21 listopada 2025 r. Sejm uchwalił ustawę wprowadzającą do polskiego prawa mechanizm CBAM – graniczną opłatę wyrównawczą od emisji CO₂. To kluczowy krok w kierunku wzmocnienia konkurencyjności polskiego przemysłu w okresie transformacji klimatycznej oraz utrzymania miejsc pracy w sektorach energochłonnych.
Nowe przepisy wdrażają do krajowego porządku prawnego unijne regulacje dotyczące Mechanizmu Dostosowywania Cen na Granicach z Uwzględnieniem Emisji CO₂ (CBAM). Podczas posiedzenia posłowie poparli rozwiązania, które – jak podkreśla rząd – mają działać jak tarcza ochronna dla branż najbardziej narażonych na konkurencję ze strony krajów o niższych standardach środowiskowych.
Co zmieni CBAM?
CBAM nałoży koszt emisji CO₂ na wybrane towary importowane spoza Unii Europejskiej. Na liście znajdują się m.in.: cement, energia elektryczna, nawozy, żeliwo i stal, aluminium, wodór.
Mechanizm wyrównuje warunki konkurencji pomiędzy producentami z UE a firmami spoza wspólnoty, które dotychczas nie płaciły za ślad węglowy swoich produktów. W przyszłości system ma objąć kolejne sektory – zgodnie z zakresem unijnego systemu EU ETS.
Nowa ustawa ma zapewnić:
- uczciwą konkurencję – importerzy wysokoemisyjnych produktów będą ponosić koszt związany z emisjami, podobnie jak polskie przedsiębiorstwa
- ochronę miejsc pracy w sektorach hutniczym, cementowym, chemicznym i innych energochłonnych
- ograniczenie ucieczki emisji, czyli przenoszenia produkcji poza UE w poszukiwaniu niższych kosztów
- wsparcie inwestycji w technologie niskoemisyjne i modernizację przemysłu
- wzmocnienie bezpieczeństwa przemysłowego Polski i Unii Europejskiej
Rząd podkreśla, że CBAM nie jest nowym podatkiem nakładanym na polskie firmy, lecz rozwiązaniem, które wymusza uwzględnianie kosztu emisji również na produktach importowanych. Ma to zakończyć zjawisko „importu emisji” i wyrównać zasady gry na rynku.
Do końca 2025 r. obowiązuje okres przejściowy, w którym importerzy objętych CBAM towarów składają kwartalne sprawozdania. Pełne rozliczenia ruszą w 2026 r., kiedy firmy będą deklarować ilość sprowadzonych produktów oraz powiązane emisje, a następnie uiszczać koszt certyfikatów CBAM.
Źródło: MKiŚ
