Raport Sustainable Investment Forum Poland (POLSIF) „Zrównoważone inwestycje w Polsce 2025”, pokazuje, że polski rynek inwestycji uwzględniających czynniki ESG znajduje się na wczesnym etapie rozwoju. „Zarządzający funduszami w Polsce wciąż znajdują się na krzywej uczenia się, jeśli chodzi o włączanie ESG w praktyki inwestycyjne. Widzimy jednak ogromny potencjał” – podkreśla Robert Sroka, Członek Zarządu POLSIF.
Choć globalnie zrównoważone inwestowanie stało się standardem, w Polsce praktyki funduszy inwestycyjnych zarządzanych przez TFI są jeszcze fragmentaryczne, różnorodne i trudne do porównania.
Raport został przygotowany przy współpracy z zespołem Analizy Online, zgodnie z uznaną metodologią EUROSIF, a badanie objęło 144 fundusze działające w Polsce, zarządzające aktywami o wartości ponad 89 mld zł (stan na koniec lipca 2025 r.).
Czynniki ESG realnymi ryzykami biznesowymi
W raporcie zwrócono uwagę, że czynniki ESG nie są jedynie abstrakcyjnymi hasłami, ale realnymi ryzykami biznesowymi. Przerwy w dostawie prądu, powodzie, susze, pożary, awarie infrastruktury, kryzysy w łańcuchach dostaw, skandale korupcyjne, łamanie praw człowieka czy odpływ talentów – to zjawiska, które mają bezpośrednie przełożenie na wartość spółek.
Czynniki ESG to dziś realne ryzyka biznesowe i inwestycyjne. Ich ignorowanie oznacza narażenie się na straty – zarówno finansowe, jak i reputacyjne. Dlatego tak ważne jest, aby w Polsce inwestorzy i zarządzający coraz konsekwentniej włączali je w swoje strategie – mówi Robert Sroka, Członek Zarządu POLSIF.
Najważniejsze wnioski z raportu POLSIF
- 100% funduszy stosuje selekcję negatywną (wykluczającą), to znaczy określa, czy dana inwestycja jest niedopuszczalna na podstawie: niepożądanych kryteriów ESG lub nieprzestrzegania norm i standardów ESG; z tym, że jedynie 50% funduszy stosuje selekcję opartą na normach, to znaczy sprawdza na przykład czy spółki, w które inwestują, łamią prawa człowieka, prawa pracownicze lub nie dopuszczały się działań korupcyjnych.
- Nawet jeśli w badanych funduszach była stosowana strategia wykluczenia ograniczająca uniwersum inwestycyjne, to było to podejście „łagodne”; 66% funduszy po screeningu wciąż dopuszczało do zainwestowania w ponad 80% uniwersum inwestycyjnego, natomiast w 20% funduszy kryteria wykluczające ograniczały uniwersum inwestycyjne do zaledwie 20%.
- Selekcję pozytywną (positive screening) określającą czy dana inwestycja jest dopuszczalna na podstawie kryteriów ESG, stosuje 45% badanych funduszy – z czego jedynie 4 z TFI z udziałem Skarbu Państwa.
- Głębsza analiza pokazuje, że jedynie 14.6% funduszy stosuje selekcję pozytywną typu best-in-class – wybór liderów w porównaniu do konkurencji lub best-in-universe – wybór liderów lub najlepiej ocenianych podmiotów/instrumentów w całym uniwersum inwestycyjnym lub best-in-progress – wybór podmiotów, które wykazują postęp w zakresie określonych kryteriów zrównoważonego rozwoju lub ogólnych ocen ESG/SDG w czasie; a są to strategie najczęściej stosowane przez globalnych graczy.
- 73.6% funduszy stosuje integrację ESG jako jedno z podejść inwestycyjnych – jest to strategia, w której w sposób ciągły uwzględniania się czynnik ESG w analizie inwestycyjnej i procesie decyzyjnym w celu poprawy stopy zwrotu skorygowanej o ryzyko.
- Zaskakuje, że jedynie 61% funduszy posiada sformalizowaną politykę zaangażowania, z czego tylko 10% ma jasno określone cele zaangażowania w zakresie ESG.
- Jedynie 67% funduszy zaimplementowało politykę wykonywania prawa głosu, co powinno być pewną oczywistością, biorąc pod uwagę oczekiwania klientów funduszy w zakresie należytej staranności i realizacji obowiązku fiduciary duty. Jedynie 1 fundusz posiada system monitorowania, który śledzi wpływ działań związanych z głosowaniem i mierzy postępy w osiąganiu celów głosowania w zakresie ESG.
- 85% funduszy deklaruje wykorzystywanie ratingów ESG, jednak tylko 3 fundusze mierzą lub wykorzystują wskaźniki społeczne/środowiskowe lub oceny w odniesieniu do wyników historycznych – a dopiero analiza historyczna daje więcej informacji na temat ryzyka oraz trendów w danej spółce.
- 6.9% funduszy stosuje inwestowanie tematyczne związane ze zrównoważonym rozwojem, czyli takie, które koncentruje się na trendach powiązanych z kwestiami zrównoważonego rozwoju; rozwój tego typu strategii mógłby pozwolić na realizację lepszych inwestycji w poszczególnych obszarach gospodarki, a przede wszystkim pozwolił na wspieranie transformacji gospodarki poprzez głębsze zrozumienie potrzeb i ryzyk w poszczególnych obszarach tematycznych, takich jak energetyka, ciepłownictwo, dekarbonizacja, obieg zamknięty czy cyfryzacja.
Zarządzający funduszami w Polsce wciąż znajdują się na krzywej uczenia się, jeśli chodzi o włączanie ESG w praktyki inwestycyjne. Widzimy jednak ogromny potencjał – zarówno w poprawie zarządzania ryzykiem, jak i w szukaniu wyższych stóp zwrotu – podkreśla Robert Sroka.
Polski rynek zrównoważonych inwestycji zmaga się z brakiem spójnych standardów
Raport wskazuje, że polski rynek zrównoważonych inwestycji zmaga się z brakiem spójnych standardów. Praktyki stosowane przez fundusze różnią się znacznie, co sprawia, że dla klientów indywidualnych i instytucjonalnych porównanie ofert jest trudne, a wybór funduszy najlepiej uwzględniających ESG – niemal niemożliwy.
Najczęściej stosowane w Polsce podejścia są relatywnie proste i niskokosztowe. Tymczasem doświadczenia globalne pokazują, że dopiero zaawansowane strategie ESG – oparte na analizie danych historycznych, aktywnym zaangażowaniu i inwestycjach tematycznych – pozwalają skuteczniej chronić kapitał i generować przewagi konkurencyjne.
Polska na progu zmiany: zainteresowanie inwestorów tematyką ESG rośnie
Choć wyniki raportu wskazują na niedoskonałości rynku, jednocześnie ujawniają duży potencjał rozwojowy. Zainteresowanie inwestorów tematyką ESG rośnie, a presja regulacyjna, rosnąca świadomość ryzyk klimatycznych i oczekiwania klientów będą stopniowo wymuszać bardziej zaawansowane praktyki.
Polski rynek zrównoważonych inwestycji ma ogromne możliwości rozwoju. Widzimy potrzebę spójnych standardów, aktywnego zaangażowania zarządzających oraz lepszego monitorowania wpływu ESG na wartość portfeli inwestycyjnych. To kluczowe nie tylko z punktu widzenia bezpieczeństwa inwestorów, ale także transformacji całej gospodarki – zaznacza Robert Sroka.
Edukacja rynku i kolejny krok
Raport „Zrównoważone inwestycje w Polsce 2025” to nie tylko diagnoza, ale także materiał edukacyjny. Zawiera definicje i wyjaśnienia najpopularniejszych strategii zrównoważonego inwestowania, co ma pomóc zarówno inwestorom indywidualnym, jak i instytucjonalnym lepiej zrozumieć rynek i świadomie podejmować decyzje oraz służyć edukacji rynku i podnoszeniu standardów w Polsce.
Źródło: POLSIF
