Ministerstwo Klimatu i Środowiska wprowadziło do wykazu prac legislacyjnych projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (numer projektu: UC100). Celem nowej regulacji jest kompleksowa reforma systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP), zwiększenie efektywności recyklingu, ograniczenie ilości odpadów opakowaniowych oraz sprawiedliwy podział kosztów systemu gospodarowania odpadami.
Projekt stanowi odpowiedź na konieczność dostosowania polskiego prawa do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 (PPWR). Polska wdraża unijne regulacje w duchu gospodarki o obiegu zamkniętym.
Kontekst unijny i cele projektu
Projekt ustawy implementuje kluczowe zapisy dyrektyw 2018/851 i 2018/852 oraz rozporządzenia PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation), które wprowadzają m.in. nowe wymogi dotyczące systemów ROP. Zgodnie z PPWR, producenci będą zobowiązani do ponoszenia pełnych kosztów zarządzania odpadami opakowaniowymi – od selektywnego zbierania, przez recykling, aż po działania informacyjne i analityczne. Co ważne, koszty te mają być ustalane w sposób przejrzysty, proporcjonalny i niedyskryminujący.
Nowe regulacje wyznaczają również cele środowiskowe, m.in. redukcję ilości odpadów opakowaniowych na mieszkańca o 5 proc. do 2030 r., 10 proc. do 2035 r. i 15 proc. do 2040 r., oraz zwiększenie udziału opakowań wielokrotnego użytku na rynku.
Kluczowe założenia nowego systemu ROP
Nowa ustawa ma zastąpić dotychczasową ustawę z 2013 r., tworząc fundament pod nowoczesny system ROP, zgodny z wymogami UE. Projekt zakłada m.in.:
- Wprowadzenie opłaty opakowaniowej – producenci będą płacić za każdy kilogram opakowań, które po raz pierwszy trafiają na rynek krajowy.
- Zmiana definicji producenta – dostosowanie do nomenklatury unijnej.
- Powierzenie kluczowych ról instytucjom publicznym – m.in. NFOŚiGW jako organizacja odpowiedzialności producenta (PRO), marszałkowie województw jako organy kontrolne, IOŚ-PIB odpowiedzialny za analizy oraz minister klimatu sprawujący nadzór.
- Likwidacja obecnego systemu DPR/EDPR od 2028 r., zastąpienie go nowymi mechanizmami sprawozdawczymi.
- Zniesienie opłaty produktowej za opakowania – od 2028 r.
- Ułatwienia dla przedsiębiorców – w tym uproszczenie opłat (zmiana z rocznych na kwartalne), integracja przepisów z ustawą o obowiązkach przedsiębiorców z 2001 r., dostosowanie bazy BDO do nowych wymogów.
Wzmocnienie roli gmin i sprawiedliwy podział kosztów
W nowym systemie utrzymana zostanie odpowiedzialność gmin za gospodarkę odpadami komunalnymi, jednak producenci zostaną zobowiązani do większego udziału w pokrywaniu jej kosztów. Mieszkańcy zyskają natomiast prawo do informacji o rzeczywistych kosztach i strukturze finansowania systemu.
Planowane są również zachęty podatkowe (tzw. „ulga opakowaniowa”) dla firm inwestujących w systemy wielokrotnego użycia i ponownego napełniania opakowań, co ma wspierać rozwój sektora GOZ (gospodarki o obiegu zamkniętym) w Polsce.
Co dalej?
Projekt ustawy ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2025 r., a jego pełne wdrożenie przewidziano po dwuletnim okresie przejściowym – od 2028 r. Będzie to moment zakończenia działalności obecnych organizacji odzysku opakowań i wejścia w życie nowego, scentralizowanego modelu odpowiedzialności producenta.
Więcej o ROP:
Rok 2025 pod znakiem ROP. Czym jest Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta [GŁOS EKSPERTA]
