Firmy chcą działać w obszarze ESG, ale brakuje im pieniędzy, danych i wsparcia. Zwłaszcza w MŚP barier jest więcej niż narzędzi – mówi Magda Gajownik, menadżerka w Departamencie Rozwoju Innowacji Polskiego Funduszu Rozwoju.
Co najbardziej blokuje polskich przedsiębiorców przed wdrożeniem standardów zrównoważonego rozwoju? Jakie konkretne wsparcie oferuje PFR, by pomóc firmom przejść przez transformację? W wywiadzie dla ESG Trends ekspertka z Polskiego Funduszu Rozwoju opowiada o rosnącej presji regulacyjnej, lukach kompetencyjnych i narzędziach, które bezkosztowo pomagają firmom ruszyć z miejsca – od Testu Gotowości ESG po praktyczne szkolenia i partnerstwa technologiczne.
Jakie są obecnie największe wyzwania, z którymi mierzą się polscy przedsiębiorcy w zakresie wdrażania ESG? Czy zauważacie zmianę podejścia firm do kwestii ESG w ciągu ostatnich lat?
Magda Gajownik: Obecnie największymi wyzwaniami, z którymi mierzą się polscy przedsiębiorcy we wdrażaniu ESG, są przede wszystkim brak finansowania i wysokie koszty transformacji, skomplikowane regulacje prawne, niska znajomość standardów raportowania (CSRD, ESRS), trudności w zbieraniu i analizie danych oraz brak zasobów i kompetencji wewnętrznych.
Jednocześnie na przestrzeni ostatnich lat obserwujemy wyraźną zmianę – ESG przestaje być traktowane jako moda, a zaczyna być postrzegane jako obowiązek wynikający z regulacji oraz jako element przewagi konkurencyjnej.
Czy można powiedzieć, że rośnie świadomość i gotowość do działania?
MG: Rośnie zarówno świadomość, jak i gotowość do działania, choć nadal potrzeba wsparcia – zwłaszcza edukacyjnego i finansowego – aby zwiększyć efektywność wdrażania standardów ESG, szczególnie w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw.
Dlaczego PFR angażuje się w temat ESG i zrównoważonego rozwoju? Jaką rolę widzicie dla siebie w procesie transformacji polskich firm?
MG: Wspieranie odpowiedzialnej transformacji gospodarki jest kluczowe dla długoterminowej konkurencyjności Polski oraz stabilności społeczno-ekonomicznej. Jako instytucja rozwojowa, PFR dostrzega swoją rolę nie tylko jako dostawcy finansowania, lecz także jako partnera edukacyjnego i doradczego dla firm – zwłaszcza w kontekście wyzwań, jakie niesie wdrażanie standardów ESG.
Jakie konkretne formy wsparcia oferuje dziś PFR przedsiębiorcom w obszarze ESG?
MG: PFR w ramach programu „ESG Start dla Firm” oferuje kompleksowe wsparcie przedsiębiorcom, którzy chcą rozpocząć lub rozwinąć działania w obszarze zrównoważonego rozwoju. Kluczowym narzędziem jest bezpłatny Test Gotowości ESG – interaktywna ankieta online, która pozwala firmom ocenić swój poziom przygotowania w 10 obszarach ESG i otrzymać spersonalizowane rekomendacje. Program obejmuje również cykl bezpłatnych webinariów prowadzonych przez ekspertów, praktyczne kursy online z zakresu raportowania, śladu węglowego czy gospodarki obiegu zamkniętego, a także warsztaty pomagające firmom tworzyć strategie ESG i mierzyć emisje.
Dodatkowo, przedsiębiorcy mogą korzystać z technologicznych narzędzi, takich jak kalkulatory czy platformy analizy danych, a także z przewodników po obowiązkach ESG i dostępnych źródłach finansowania zielonych inwestycji. Dzięki temu PFR wspiera firmy na każdym etapie transformacji – od diagnozy i edukacji, po wdrażanie konkretnych rozwiązań.
Na jakim etapie swojego rozwoju mikrofirmy, MŚP czy korporacje najczęściej korzystają z Waszego wsparcia?
MG: Z obserwacji PFR wynika, że ze wsparcia w kontekście ESG najczęściej korzystają dziś firmy z sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), które z jednej strony coraz częściej stają się częścią łańcuchów dostaw dużych korporacji (objętych obowiązkiem raportowania ESG), a z drugiej – potrzebują wsparcia, by zrozumieć nowe regulacje i wdrożyć odpowiednie działania.
MŚP najczęściej zgłaszają potrzebę dostępu do wiedzy, praktycznych narzędzi i szkoleń, ponieważ często nie mają jeszcze wewnętrznych zasobów ani dedykowanych zespołów ESG. Jednocześnie PFR obserwuje również rosnące zainteresowanie ze strony mikrofirm, zwłaszcza tych, które współpracują z większymi partnerami biznesowymi lub planują pozyskiwać finansowanie na projekty zielone.
Duże firmy i korporacje częściej mają już wdrożone struktury ESG, ale poszukują zaawansowanych narzędzi, np. do mierzenia śladu węglowego czy szkoleń specjalistycznych.
Największe zapotrzebowanie na wsparcie edukacyjne i doradcze widoczne jest jednak właśnie wśród MŚP – to one dziś najaktywniej sięgają po ofertę ESG Start.
PFR niedawno uruchomił Test Gotowości ESG. Skąd pomysł na to narzędzie i do kogo jest ono skierowane?
MG: Pomysł na Test Gotowości ESG zrodził się z potrzeby wsparcia przedsiębiorców w przygotowaniu do rosnących wymagań regulacyjnych, takich jak dyrektywa CSRD, oraz oczekiwań rynkowych związanych z wdrażaniem zrównoważonych praktyk biznesowych. Narzędzie jest skierowane do firm zatrudniających co najmniej 10 osób – zarówno z sektora MŚP, jak i większych przedsiębiorstw – które chcą ocenić swój poziom dojrzałości w obszarze ESG.
Jakie informacje i wnioski przedsiębiorca może uzyskać dzięki temu testowi?
MG: Test, oparty na 10 kluczowych obszarach (m.in. strategia, zarządzanie, ślad węglowy, pracownicy), pozwala w ciągu 20–30 minut zidentyfikować mocne i słabe strony firmy oraz uzyskać spersonalizowane rekomendacje działań.
Co się dzieje po wypełnieniu testu? Czy firma może liczyć na dalsze wsparcie ze strony PFR – np. konsultacje, szkolenia, dostęp do finansowania?
MG: Test stanowi punkt wyjścia do systematycznego rozwoju kompetencji ESG i praktycznego wdrażania zrównoważonego rozwoju w firmach z różnych sektorów i na różnych etapach rozwoju. Po jego wypełnieniu przedsiębiorcy otrzymują dostęp do dalszego wsparcia ze strony PFR, obejmującego szkolenia, webinaria, warsztaty, przewodniki, narzędzia cyfrowe oraz informacje o dostępnych źródłach finansowania zielonych projektów.
Które aspekty ESG – środowiskowe, społeczne czy ładu korporacyjnego – są według Pani obecnie najtrudniejsze do wdrożenia przez polskie firmy?
MG: Spośród trzech filarów ESG, najtrudniejsze do wdrożenia przez polskie firmy są obecnie aspekty środowiskowe, szczególnie związane z pomiarem i redukcją śladu węglowego. Wynika to głównie z braku danych, niedostatecznej automatyzacji procesów raportowania, ograniczonych zasobów wewnętrznych oraz wysokich kosztów inwestycji w zielone technologie i transformację energetyczną.
Firmy – zwłaszcza z sektora MŚP – często nie mają wiedzy ani narzędzi, by dokładnie zmierzyć emisje w ramach zakresu 1, 2 i 3 (szczególnie ten ostatni, obejmujący łańcuchy dostaw, jest niemal całkowicie pomijany). Dlatego w PFR aktywnie rozwijamy Partnerstwo Technologiczne PFR | Serwis Spółki PFR S.A. pozwalające przetestować rozwiązania cyfrowe wspierające procesy raportowania oraz na komercyjnych warsztatach nabyć kompetencje wyliczania śladu węglowego.
Trudność sprawia też konieczność zgodności z taksonomią UE i przygotowanie się do raportowania zgodnie z ESRS, co adresujemy w darmowych kursach online.
Na co, według PFR, firmy powinny zwrócić szczególną uwagę, przygotowując się do spełnienia wymogów ESG?
MG: Jest kilka takich kluczowych obszarów. Po pierwsze, istotne jest zbudowanie świadomości regulacyjnej – zrozumienie, jakie przepisy (np. dyrektywa CSRD, taksonomia UE, ESRS) będą je dotyczyć oraz od kiedy.
Następnie, firmy powinny skupić się na zidentyfikowaniu istotnych obszarów ESG dla swojej działalności poprzez przeprowadzenie oceny tzw. podwójnej istotności (materiality assessment), która pozwala określić, gdzie działalność firmy wpływa na otoczenie i odwrotnie.
Kluczowym krokiem jest także gromadzenie danych – zarówno ilościowych, jak i jakościowych – w sposób spójny, możliwy do audytu i porównania w czasie.
Warto także opracować strategię ESG, która będzie powiązana z ogólną strategią biznesową i będzie oparta na mierzalnych celach i jasno przypisanych odpowiedzialnościach. Jej założenia powinny być odzwierciedlone w strukturach zarządczych oraz procedurach umożliwiających skuteczne zarządzanie ryzykiem ESG.
W przypadku MŚP, które często nie są objęte bezpośrednim obowiązkiem raportowania, ważne jest przygotowanie się do wymogów ze strony partnerów biznesowych i inwestorów, którzy coraz częściej oczekują transparentności i danych ESG w ramach łańcucha dostaw. Aby indywidualnie doprecyzować działania dla firmy, zapraszamy do skorzystania z Testu Gotowości ESG.
Magda Gajownik – menadżerka w Departamencie Rozwoju Innowacji Polskiego Funduszu Rozwoju, gdzie od 2018 roku odpowiada za opracowywanie oferty doradczo-szkoleniowej skierowanej do dużych przedsiębiorstw w obszarze innowacji, transformacji cyfrowej oraz energetycznej. W swojej roli aktywnie wspiera rozwój polskich firm, tworząc mosty między przedsiębiorcami, start-upami, inwestorami i agencjami działającymi w ramach Grupy PFR.
Rozmowa ESG Trends
