Po roku funkcjonowania systemu kaucyjnego w Polsce zebrano łącznie 5 mld opakowań objętych systemem. Na koniec września poziom zwrotów wyniósł 59 proc. wszystkich opakowań wprowadzonych do systemu – poinformowało Ministerstwo Klimatu i Środowiska podczas konferencji prasowej podsumowującej pierwszy rok działania systemu.
MKIŚ: wstępną fazę rozwijania systemu kaucyjnego w Polsce mamy za sobą
System kaucyjny formalnie zaczął działać 1 października 2025 roku, choć, jak podkreśla MKiŚ, pierwsze trzy miesiące były okresem wdrażania, a pełne funkcjonowanie systemu rozpoczęło się od stycznia 2026 roku. Resort ocenia, że po pierwszym roku Polska zakończyła wstępną fazę budowy systemu.
Wstępną fazę rozwijania systemu kaucyjnego w Polsce mamy za sobą, a ten pierwszy rok podsumowałabym dwoma stwierdzeniami. Po pierwsze system kaucyjny działa, po drugie jego wprowadzenie do polskiego handlu, do polskiego porządku, do polskiej logistyki i do naszego życia, miało sens. Polacy rozumieją czym jest system kaucyjny, wspierają go i są jego aktywnymi uczestnikami. Plastik zniknął z naszego otoczenia – mówiła podczas konferencji prasowej Paulina Hennig-Kloska, ministra klimatu i środowiska.
59% poziom zwrotu opakowań wprowadzonych do systemu
Jednym z najważniejszych wskaźników podanych przez MKiŚ jest poziom zwrotu opakowań. Na koniec września zebrano 59 proc. opakowań objętych systemem w stosunku do liczby opakowań wprowadzonych w tym samym okresie.
Resort zwraca jednak uwagę na specyfikę logistyki systemu. Opakowanie wprowadzone do sprzedaży nie trafia od razu do punktu zbiórki. Najpierw przechodzi przez producenta, hurtownię i sklep, a następnie trafia do konsumenta, który po wykorzystaniu produktu może je zwrócić. Po uwzględnieniu miesięcznego przesunięcia logistycznego poziom zwrotów wynosi 72 proc. To wynik zbliżający system do wyznaczonego na pierwszy rok celu wynoszącego 77 proc. opakowań objętych systemem kaucyjnym.
W lipcu do systemu trafiło 1,6 mld nowych opakowań
Dane pokazują również, jak na funkcjonowanie systemu wpływa sezonowość. W lipcu do obrotu wprowadzono około 1,6 mld nowych opakowań objętych systemem, podczas gdy liczba zwrotów wyniosła około 900 mln. W sierpniu liczba opakowań wprowadzonych do systemu i zwróconych była już zbliżona – w obu przypadkach wyniosła około 900 mln. We wrześniu sytuacja się odwróciła: przy około 700 mln nowych opakowań liczba zwrotów sięgnęła około 900 mln.
Według MKiŚ wynika to m.in. z sezonowości rynku napojów. Wiosną i latem rośnie liczba opakowań wprowadzanych do sprzedaży, podczas gdy zwroty utrzymują się na bardziej stabilnym poziomie. W kolejnych miesiącach wpływa to na poprawę wskaźnika zbiórki. Łącznie w ciągu pierwszego roku funkcjonowania systemu zebrano 5 mld opakowań.
65,5 tys. punktów zbiórki i 23,5 tys. punktów z automatami
System obejmuje obecnie około 65,5 tys. punktów zbiórki. Z tego 23,5 tys. jest wyposażonych w automaty do przyjmowania opakowań. To właśnie automatyczne punkty zbiórki odpowiadają za około 90 proc. zwracanych opakowań. MKiŚ wskazuje, że rosnąca liczba automatów może być również elementem konkurencji między sklepami o klientów, ponieważ konsumenci chętnie korzystają z tego sposobu zwrotu butelek i puszek. Resort podkreśla, że liczba wszystkich punktów zbiórki ustabilizowała się na poziomie około 65,5 tys., natomiast nadal rośnie liczba miejsc wyposażonych w automaty.
Rośnie liczba zautomatyzowanych punktów zbiórki. To właśnie punkty zbiórki wyposażone w automaty cieszą się wśród Polek i Polaków największym powodzeniem, i tu najchętniej oddajemy opakowania objęte systemem kaucyjnym. Blisko 90% opakowań oddawanych jest właśnie w automatycznych punktach zbiórki – podkreśla ministra klimatu.
Cel: ponad 90 proc. zwrotów i rozszerzenie sytemu kaucyjnego o nowe funkcje
77 proc. zwrotów to cel na pierwszy rok działania systemu. Docelowo MKiŚ chce osiągnąć poziom powyżej 90 proc., wskazując na wyniki najbardziej zaawansowanych systemów kaucyjnych, m.in. w Niemczech i Finlandii.
Po pierwszym roku działania systemu kaucyjnego Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje także kolejne zmiany. Jedną z nich ma być objęcie systemem małych szklanych butelek po napojach alkoholowych, potocznie nazywanych „małpkami”. Jak poinformowała Paulina Hennig-Kloska, projekt nowelizacji ustawy jest już przygotowany. Resort zamierza w najbliższych miesiącach skierować wniosek o wpisanie go do wykazu prac legislacyjnych rządu. Projekt ma wkrótce trafić również pod obrady kierownictwa MKiŚ. Wprowadzenie nowych opakowań będzie wymagało odpowiedniego okresu przejściowego, który pozwoli producentom, sklepom i operatorom systemu dostosować się do nowych zasad.
Nowelizacja ma również zmienić zasady dotyczące bonów otrzymywanych przez konsumentów w automatach kaucyjnych. Ministerstwo chce wydłużyć okres ich ważności z obecnych 30 do 90 dni. Zmiana ma ułatwić konsumentom korzystanie ze zwróconej kaucji. Resort wskazuje, że obecny termin jest dla części użytkowników zbyt krótki, szczególnie gdy bon nie jest wykorzystywany przy kolejnych zakupach od razu po zwrocie opakowań.
Pierwszy rok działania systemu ma być więc, według resortu, dopiero początkiem jego dalszego rozwoju. Kolejnym wyzwaniem będzie zwiększanie poziomu zbiórki i wykorzystanie zebranych opakowań w gospodarce o obiegu zamkniętym.
