG dla polskich MŚP mogą wynieść między 1,4 a 2,6 mld zł, a obciążenia pośrednie w łańcuchach dostaw nawet 8 mld zł.
Do największych wyzwań należą:
- złożoność standardów i nadmierna formalizacja raportowania,
- częste zmiany przepisów i brak jednoznacznych wytycznych,
- koszty doradztwa, audytów, nowych systemów IT i szkoleń,
- luka kompetencyjna, która – choć maleje – wciąż wymaga inwestycji.
Raport jednoznacznie pokazuje, że w wielu firmach raportowanie „odrywa się od rzeczywistości”, ograniczając się do wypełniania tabel i wskaźników, zamiast wspierać strategiczne decyzje.
Głos dużych firm: biurokracja hamuje konkurencyjność
W pogłębionych wywiadach zarządy największych firm w Polsce mówią jednym głosem: obowiązki ESG stały się zbyt zbiurokratyzowane, a niestabilność prawa hamuje inwestycje.
Najważniejsze problemy wskazane przez liderów biznesu to nadmierna formalizacja, która ogranicza strategiczną wartość raportów, brak spójności przepisów i niepewność regulacyjna, rozbieżności między obowiązkami dużych firm a brakiem wymogów po stronie MŚP w łańcuchach dostaw oraz opóźnienia inwestycyjne wynikające z procedur administracyjnych.
Do tego dochodzą wyzwania sektorowe: w energetyce – brak stabilnego wsparcia dla OZE i magazynów energii; w budownictwie – wysokie koszty nowych materiałów i brak infrastruktury regulacyjnej dla gospodarki obiegu zamkniętego; w mediach – konieczność ochrony „infrastruktury informacyjnej”.
Kierunek zmian: ESG musi wrócić do swojej pierwotnej roli
Autorzy raportu przedstawiciele największych spółek w kraju podkreślają, że konieczne jest „przywrócenie równowagi między ideą a praktyką ESG”. Unia Europejska pracuje już nad uproszczeniami, m.in. poprzez pakiet Omnibus i inicjatywę „Stop the Clock”, które mają zmniejszyć obciążenia administracyjne.
Kluczowe rekomendacje obejmują m.in. uproszczenie regulacji i proporcjonalne wymogi dla MŚP, wsparcie finansowe – ulgi, granty, fundusze transformacyjne, budowanie kompetencji i rozwój edukacji ESG, integrację ESG z innowacjami: cyfryzacją, technologiami niskoemisyjnymi, GOZ oraz zapewnienie stabilności prawa, aby firmy mogły planować inwestycje
Transformacja trwa, ale jej tempo zależy od stabilnych zasad
Z raportu wynika, że ESG pozostaje fundamentem odporności gospodarczej Polski – wspiera niezależność energetyczną, zwiększa konkurencyjność i kieruje kapitał w stronę innowacji. Jednak bez uproszczeń i wsparcia dla MŚP tempo zmian może spowolnić.
W 2025 roku polskie firmy są bardziej świadome niż kiedykolwiek, ale potrzebują stabilnych warunków, by przełożyć tę świadomość na realne działania. To właśnie przejście od biurokracji do praktyki zdecyduje o przyszłości zrównoważonego rozwoju w Polsce.
Pełna treść raportu dostępna na stronie Polskiego Stowarzyszenia ESG. Raport powstał we współpracy z firmą badawczą Quality Watch.
Źródło: Polskie Stowarzyszenie ESG, Raport Gospodarka Bezpieczeństwo Przyszłość. Wyzwania zrównoważonego rozwoju
Comments 3