System kaucyjny, obowiązujący w Polsce od października 2025 roku, formalnie stał się elementem krajowego porządku prawnego, jednak jego funkcjonowanie w praktyce wciąż budzi wiele wątpliwości. „W kontekście środowiskowym trudno dziś mówić o mierzalnych, systemowych efektach. Widoczny jest wzrost zainteresowania zwrotem opakowań w wybranych lokalizacjach, jednak brak jednolitych danych i różny poziom dostępności punktów zwrotu utrudniają ocenę realnego wpływu systemu na poziom recyklingu” – ocenia Grzegorz Podziewski, dyrektor Centrum Innowacji Retail, Comp S.A.
System kaucyjny a gospodarka obiegu zamkniętego. Pierwsze efekty i wyzwania
Po pierwszych miesiącach działania często pojawiają się opinie, że system istnieje bardziej na papierze niż w codziennym doświadczeniu konsumentów i detalistów. W wielu miejscach zwrot opakowań jest ograniczony, niejednolity lub wymagający organizacyjnie, a skala faktycznego domknięcia obiegu pozostaje trudna do jednoznacznej oceny, również ze względu na bardzo ograniczoną liczbę opakowań kaucyjnych wprowadzonych do sprzedaży.
Jednym z kluczowych wyzwań okazała się fragmentacja wdrożeń. System kaucyjny nie funkcjonuje jako jedno, spójne rozwiązanie, lecz jako zbiór równolegle rozwijanych modeli operacyjnych, zależnych od operatorów, formatu sklepu oraz dostępnej infrastruktury. Część dużych sieci handlowych uruchomiło punkty zwrotu, często oparte na automatach, natomiast w handlu tradycyjnym dominują rozwiązania manualne lub hybrydowe. W praktyce oznacza to, że konsumenci napotykają różne zasady zwrotu, co osłabia przejrzystość systemu i utrudnia budowanie nawyków.
Z perspektywy gospodarki o obiegu zamkniętym kluczowe znaczenie ma nie sam obowiązek pobierania kaucji, lecz sprawność procesów towarzyszących. Masowe wprowadzenie opakowań kaucyjnych do sprzedaży, przyjmowanie opakowań, ich ewidencja, czasowe magazynowanie oraz rozliczenia finansowe generują realne koszty i obciążenia organizacyjne po stronie sklepów. W wielu przypadkach wdrożenie systemu odbywa się poprzez adaptację istniejących narzędzi sprzedażowych i fiskalnych, co pozwala ograniczyć skalę inwestycji, ale jednocześnie uwidacznia braki standaryzacyjne oraz różnice technologiczne między punktami handlowymi – mówi Grzegorz Podziewski, dyrektor Centrum Innowacji Retail, Comp S.A.
Największym wyzwaniem jest zapewnienie płynnych rozliczeń i kontroli nad przepływem środków związanych z kaucją
Pierwsze miesiące pokazały również, że system kaucyjny przenosi znaczną część odpowiedzialności operacyjnej na detalistów, szczególnie tych najmniejszych. Dla nich największym wyzwaniem nie jest sama obsługa zwrotów, lecz zapewnienie płynnych rozliczeń i kontroli nad przepływem środków związanych z kaucją. Tam, gdzie procesy raportowania i rozliczeń są rozciągnięte w czasie, system zaczyna być postrzegany jako obciążenie finansowe, a nie neutralny mechanizm obiegu środków.
W kontekście środowiskowym trudno dziś mówić o mierzalnych, systemowych efektach. Widoczny jest wzrost zainteresowania zwrotem opakowań w wybranych lokalizacjach, jednak brak jednolitych danych i różny poziom dostępności punktów zwrotu utrudniają ocenę realnego wpływu systemu na poziom recyklingu. Na obecnym etapie system kaucyjny w Polsce należy traktować jako proces w fazie organizacyjnej i przejściowej niż w pełni działający mechanizm gospodarki obiegu zamkniętego – dodaje Grzegorz Podziewski.
Pierwsze doświadczenia pokazują, że o skuteczności systemu nie zdecydują same regulacje, lecz zdolność rynku do ich praktycznego wdrożenia w warunkach codziennego handlu. Dopiero uporządkowanie procesów technologicznych, ujednolicenie zasad obsługi oraz zapewnienie przejrzystych rozliczeń może sprawić, że system kaucyjny przestanie być postrzegany jako konstrukcja teoretyczna, a zacznie pełnić realną rolę w zamykaniu obiegu opakowań w Polsce.
Comp S.A. to grupa kapitałowa specjalizująca się w technologii i rynku handlu oraz analiz. Od 2005 roku spółka jest notowana na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Comp jest dostawcą nowoczesnych rozwiązań dla rynku handlu detalicznego. W odpowiedzi na zapotrzebowanie wynikające z nowych regulacji oferuje również rozwiązanie do kompleksowej obsługi systemu kaucyjnego – Kaucyjni.pl.
