Nadchodzące unijne i krajowe regulacje z zakresu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP) skłaniają branżę tekstylną do całkowitej zmiany dotychczasowego modelu biznesowego. Zamiast linearnej produkcji opartej na trendach i krótkim cyklu życia produktu, konieczne będzie przejście na nowoczesną gospodarkę obiegu zamkniętego. W odpowiedzi na te wyzwania, VIVE Group zleciło badanie postaw konsumenckich wobec drugiego obiegu.
Rynek odzieży a transformacja cyrkularna i ROP
Nowa rzeczywistość i przygotowanie na ROP
Wprowadzenie przepisów dotyczących Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP) sprawi, że koszty zagospodarowania nieużywanych tekstyliów w znacznie większym stopniu obciążą podmioty wprowadzające odzież na rynek. Oznacza to również konieczność zaprojektowania na nowo całych łańcuchów dostaw, tworzenia produktu z myślą o recyklingu (ang. design for recycling) oraz wdrażania nowych modeli biznesowych opartych na drugim obiegu. By sprostać tym wyzwaniom, ważną rolę będą odgrywać wyspecjalizowane podmioty, które w całym łańcuchu zabezpieczą procesy zarządzania niepotrzebnymi tekstyliami – od ich skutecznego wprowadzania w drugi obieg, przez profesjonalny recykling, aż po bezpieczną utylizację, zapewniając branży gotową infrastrukturę oraz operacyjne wsparcie niezbędne do wypełnienia nowych wymogów prawnych i środowiskowych.
W odpowiedzi na te rynkowe wyzwania, VIVE Group powołało długofalowy ruch edukacyjno-społeczny „Inspirujemy do gry o planetę”. Inicjatywa stanowi praktyczną odpowiedź na nadchodzące zmiany prawne, łącząc wysiłki biznesu, nauki oraz konsumentów w budowaniu zrównoważonego ekosystemu tekstylnego w Polsce. W ramach projektu VIVE Group przebadało postawy Polaków wobec drugiego obiegu i upcyclingu. Wnioski z raportu „Szafa Polki i Polaka” pokazują realny poziom gotowości konsumentów na nadchodzącą transformację i stanowią punkt wyjścia do budowania wyznaczających nowe standardy strategii zarządzania tekstyliami.
Postawy Polaków wobec drugiego obiegu i upcyclingu. Już 32% Polaków wybiera second-handy
Drugi obieg stałym elementem rynku?
Z danych najnowszego raportu „Szafa Polki i Polaka” przygotowanego przez K+ Research na zlecenie VIVE Group wynika, że kupowanie z drugiego obiegu przestało być niszą – już 32% badanych sięga po odzież używaną, czyniąc z niej istotną część swoich ogólnych wydatków na ubrania.
Rynek wtórny nie konkuruje dzisiaj z tradycyjnym handlem, lecz stanowi jego naturalne uzupełnienie. Obok tradycyjnych zakupów w sieciówkach i e-commerce, z których korzysta odpowiednio 63% i 48% konsumentów, aż 27% Polaków kupuje za pośrednictwem platform do odsprzedaży online, a 24% regularnie odwiedza stacjonarne second-handy.
Rynek wtórny nie konkuruje dzisiaj z tradycyjnym handlem, lecz stanowi jego naturalne uzupełnienie
Badanie pokazuje, że za zwrotem ku drugiemu obiegowi stoją konkretne pobudki. Głównym motywem zakupu odzieży używanej pozostaje cena, na którą wskazuje 57% kupujących. Jednak na sile zyskują też czynniki związane z poszukiwaniem unikalnej wartości – aż 29% konsumentów wybiera second-handy ze względu na możliwość zdobycia marek premium, a 28% poszukuje wyższej jakości wykonania ubrań, na którą dużo trudniej pozwolić sobie na rynku pierwotnym.
Dla najbardziej zaangażowanych konsumentów (tzw. heavy users[1]) zakupy te są także źródłem satysfakcji emocjonalnej. Aż 48% traktuje je jak „polowanie na perełki”, a 33% odczuwa satysfakcję z rozsądnego gospodarowania budżetem.
Zmiana postrzegania second-handów w świadomości społecznej
Kluczowym wnioskiem płynącym z badania jest zmiana postrzegania second-handów w świadomości społecznej. Chociaż nowe regulacje nie nakładają dodatkowych obowiązków na osoby nabywające tekstylia, to wielu konsumentów i tak decyduje się podejmować bardziej świadome wybory. Na popularności zyskują takie rozwiązania, jak odsprzedaż nieużywanych ubrań, samodzielne naprawy czy przerabianie. Sklepy z odzieżą używaną, dawniej kojarzone z koniecznością lub ograniczeniami finansowymi, dzisiaj są synonimem zaradności i wyczucia stylu.
Według raportu, kupujący w drugim obiegu postrzegani są przez pryzmat kreatywności oraz świadomego podejścia do zasobów. Obawa przed negatywną oceną otoczenia czy wstydem dotyczy zaledwie 3% osób niekupujących, co dowodzi, że drugi obieg stał się w pełni akceptowanym i praktycznym wyborem nowoczesnego, świadomego konsumenta. Taka zmiana paradygmatu to fundament, który w długiej perspektywie wesprze domknięcie obiegu tekstyliów i wywiązanie się ze zobowiązań wynikających z ROP.
Szczegółowe wyniki badania znajdują się na stronie: inspirujemydogryoplanete.pl.
[1] Badanych podzielono według liczby kategorii produktów kupionych z drugiego obiegu w ciągu ostatnich 12 miesięcy: Heavy users – co najmniej 4 kategorie nabywanych produktów.
