Powodzie pozostają najczęstszym i najbardziej kosztownym zagrożeniem naturalnym w Europie. Choć ich częstotliwość od 2000 roku pozostaje stabilna na poziomie 46 zdarzeń rocznie, koszty ekonomiczne szybują w górę. Eksperci Allianz w najnowszym raporcie ostrzegają: bez zdecydowanej zmiany w podejściu do ochrony przeciwpowodziowej i planowania przestrzennego, europejskie gospodarki czekają dotkliwe straty.
Szacuje się, że do 2100 roku roczne straty spowodwane powodzią mogą wzrosnąć nawet sześciokrotnie. Z Raportu Allianz „Europe under water: The macroeconomic cost of flooding and the economic case for adaptation” wynika, że w pierwszej dekadzie stulecia straty wyniosły 63,1 mld euro, natomiast w latach 2020- 2025 osiągnęły już 88,6 mld euro – co stanowi wzrost o 40% w porównaniu do lat 2000 – 2009.
Mechanizm gospodarczego szoku powodziowego
Analiza Allianz wskazuje, że powodzie wywołują efekt stagflacyjny: ograniczają wzrost gospodarczy, podnoszą ceny i uszczuplają przestrzeń fiskalną państw. Uszkodzenia infrastruktury i przerwy w łańcuchach dostaw prowadzą do wąskich gardeł, co uderza w konsumpcję prywatną oraz realny dochód rozporządzalny gospodarstw domowych.
Najmocniej dotknięte zostaje sektor inwestycji. Szacowane skumulowane straty w tworzeniu kapitału brutto w latach 2027 – 2030 wahają się od 10,5% w Norwegii do 14,6% w Holandii. Niemcy, z szacowaną stratą na poziomie 12%, odnotowałyby największy uszczerbek w ujęciu bezwzględnym – około 84 mld euro.
Adaptacja do zmian klimatu to priorytet fiskalny
Raport podkreśla, że inwestycje w ochronę przeciwpowodziową są wysoce opłacalne. Zwracają się nawet czterokrotnie – tyle wynoszą uniknięte straty w porównaniu z poniesionymi nakładami. Równie wysoką stopę zwrotu daje odpowiednie planowanie przestrzenne: zakaz zabudowy terenów zalewowych oraz wprowadzanie do miast zielonej infrastruktury zatrzymującej wodę deszczową. Dane te pokazują, że to właśnie adaptacja – a nie sama polityka klimatyczna – powinna być traktowana jako element prewencyjnej polityki fiskalnej państwa.
Eksperci Allianz wskazują na istotną lukę implementacyjną. Przykładem są Niemcy, gdzie pomimo katastrofalnej powodzi z 2021 roku, wydatkowano jedynie ułamek kwoty przewidzianej w Krajowym Programie Ochrony Przeciwpowodziowej z 2013 roku. Głównymi barierami pozostają rozdrobnienie instytucjonalne i przewlekłe procedury administracyjne.
Strategiczne zarządzanie ryzykiem
Aby trwale zwiększyć odporność na powodzie, konieczne jest zintegrowanie działań prewencyjnych, infrastrukturalnych oraz ubezpieczeniowych. Sukces strategii zależy od partnerstwa publiczno-prywatnego, gdzie transfer ryzyka jest ściśle powiązany z realnym jego ograniczaniem.
Pełna treść Raportu: Europe under water: The macroeconomic cost of flooding and the economic case for adaptation
