Warszawa znalazła się wśród trzech najlepiej ocenianych stolic Europy Środkowo-Wschodniej pod względem wdrażania koncepcji miasta 15-minutowego. Model ten, uznawany za element zrównoważonego rozwoju i zielonej transformacji miast, zakłada, że mieszkańcy powinni mieć dostęp do pracy, szkoły, uczelni, sklepów, placówek medycznych czy miejsc rekreacji w promieniu 15 minut pieszo, rowerem lub komunikacją publiczną.
Friendly City Index
Według danych Friendly City Index, większość polskich miast, podobnie jak w innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej, wciąż jest daleko od realizacji znanej idei miasta 15-minutowego. Liderem rankingu w Polsce jest Szczecin, który wyprzedził m.in. Bydgoszcz, Lublin, Białystok i Kraków. Warszawa, która w rankingu polskich miast zamyka zestawienie, znalazła się jednak w regionalnym TOP 3 metropolii, razem z Pragą i Bukaresztem.
Idea miast 15-minutowych
W ostatnich latach szczególną popularność zdobyła idea miasta 15-minutowego, oparta na zasadzie, że mieszkaniec miasta powinien mieć dostępne podstawowe, codzienne potrzeby, jak np. praca, szkoła, uczelnia, sklep, placówka medyczna czy miejsca spędzania wolnego czasu, w odległości maksymalnie 15 minut pieszo, rowerem lub transportem publicznym. Taka struktura miasta wiąże się z wygodniejszą, zdrowszą i bardziej zrównoważoną jakością życia. Wiele miast, w tym np. Paryż, zadeklarowało chęć realizacji tej idei.
Jednak badanie przeprowadzone w 9 krajach Europy Środkowo-Wschodniej pokazało, że w aż 48 największych miastach regionu codzienne podróże większości mieszkańców trwają 30 minut lub dłużej. Możliwość dotarcia do wszystkich kluczowych punktów w mieście w kwadrans ma jedynie niewielka część mieszkańców, głównie w mniejszych ośrodkach.
Różnice pomiędzy największymi polskimi miastami
Badanie ujawniło znaczące różnice pomiędzy największymi polskimi miastami. W Warszawie jedynie 15,8% mieszkańców deklaruje, że 15 minut wystarcza im, by dotrzeć do codziennych celów. W Krakowie odsetek ten jest wyższy: 30,30%, a we Wrocławiu 26,8%.
Najbardziej wyróżnia się Szczecin, gdzie aż 40,6% mieszkańców tego miasta deklaruje, że może dotrzeć do swoich codziennych punktów w 15 minut. Poniewież jest mniejszym miastem, tam odsetek mieszkańców docierających do najważniejszych miejsc w kwadrans jest niższy i wynosi 34,3%.
Dane badania pokazały również wyraźne różnice międzypokoleniowe: najmłodsi mieszkańcy polskich miastach docierają do celu najszybciej. Ponad 40% osób w wieku 18-24 lat może dotrzeć do swoich codziennych miejsc w 15 minut. Niestety, w grupie powyżej 65 lat odsetek ten jest dwa razy mniejszy.
Osoby starsze najrzadziej wskazują samochód jako główny środek transportu – wybiera go codziennie 39% ankietowanych seniorów w Polsce, podczas gdy aż 74% mieszkańców miast w wieku 34-45 lat zazwyczaj korzysta z samochodu
W Polsce osoby starsze najrzadziej wybierają na co dzień samochód i jednocześnie są grupą wiekową najczęściej korzystają z transportu publicznego. A to właśnie ich trasy po mieście zabierają najwięcej czasu. Pokazuje to, że infrastruktura miejska i rozmieszczenie usług nie zawsze odpowiadają na potrzeby najbardziej wrażliwych części społeczności miejskiej – zauważa Martyna Kurkowska, odpowiedzialna za komunikację Bolt w Polsce.
Friendly City Index analizuje wyniki miast regionu z podziałem na wielkość
Tworząc Friendly City Index, przeanalizowano wyniki miast regionu z podziałem na wielkość. Badanie wykazało, że w rankingu metropolii Warszawa zajmuje pierwsze miejsce w TOP 3 stolic najbliżej ideału miasta 15-minutowego. W stolicy Polski 15,8% mieszkańców dociera do codziennych celów w kwadrans. Kolejne w zestawieniu były Praga (13,82%) i Bukareszt (13,04%). Najsłabiej w regionie Europy Środkowo-Wschodniej wypadła Ryga, gdzie tylko co dziesiąty mieszkaniec (9,8%) mieści swoje codzienne podróże w kwadransie.
W kategorii dużych miast (500 tys.-1 mln mieszkańców) również dominują miasta polskie: Kraków (30,30%), Łódź (28,85%) i Wrocław (26,79%).
W grupie miast średnich (250–500 tys. mieszkańców) prowadzi Split (44%), za nim Szczecin (40,6%) i Bydgoszcz (37,5%) i dalej Lublin (33,33%) i Białystok (31,9%), a niedaleko za nimi Gdańsk (28,9%).
W kategorii mniejszych miast (100–250 tys. mieszkańców) pierwsze miejsce zajęła chorwacka Rijeka (53,3%), drugie: Szawle (40,5%), a trzecie rumuńska Brăila (40%).
Najlepsze wyniki w rankingu 15-minutowego miasta uzyskały najmniejsze miasta (do 100 tys. mieszkańców). Przykłady chorwackich Zadaru (53,57%) i Osijeka (47,37%) czy słowackiego Preszowa (47,3%) pokazują, że bardziej kompaktowe miasta pozwalają mieszkańcom szybciej i wygodniej realizować codzienne podróże.
Choć widzimy tendencję, że mniejsze miasta są wygodniejsze, istnieją też ciekawe wyjątki. Na przykład aż dwóch na pięciu mieszkańców prawie 400-tysięcznego polskiego Szczecina dociera do głównych celów podróży w 15 minut. W rzeczywistości wielkość miasta niekoniecznie jest czynnikiem decydującym – duże miasta również mogą być wygodne do życia – dodaje Kurkowska.
O badaniu
Ranking miasta 15-minutowego, oparty na międzynarodowej ankiecie, to pierwsza inicjatywa w ramach Friendly City Index. Celem indeksu jest ocena miast Europy Środkowo-Wschodniej poprzez analizę wskaźników jakości życia, takich jak czas codziennych podróży, dostępność terenów zielonych czy infrastruktury dla pieszych i rowerzystów.
Najnowsze badanie w ramach Friendly City Index przeprowadzono w 2025 roku w dziewięciu krajach: na Litwie, Łotwie, w Estonii, Polsce, Czechach, Słowacji, Ukrainie, Chorwacji i Rumunii.
Friendly City Index to długoterminowy międzynarodowy projekt monitorujący jakość życia i rozwój miast Europy Środkowo-Wschodniej, uwzględniający doświadczenia samych mieszkańców. Indeks koncentruje się na takich tematach, jak dostępność usług, infrastruktura transportowa, tereny zielone i inne czynniki wpływające na jakość życia w miastach.
Badanie z 2025 roku przeprowadzono w 54 miastach dziewięciu krajów regionu: w Chorwacji, Czechach, Estonii, na Litwie, Łotwie, w Polsce, Rumunii, Słowacji i na Ukrainie. Badanie wykonała agencja Syno International, łącznie ankietując 4500 respondentów. Inicjatorem i partnerem projektu jest Bolt, największa w Europie platforma usług mobilności.
