25 czerwca w Gdańsku odbyła się druga edycja konferencji Responsible Fashion Business – jedynego w regionie wydarzenia poświęconego praktycznym aspektom prowadzenia odpowiedzialnego biznesu w branży mody. Wśród tematów: nowe obowiązki samorządów wobec odpadów tekstylnych, wdrażanie cyfrowego paszportu produktu, zaskakująca zmiana przepisów o systemie SENT tuż przed wydarzeniem oraz pytanie, czy zrównoważony rozwój da się pogodzić z presją cenową ultra fast fashion.
Samorządy na pierwszej linii cyrkularności
Od stycznia 2025 r. polskie samorządy mają obowiązek selektywnej zbiórki odpadów tekstylnych. Jak wynika z dyskusji panelowej „Cyrkularne samorządy: inspiracje i najlepsze praktyki dla tekstyliów”, nie wszystkie gminy poradziły sobie z płynnym wdrożeniem nowych przepisów. Za wzorcowy przykład uznano pomorskie Wejherowo, gdzie działa Ekofabryka – jedna z bardziej zaawansowanych krajowych inwestycji ekologicznych w tym obszarze.
Prezes spółki Andrzej Gorczycki podkreślił, że kluczowym narzędziem pozostaje edukacja, ale prowadzona w sposób ciągły, a nie akcyjny. Podobnego zdania była Agata A. Zgliczyńska, prezeska Fundacji Mody Cyrkularnej, wskazując na znaczenie „edukowania edukatorów”. Miasto Elbląg, reprezentowane przez Alicję Ciereszko, zaprezentowało z kolei Interaktywną Mapę Mody Odpowiedzialnej – narzędzie tworzone we współpracy z Fashion Revolution Polska, które ułatwia mieszkańcom znajdowanie punktów napraw, pasmanterii i sklepów z modą odpowiedzialną, a samorządom pozwala identyfikować luki w lokalnym systemie cyrkularnym.
Dostępność w modzie – sposób projektowania
Osobny wątek konferencji Responsible Fashion Business 2026 poświęcono dostępności w modzie. Eliza Gawrjołek, kuratorka wystawy „LUKA” (prezentowanej równolegle podczas Gdynia Design Days), zwróciła uwagę, że niepełnosprawność nie ogranicza się do barier ruchowych – dotyczy też osób starszych czy osób z czasowymi ograniczeniami (ciąża, kontuzja, nadwrażliwość sensoryczna). Jak mówiła, rozwiązaniem nie jest tworzenie osobnej linii odzieży adaptacyjnej, lecz projektowanie baz ubrań możliwych do dopasowania – poprzez kroje, zapięcia czy elementy umożliwiające łatwą modyfikację.
Polskie biotech-startupy z międzynarodowym uznaniem
W programie „Mistrzowie innowacji” głos zabrali przedstawiciele dwóch nagradzanych polskich startupów biotechnologicznych: Myco Renew (finalista TOP20 Global Change Award, Fundacja H&M) oraz Nutico (laureat tegorocznej nagrody PETA Vegan Fashion Award). Myco Renew, współtworzone przez prof. Katarzynę Turnau, rozwija konsorcja grzybów zdolnych do rozkładu tekstyliów – jednym z produktów ubocznych mają być cegły z odpadów tekstylnych. Nutico, spin-off firmy Bio2Materials (współzałożyciel: prof. dr hab. inż. Artur Bartkowiak), opracowało metodę tworzenia materiału przypominającego skórę z odpadów spożywczych, bez użycia wody.
W rozmowie panelowej „Cyrkularne innowacje” Maciej Bułkowski (CEO Caruma) wskazał na brak zaufania między uczestnikami ekosystemu i deficyt danych jako główne bariery rozwoju gospodarki obiegu zamkniętego w modzie. Jagoda Matykowska (STARTER Gdańsk) zwróciła uwagę na zmianę w podejściu founderów – dziś liczy się nie tylko finansowanie, ale mentoring i sieciowanie, czemu ma służyć nowo powstała platforma Gdańsk Bay Tech.
SENT dla odzieży i obuwia: zaskakująca zmiana tuż przed konferencją
Jednym z bardziej nieoczekiwanych punktów programu okazała się informacja przekazana przez przedstawicieli Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni: od 20 czerwca 2026 r. krajowy przewóz odzieży i obuwia nie jest już objęty systemem monitorowania SENT. Zmiana przepisów nastąpiła zaledwie kilka dni przed wydarzeniem, przez co część uczestników dowiedziała się o niej dopiero na sali.
Z wyjaśnień urzędników wynika, że zwolnienie obejmuje także przewozy wewnątrzunijne, a firmy nadal muszą dysponować standardową dokumentacją transportową (np. listem przewozowym). Kontrole będą mogły odbywać się na terenie całego kraju, nie tylko na granicach. Z obowiązku zgłaszania do SENT wyłączono: sprzedaż krajową między przedsiębiorcami, wewnątrzwspólnotową dostawę towarów (z jednym wyjątkiem), eksport poza UE oraz transporty stanowiące pomoc humanitarną. Obowiązek pozostaje natomiast dla importu z państw trzecich, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostaw po odprawie celnej w procedurze 42 00 oraz tranzytu przez Polskę. Urzędnicy potwierdzili też, że „sztuki” obuwia w przepisach oznaczają faktycznie sztuki, a nie pary.
Cyfrowy paszport produktu
Choć unijny obowiązek wprowadzenia cyfrowego paszportu produktu (DPP) wciąż nie ma ostatecznego kształtu regulacyjnego, część marek decyduje się testować rozwiązanie już teraz. Na scenie RFB markę Kopyto (Katarzyna Twardowska) oraz firmę technologiczną Caruma (Maciej Bułkowski) połączyło wspólne wdrożenie DPP, o którym rozmawiali w panelu moderowanym przez Paulinę Kulik.
Z rozmowy wynika, że wczesne zaangażowanie w budowę struktury paszportu i bazy danych pozwala wcześniej wyłapać błędy systemowe. Twardowska podkreśliła, że DPP może pełnić funkcję szerszą niż regulacyjna – jako narzędzie podtrzymywania relacji posprzedażowej z klientem, aktualizowane o informacje dotyczące pielęgnacji czy oferty specjalne.
Wytyczne OECD i pytanie o granice wzrostu
Dr Jacqueline Kacprzak z Krajowego Punktu Kontaktowego OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) ds. odpowiedzialnego biznesu przybliżyła uczestnikom Wytyczne OECD dotyczące należytej staranności w sektorze tekstylno-odzieżowym i obuwniczym, odróżniając to podejście od tradycyjnego, często powierzchownego CSR. Choć standardy mają charakter dobrowolny, jak zaznaczyła, zyskują na znaczeniu dla inwestorów międzynarodowych – również w odniesieniu do polskich firm współpracujących z zagranicznymi dostawcami.
W panelu poświęconym skalowaniu biznesu z zachowaniem wartości (uczestnicy: Artur Rompca/Commercraft, Katarzyna Twardowska/Kopyto, Wiola Wiertel/Bohema Clothing, Maciej Kowalski/Kombinat Konopny S.A., Marlena Płudowska/Te’vai) powtarzał się wniosek, że rentowność nie stoi w opozycji do odpowiedzialności, lecz stanowi jej finansowy fundament. Kombinat Konopny S.A., który w 2026 r. zadebiutował na giełdzie, pozyskał wcześniej kapitał od ponad 2500 inwestorów w kampanii crowdfundingowej.
Konferencję zamknęło wystąpienie Sandry Skrzypczak, założycielki radomskiej marki BezAle, która zwróciła uwagę na marki niebudowane z myślą o ciągłej ekspansji, lecz jako relacyjny, oparty na społeczności sposób prowadzenia biznesu.
Konferencja Responsible Fashion Business jest inicjatywą Klubu Partnerów Fashion Revolution Polska – jedynego w Polsce międzysektorowego zrzeszenia firm, instytucji i organizacji działających na rzecz mody odpowiedzialnej. Wydarzeniu patronowały honorowo Europejski Pakt na Rzecz Klimatu, Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Marszałek Województwa Pomorskiego. Portal ESG Trends był partnerem medialnym wydarzenia.
Kolejna edycja Responsible Fashion Business odbędzie się 15 kwietnia 2027 r. w Gdańsku.
