Końcówka 2024 roku i początek 2025 pokazują, jak dynamicznie rozwija się przestrzeń regulacyjna i praktyczna związana z ESG oraz zrównoważonym rozwojem. Jak podkreśla Ilona Otoka, Associate Director i lider zespołu ESG & Sustainability w Savills Polska, dynamika tych zmian szczególnie odczuwalna jest w sektorze nieruchomości.
Obowiązki wynikające z regulacji unijnych – raportowanie zrównoważonego rozwoju
Początkiem października 2024 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy wdrażającej Dyrektywę CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) w Polsce, a 13 grudnia 2024 r. Prezydent RP podpisał nowelizację ustawy o rachunkowości oraz innych ustaw, finalizując implementację Dyrektywy CSRD w Polsce.
Jest to kluczowy krok w kierunku obowiązkowego raportowania ESG przez przedsiębiorstwa, co wpływa również na sektor nieruchomości.
Do 2027 roku obowiązek raportowania zgodnie z dyrektywą CSRD obejmie bezpośrednio około 3,5 tys. firm w Polsce, a pośrednio znacznie więcej. Przygotowanie się do raportowania trwa minimum około roku, więc firmy powinny zacząć ten proces znacznie wcześniej – Ilona Otoka, Associate Director i lider zespołu ESG & Sustainability w Savills
Aktualizacja progów na energię pierwotną (EP) dla budynków
W grudniu 2024 roku Ministerstwo Rozwoju i Technologii opublikowało nowe wartości wskaźnika zapotrzebowania na energię pierwotną (EP) dla budynków. Określono limity zapotrzebowania na energię, które pozwalają zaklasyfikować budynki jako najbardziej efektywne energetycznie w kraju.
Wartości zapotrzebowania na energię pierwotną odpowiadające 15 proc. najbardziej efektywnych budynków w Polsce:
· Biurowe, handlowe do 109,84 kWh/m²/rok
· Magazynowe do 109,4 kWh/m²/rok
· Zamieszkania zbiorowego do 114,76 kWh/m²/rok
· Wielorodzinne do 81,86 kWh/m²/rok
Te wartości są kluczowe dla inwestorów, deweloperów i instytucji finansowych, gdyż pomagają ustalić próg spełnianie kryteriów Taksonomii UE dla celu środowiskowego łagodzenie zmian klimatu. Dzięki temu możliwe jest lepsze ukierunkowanie inwestycji w sektorze nieruchomości na projekty o wysokiej efektywności energetycznej, co przyczynia się do realizacji celów klimatycznych i środowiskowych.
Nie można jednak mylić intensywność faktycznego zużycia energii w budynkach od wartości jego zapotrzebowania na energię pierwotną (EP), która zależy też od źródeł energii.
Pierwsze oficjalne poradniki i rekomendacje dotyczące Taksonomii UE dla branży
Praktyczny poradnik „Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi (FAQ) dotyczące interpretacji wybranych technicznych kryteriów kwalifikacji Taksonomii UE dla działalności gospodarczych z sektora budowlanego i nieruchomości.” Opublikowany przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii.
Poradnik dla przedsiębiorstw w zakresie stosowania minimalnych gwarancji na gruncie Taksonomii UE, gdzie zostały wyjaśnione aspekty związane z przestrzeganiem Wytycznych OECD oraz Wytycznych ONZ, jak również wdrażaniem poszczególnych etapów procesów należytej staranności w przedsiębiorstwach.
Jest to bardzo ważne wsparcie dla inwestorów i deweloperów, którzy chcą dążyć do osiągnięcia zgodności z wymogami Taksonomii UE i realizować inwestycje w zgodzie z zasadami zrównoważonego rozwoju.
Dodatkowo w 2024 roku, dzięki inicjatywie Sustainable Investment Forum Poland (POLSIF) oraz współpracy z Polska Izba Nieruchomości Komercyjnych (PINK), Polska Rada Centrów Handlowych (PRCH) i Polskie Stowarzyszenie Budownictwa Ekologicznego PLGBC oraz JWA, powstała Grupa Robocza złożona z ekspertów sektora nieruchomości oraz przedstawicieli największych banków w Polsce.
Wynikiem prac grupy jest dokument, który wyjaśnia, jakie dokumenty są wymagane przez banki od klientów z sektora nieruchomości oraz wspiera dialog między instytucjami finansowymi a inwestorami, tworząc wspólne ramy działania, szczególnie w kontekście łagodzenia zmian klimatu. Dokument został również skierowany do konsultacji z Grupą Roboczą ds. stosowania Taksonomii UE przy Ministerstwo Rozwoju i Technologii, co podkreśla jego znaczenie dla całego rynku nieruchomości i finansów w Polsce.
Aktualizacja Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r.
We wrześniu 2024 r. Ministerstwo Klimatu przyjęło zaktualizowany Krajowego Plan w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK), zakładający osiągnięcie 56 proc. udziału energii odnawialnej w miksie energetycznym do 2030 roku. Plan ten przewiduje inwestycje o wartości 792 miliardów złotych, mające na celu przyspieszenie odchodzenia od węgla i zwiększenie efektywności energetycznej, wpisując się w unijne cele redukcji emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55 proc. do 2030 roku.
Projekt klas energetycznych dla budynków w Polsce
W lipcu 2024 r. rozpoczęto konsultacje publiczne projektu rozporządzenia w sprawie zmiany metodologii wyznaczania charakterystyki energetycznej budynków oraz świadectw charakterystyki energetycznej, w tym dotyczące klas energetycznych dla budynków w Polsce. Wprowadzenie klas charakterystyki energetycznej budynków będzie ułatwieniem dla właścicieli, kupujących oraz najemców budynków i lokali, a także dla Banków. Planowany termin wprowadzenia klas energetycznych w Polsce to 2026 r.
Inwestycje w OZE
W 2024 roku udział energii z OZE w produkcji energii elektrycznej w Polsce wzrósł do około 29 proc., co stanowi najwyższy poziom w historii. W styczniu 2025 roku Orlen ogłosił strategię inwestycji od 350 do 380 miliardów złotych do 2035 roku, z czego znaczna część zostanie przeznaczona na rozwój OZE, w tym budowę czterech morskich farm wiatrowych oraz co najmniej dwóch małych reaktorów modułowych.
Green Asset Ratio
Od stycznia 2024 r. zgodnie z wymogami unijnego rozporządzenia SFDR (Sustainable Finance Disclosure Regulation) oraz rozporządzenia wykonawczego Komisji Europejskiej (EU) 2021/2178, banki w Polsce zaczęły obowiązkowo ujawniać wskaźnik Green Asset Ratio (GAR).
Zgodnie z tymi regulacjami, banki oraz inne instytucje finansowe muszą ujawniać, jaki procent ich aktywów jest związany z działalnością zgodną z celami zrównoważonego rozwoju.
Banki w Polsce aktywnie rozwijają ofertę zielonego finansowania, w tym zielonych kredytów (green loans) oraz pożyczek powiązanych ze zrównoważonym rozwojem (sustainability-linked loans).
Wytyczne EBA dotyczące zarządzania ryzykiem ESG przez Banki
Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) opublikował ostateczne wytyczne dotyczące zarządzania ryzykiem ESG w dniu 9 stycznia 2025 roku. Dokument ten określa wymagania dla instytucji finansowych w zakresie identyfikacji, pomiaru, zarządzania i monitorowania ryzyk związanych ze środowiskiem, społeczeństwem i ładem korporacyjnym (ESG). Wytyczne te mają na celu zapewnienie stabilności i bezpieczeństwa instytucji finansowych w kontekście rosnącego znaczenia ryzyk ESG oraz przejścia Unii Europejskiej w kierunku bardziej zrównoważonej gospodarki.
Wytyczne wejdą w życie 11 stycznia 2026 roku, z wyjątkiem małych i nieskomplikowanych instytucji, dla których będą obowiązywały najpóźniej od 11 stycznia 2027 roku.
