Polska awansuje w międzynarodowych rankingach rozwoju społecznego. Od 1990 r. Polska awansowała o 9 miejsc w Indeksie Rozwoju Społecznego ONZ (HDI) – z 45. na 36. pozycję w 2022 r. Oznacza to, że kraj rozwija się społecznie szybciej, niż sugerowałby jego poziom PKB.
Dla porównania, w rankingu PKB per capita według parytetu siły nabywczej Polska zajmuje 40. miejsce na 193 kraje.
Co mierzy rozwój społeczny?
Pierwszy raport ONZ z 1990 r. wskazał trzy kluczowe obszary: zdrowie, edukację i standard życia. W kolejnych latach uwzględniono także czynniki środowiskowe i jakość życia. OECD wprowadziła Indeks Lepszego Życia (BLI), obejmujący m.in. sytuację materialną, rynek pracy, ochronę zdrowia, relacje społeczne i bezpieczeństwo.
PKB to nie wszystko
Choć PKB per capita często koreluje z rozwojem społecznym, nie oddaje pełnego obrazu jakości życia. Nie uwzględnia m.in. równości dochodów, dostępu do edukacji czy poziomu satysfakcji z życia. Kraje bogate w surowce, jak członkowie OPEC, mogą mieć wysokie PKB, ale nierównomierny podział dochodów i niski poziom dobrobytu społecznego.
– Pomimo silnej korelacji pomiędzy PKB, a wartością wskaźników rozwoju społecznego w danym kraju, należy go traktować jako przybliżoną miarę rozwoju społecznego i dobrobytu. PKB nie uwzględnia sposobu podziału dóbr i dochodów w społeczeństwie, możliwa jest więc sytuacja, w której uśredniony dochód gospodarstw domowych w gospodarce rośnie, podczas gdy większość społeczeństwa odczuwa pogorszenie swojej sytuacji finansowej. Taka sytuacja występuje w państwach członkowskich OPEC, które uzyskują wysokie przychody ze sprzedaży surowców naturalnych. Wzrost PKB nie zawsze więc przekłada się na poprawę wskaźników rozwoju społecznego, takich jak równość dochodów, dobrobyt materialny jednostek, redukcja ubóstwa czy rozwój kompetencji. Rozwój społeczny powinien być więc inaczej definiowany w państwach rozwiniętych i rozwijających takich jak Indie, które pomimo dynamicznego wzrostu gospodarczego nadal zmagają się z wysokim poziomem ubóstwa – wskazuje dr Paula Kukołowicz, kierowniczka zespołu zrównoważonego rozwoju w PIE.
Polska osiąga lepsze wyniki w indeksach społecznych niż w rankingach PKB. W 2022 r. zajmowała 36. miejsce w HDI, 24. miejsce w Indeksie Lepszego Życia (OECD) i 20. miejsce w Indeksie Postępu Społecznego UE, choć jej PKB per capita plasuje się niżej.
Największym atutem Polski jest edukacja – w rankingu BLI zajmuje 6. miejsce na 41 państw, wyprzedzając wiele rozwiniętych gospodarek. Słabszą stroną pozostaje ochrona zdrowia, która obniża pozycję kraju w ogólnych rankingach.
Pełna treść raportu do pobrania TUTAJ.
Polski Instytut Ekonomiczny
Polski Instytut Ekonomiczny to publiczny think tank badający makroekonomię, gospodarkę światową i rozwój społeczny. Instytut przygotowuje raporty, analizy i rekomendacje dotyczące kluczowych obszarów gospodarki oraz życia społecznego w Polsce, z uwzględnieniem sytuacji międzynarodowej.
