Jest projekt ustawy o opakowaniach (ROP)

13 sierpnia 2025 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Nowe przepisy mają wprowadzić rozszerzoną odpowiedzialność producenta (ROP) w praktyce.

Projekt zakłada, że państwo – poprzez NFOŚiGW – będzie miało rolę koordynatora i dysponenta środków, ale nie jest to centralizacja w 100% oderwana od samorządów. Gminy zachowują swoje zadania w gospodarce odpadami i mają otrzymywać środki na ich realizację.

Projekt ustawy zakłada, że opłaty będą powiązane z masą i rodzajem opakowań, a samorządy otrzymają dodatkowe środki na zbiórkę i recykling. To rozwiązanie ma przynieść korzyści środowiskowe i ekonomiczne – zarówno dla gmin, jak i obywateli.

Najważniejsze założenia projektu ustawy o ROP

• Zasada „zanieczyszczający płaci” – producenci ponoszą rzeczywistą odpowiedzialność finansową za odpady powstałe z ich opakowań.
• Minimalny wpływ na ceny produktów – w pierwszym roku opłata wyniesie maksymalnie pół grosza za opakowanie.
• Motywacja do ekoprojektowania – im mniej opakowań i im lepiej nadają się do recyklingu, tym niższa opłata dla przedsiębiorcy.
• Okres przejściowy – pełne wdrożenie systemu ROP nastąpi w 2028 r., a gminy zaczną otrzymywać środki od producentów już w 2026 r.
• Zgodność z PPWR – ustawa wdraża przepisy unijnego rozporządzenia o opakowaniach i odpadach opakowaniowych.

Jak podkreśla wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska, nowy system ma być korzystny dla środowiska, zdrowia ludzi i zwierząt, a jednocześnie neutralny cenowo dla konsumentów.

Co w praktyce oznacza ROP?

1. Sprawiedliwy podział kosztów – producenci finansują zbiórkę i recykling, a nie mieszkańcy w opłatach za śmieci.
2. Stabilniejsze opłaty za odpady – gminy dostaną środki na zagospodarowanie odpadów, co pozwoli uniknąć wzrostów opłat, a w perspektywie je obniżyć.
3. Więcej ekologicznych opakowań – producenci będą motywowani do stosowania rozwiązań przyjaznych środowisku.
4. Wsparcie lokalnych systemów zbiórki – środki z ROP trafią bezpośrednio do gmin, zależnie od liczby mieszkańców i efektywności recyklingu.

Harmonogram wdrażania

• 2026 r. – opłata opakowaniowa na poziomie 8% stawki opłaty produktowej.
• 2027 r. – wzrost do 20% stawki.
• 2028 r. – pełne funkcjonowanie systemu ROP; koszty zagospodarowania odpadów pokrywają wyłącznie producenci.

Jak na ten pomysł reagują przedsiębiorcy?

W ramach Konfederacji Lewiatan już od 5 lat działa grupa ds. Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta, która zrzesza liczne sektory zainteresowane tematem ROP, w tym wprowadzających produkty w opakowaniach, organizacje odzysku, recyklerów, producentów opakowań oraz sieci handlowe.

– Większość przedstawicieli tej grupy wyraża zaniepokojenie planem scentralizowania systemu i powierzenia jego obsługi jednemu, państwowemu operatorowi. Obawiają się, że taka struktura ograniczy kontrolę nad środkami finansowymi trafiającymi do systemu. Istnieje ryzyko, że fundusze nie będą efektywnie wykorzystywane na recykling i przetwarzanie odpadów. Przykładem jest model funkcjonujący na Węgrzech – szacunki wskazują, że jedynie około 10 proc. wpłacanych tam środków faktycznie przeznacza się na recykling i zagospodarowanie odpadów – mówił niedawno w wywiadzie dla ESG Trends Piotr Mazurek, Ekspert ds. Gospodarki Obiegu Zamkniętego, Konfederacja Lewiatan.

Model inspirowany rozwiązaniami z Czech

Polski system ROP bazuje na sprawdzonych mechanizmach z Czech, unikając problemów znanych z modelu węgierskiego, w którym środki trafiały do budżetu państwa bez gwarancji ich pełnego wykorzystania na gospodarkę odpadami.

Kolejne kroki

Projekt trafi teraz do uzgodnień międzyresortowych, opiniowania i konsultacji publicznych. Publikacja ustawy w Dzienniku Ustaw planowana jest na IV kwartał 2025 r.

Źródło: MKiŚ