Wartość europejskiego rynku usług związanych ze „smart cities” ma się niemal podwoić, osiągając poziom 408,4 mld dolarów do 2030 roku. Do tego wzrostu może się przysłużyć polska firma XTrack, która pracuje nad technologią Vision AI. Ułatwia ona firmom komunalnym odczytywanie obrazu z kamer zamontowanych na pojazdach i automatyzuje monitoring setek operacji, które przebiegają podczas pracy śmieciarki.
XTrack dostał 3,6 mln zł na rewolucję w gospodarce odpadami. W roli głównej – Vision AI
Projekt uzyskał 3 656 250 zł dotacji w ramach programu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) „Ścieżka SMART”, finansowanego z Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG).
Współczesne metropolie ewoluują w stronę „inteligentnych miast” (smart cities), czyli aglomeracji wykorzystujących technologie cyfrowe i dane do sprawniejszego zarządzania usługami publicznymi, zasobami oraz infrastrukturą, w celu poprawy jakości życia mieszkańców i wspierania zrównoważonego rozwoju. Zjawisko to napędza dynamiczny rozwój sektora usług powiązanych z tymi rozwiązaniami – wartość rynku smart cities w Europie ma wzrosnąć z 202,9 mld dolarów w 2025 roku do 408,4 mld dolarów do 2030 roku.[1]
Kluczową rolę w tej zmianie odgrywa sztuczna inteligencja, umożliwiająca przetwarzanie dużych zbiorów danych w czasie rzeczywistym. Według OECD w 2025 roku 56 proc. miast na świecie wykorzystywało AI, z czego 18 proc. w sposób zaawansowany. Liczba ta ma się potroić w ciągu najbliższych dwóch lat, czyniąc wdrażanie AI w systemach miejskich globalnym trendem.[2] Technologie te usprawniają funkcjonowanie administracji i wpływają na kwestie środowiskowe oraz bezpieczeństwo, co widać m.in. w logistyce komunalnej.
Proces gospodarki odpadami składa się z tysięcy operacji objętych dziesiątkami regulaminów, restrykcji i procedur. Z tego względu, jego ręczne monitorowanie stanowi ogromne wyzwanie. Sztuczna inteligencja ułatwia ten proces, dając możliwość automatycznego typowania operacji, pojemników, nieruchomości czy ekip pojazdów, w których istnieje potencjał do optymalizacji pracy, poprawy bezpieczeństwa lub lepszego egzekwowania obowiązujących zasad.
Rozwiązanie transformujące zarządzanie odpadami
Tradycyjne systemy monitoringu w pojazdach komunalnych działały dotychczas reaktywnie – obraz analizowano dopiero po zgłoszeniu incydentu. Projekt Vision AI, realizowany przez polską firmę XTrack, ma na celu wprowadzenie innowacji, polegającej na koncepcji „kamery jako sensora”. Pokładowe systemy wizyjne, wspierane przez algorytmy AI, stają się wielofunkcyjnymi czujnikami, które automatycznie wykrywają zdarzenia operacyjne w terenie. Innowacyjność rozwiązania opiera się na połączeniu analizy obrazu z danymi telematycznymi (lokalizacja, czas, parametry pojazdu) w jednej, spójnej przestrzeni informacyjnej. Dzięki temu system nie tylko „widzi”, ale i interpretuje zdarzenia w ich rzeczywistym kontekście logistycznym.
Przełomowym momentem dla naszej firmy było zaobserwowanie, jak około 2018 roku w innych sektorach – m.in. na przykładzie Tesli w branży motoryzacyjnej – zaczęto wykorzystywać systemy computer vision do ciągłego wsparcia pracy kierowców. Tak narodziła się koncepcja odejścia od wyłącznie reaktywnego modelu pracy na rzecz podejścia proaktywnego: automatycznego wykrywania zdarzeń operacyjnych, nawet takich, których konsekwencje na pierwszy rzut oka nie są poważne, ale które w dłuższej perspektywie pozwalają poprawiać jakość usług, bezpieczeństwo i efektywność procesów – mówi Marta Frydrychowicz, Project Manager w XTrack.
Warto podkreślić, że logistyka w branży komunalnej jest jedną z bardziej odpornych na pełną automatyzację. Specyfika infrastruktury – altan śmietnikowych, pojemników czy systemów załadunku – sprawia, że w odróżnieniu od transportu długodystansowego rola pracy ludzkiej pozostanie kluczowa.
Sztuczna inteligencja z całą pewnością stanie się podwaliną ekosystemów smart city, chociaż raczej w roli wsparcia człowieka niż jako jego zastępstwo. Jednocześnie, skala działania i zmienność sytuacji powodują, że systemy AI będą w stanie coraz skuteczniej wspierać pracowników, szczególnie w obszarach dynamicznego planowania, alokacji zasobów ludzkich i sprzętowych oraz bieżącego reagowania na zdarzenia w terenie – podkreśla Marta Frydrychowicz.
Fundusze Europejskie wspierają smart innowacje
Spółka XTrack otrzymała wsparcie z funduszy europejskich w wysokości 3 656 250 zł w ramach programu „Ścieżka SMART”. Dzięki dofinansowaniu realizowane są moduły badawczo-rozwojowe związane z projektem oraz internacjonalizacja rozwiązań oferowanych przez firmę.
Otrzymana dotacja umożliwia nam realizację ambitnego projektu B+R, którego skala byłaby znacznie trudniejsza do osiągnięcia wyłącznie ze środków własnych. Wartość współpracy z PARP wykracza jednak poza samą dotację – dzięki niej, udało nam się znacznie wzmocnić kompetencje zespołu oraz konsekwentnie budować długofalową pozycję firmy na rynku rozwiązań dla gospodarki odpadami – mówi Marta Frydrychowicz.
[1] Europe Smart Cities Market Report 2025-2030, by Focus Area, Smart Transportation, Tech
