Wraz z upowszechnianiem zielonych standardów w budownictwie mieszkaniowym rośnie znaczenie kompetencji niezbędnych do ich skutecznego wdrażania – od planowania modernizacji i doboru technologii po zarządzanie eksploatacją budynków. Tymczasem sektor mierzy się z wyraźnym niedoborem specjalistów, którzy potrafią przełożyć wymogi regulacyjne i dostępne rozwiązania technologiczne na konkretne decyzje inwestycyjne i operacyjne. Luka kompetencyjna staje się istotną barierą dla tempa i jakości transformacji energetycznej w branży nieruchomości mieszkaniowych.
Brakuje specjalistów od EPBD, taksonomii, efektywności energetycznej…
Presja na optymalizację wydatków eksploatacyjnych oraz rosnące znaczenie zagadnień środowiskowych i klimatycznych sprawiają, że inwestorzy i zarządcy nieruchomościami mieszkaniowymi coraz częściej sięgają po rozwiązania wcześniej wykorzystywane przez sektor komercyjny.
Standardy efektywności energetycznej w projektach mieszkaniowych
Wśród rozwiązań wykorzystywanych przez sektor mieszkaniowy znajdują się zarówno technologie podnoszące efektywność energetyczną (pompy ciepła, instalacje fotowoltaiczne), wspierające izolacyjność przegród czy systemy monitoringu zużycia mediów, jak i rozwiązania zwiększające odporność budynków na skutki zmian klimatu, w tym zielone dachy czy instalacje do retencji i ponownego wykorzystania wody. Stają się one elementem nowych i modernizowanych projektów mieszkaniowych.
Standardy efektywności energetycznej stają się integralną częścią projektów mieszkaniowych. Nie są już traktowane jako „dodatek”, lecz jako czynnik wpływający na opłacalność inwestycji oraz sposób długoterminowego zarządzania budynkiem. W praktyce oznacza to zmianę podejścia do planowania i eksploatacji obiektów. Podnosi także wymagania wobec kadry zarządzającej – kompetencjom technicznym i znajomości regulacji, musi towarzyszyć rozumienie oczekiwań coraz bardziej świadomych użytkowników – podkreśla Joanna Kozarzewska, Senior Partner w Wyser Executive Search.
Ekologiczna certyfikacja budynków mieszkalnych
Jednocześnie coraz ważniejszą rolę zaczyna pełnić ekologiczna certyfikacja budynków mieszkalnych, która pozwala ocenić poziom zużycia energii, gospodarowania wodą, jakość materiałów czy komfort użytkowania. Dzięki temu nabywcy mogą łatwiej sprawdzić, czy dana inwestycja spełnia wyższe standardy środowiskowe.
Według raportu Polskiego Stowarzyszenia Budownictwa Ekologicznego (PLGBC) „Zrównoważone certyfikowane budynki 2025” w Polsce jest obecnie 363 ekologicznie certyfikowanych budynków mieszkalnych, a ich powierzchnia wzrosła o ok. 60% od marca 2024 do marca 2025 r. Najczęściej stosowany jest system BREEAM, który obejmuje 255 obiektów, a na drugim miejscu plasuje się polski system Zielony Dom – 96 certyfikacji.
Rośnie zainteresowanie mieszkaniami z materiałów ekologicznych
Za przyspieszeniem tych procesów stoją zarówno oczekiwania społeczne, jak i nowe wymogi prawne. Z danych PLGBC ,,Rośnie popyt Polaków na ekologiczne domy – certyfikat Zielony Dom jako odpowiedź na potrzeby rynku” wynika, że odsetek osób deklarujących gotowość dopłaty do domu lub mieszkania zbudowanego z materiałów ekologicznych wzrósł z 35% w 2023 r. do 47,8% w 2025 r., przy czym 24,2% badanych akceptuje wzrost ceny na poziomie 10–15%.
Widzimy wyraźną zmianę w sposobie, w jaki Polacy podchodzą do kwestii energetycznych i środowiskowych. Kupujący dom lub mieszkanie coraz częściej analizują nie tylko cenę zakupu, lecz także koszty użytkowania, parametry efektywności i wpływ budynku na zdrowie oraz środowisko. To sygnał, że rynek dojrzewa, a wraz ze zmianami rośnie zapotrzebowanie na specjalistyczną wiedzę i kompetencje, które pozwolą projektować i zarządzać budynkami zgodnie z nowymi standardami –tłumaczy Joanna Kozarzewska, Senior Partner w Wyser Executive Search.
Dyrektywa EPBD: od 2030 r. nowe budynki mieszkalne będą musiały spełniać standard zeroemisyjny
W UE istotnym czynnikiem kształtującym rynek mieszkaniowy są regulacje prawne, których celem jest poprawa efektywności energetycznej budynków. Kluczowe znaczenie ma znowelizowana dyrektywa EPBD (UE 2024/1275), która zakłada, że od 2030 r. nowe budynki mieszkalne będą musiały spełniać standard zeroemisyjny, a budynki już użytkowane muszą zostać dostosowane do tego wymogu do 2050 r. Obejmuje to m.in. bardzo niskie zapotrzebowanie na energię, eliminację lokalnych emisji z paliw kopalnych oraz obowiązek raportowania śladu węglowego.
W Polsce ten kierunek odzwierciedlają obowiązujące od 2021 r. Warunki Techniczne (WT 2021), które zaostrzyły wymagania dotyczące energooszczędności nowych budynków mieszkaniowych. Regulacje te uzupełnia ustawa o charakterystyce energetycznej budynków, wzmacniająca rolę świadectw jako narzędzia oceny parametrów obiektów. Coraz większy wpływ na decyzje inwestycyjne mają również wymogi unijnej taksonomii zrównoważonego finansowania, określające parametry energetyczne i środowiskowe.
Kompetencje w zakresie zarządzania budynkami
Upowszechnianie ekologicznych standardów w budownictwie mieszkaniowym ujawnia wyzwania dla podmiotów odpowiedzialnych za zarządzanie budynkami. Raport „Czysta i tania energia w polskich domach” przygotowany przez Forum Energii w 2024 roku pokazuje, że główną barierą jest nie tyle dostępność nowych technologii, co brak zasobów organizacyjnych i kompetencyjnych potrzebnych do ich skutecznego wdrażania.
Trudności dotyczą całego procesu: od planowania modernizacji i przygotowania audytów, przez pozyskiwanie finansowania, po koordynację prac w budynkach. Autorzy zwracają uwagę na brak spójnej strategii modernizacyjnej dla budynków mieszkalnych oraz ograniczone możliwości instytucji lokalnych do prowadzenia transformacji energetycznej na dużą skalę. Wzmocnienia wymagają także kompetencje menedżerskie, obejmujące umiejętność planowania procesów modernizacyjnych, nadzór nad jakością prac oraz ocenę efektywności wdrożonych rozwiązań.
Co opóźnia modernizacje budynków
Podobnie wnioski przedstawia Europejski Bank Inwestycyjny. Zgodnie z badaniem ,,EIB Municipality Survey 2022-2023’’ aż 69% gmin w UE wskazało brak odpowiednich kompetencji środowiskowych i energetycznych jako czynnik opóźniający inwestycje modernizacyjne, także w budynkach mieszkalnych. Wiąże się to z rosnącym zapotrzebowaniem na wykwalifikowaną kadrę menedżerską, która rozumie zachodzące procesy społeczne, potrafi planować projekty ekologiczne, łączyć wiedzę techniczną z rozumieniem regulacji oraz nadzorować wdrożenia.
Doświadczeni zarządcy nieruchomościami wiedzą, że wdrożenie ekologicznych rozwiązań technologicznych nie przesądza o poprawie efektywności energetycznej inwestycji. O realnych oszczędnościach decyduje sposób, w jaki te systemy są później wykorzystywane i integrowane z codzienną eksploatacją obiektu. Tymczasem widoczny jest niedobór kompetencji pozwalających nie tylko wprowadzić nowe rozwiązania, ale też monitorować ich zastosowanie, analizować dane o zużyciu energii i skutecznie łączyć je z istniejącą infrastrukturą. To właśnie na tym etapie rozstrzyga się, czy inwestycja rzeczywiście realizuje cele energetyczne i ekonomiczne – wyjaśnia Joanna Kozarzewska, Senior Partner w Wyser Executive Search.
Do 2030 r. zielona transformacja da 300 tys. nowych miejsc pracy
Zapotrzebowanie na nowe kompetencje potwierdzają analizy Komisji Europejskiej („Zielone zawody przyszłości: jakie kompetencje są kluczem do sukcesu na rynku pracy?”), Konfederacji Lewiatan czy Instytutu Badań Strukturalnych. Wynika z nich, że do 2030 r. w Polsce może powstać około 300 tys. miejsc pracy związanych z rozwojem odnawialnych źródeł energii, energetyki jądrowej, elektromobilności, termomodernizacją budynków oraz cyfryzacją infrastruktury. Według szacunków nawet jedna trzecia tych stanowisk będzie bezpośrednio związana z termomodernizacją budynków, co podkreśla rosnącą wagę kompetencji technicznych i operacyjnych w sektorze mieszkaniowym.
Jak wskazuje portal Environment („10 Essential Green Construction Careers”), rośnie znaczenie ról wspierających analizę danych i zarządzanie zgodnością środowiskową. Coraz częściej poszukiwani są analitycy energii i danych, odpowiedzialni za wykorzystanie technologii IoT, analizę parametrów pracy budynków oraz przygotowywanie raportów wspierających procesy modernizacyjne.
W certyfikacji bardzo ważną rolę pełnią audytorzy i inspektorzy środowiskowi, którzy oceniają zgodność inwestycji z wymogami systemów takich jak BREEAM czy LEED. Do grupy zawodów kluczowych dla rozwoju zielonego budownictwa należą również projektanci i architekci, tworzący obiekty z myślą o ich pełnym cyklu życia i minimalnym wpływie na otoczenie.
Poszukiwani doradcy ds. zrównoważonego rozwoju i ESG
Istotną funkcję pełnią także doradcy ds. zrównoważonego rozwoju i ESG, odpowiedzialni za analizę parametrów środowiskowych inwestycji, wyznaczanie priorytetów modernizacyjnych i ocenę zgodności projektów z celami klimatycznymi. Ich kompetencje uzupełniają inżynierowie odnawialnych źródeł energii, projektujący i integrujący technologie niskoemisyjne, takie jak pompy ciepła, instalacje fotowoltaiczne czy magazyny energii z infrastrukturą budynków mieszkaniowych.
Jednocześnie rośnie znaczenie umiejętności komunikacyjnych, szczególnie w obszarach związanych z edukacją mieszkańców, przedstawianiem korzyści wynikających z modernizacji budynków oraz prowadzeniem konsultacji dotyczących zmian technicznych i kosztowych. Kluczową rolę odgrywają więc managerowie, którzy potrafią łączyć perspektywę techniczną, finansową, regulacyjną i komunikacyjną.
Inwestowanie w rozwój kompetencji związanych z transformacją energetyczną jest koniecznością, jeśli sektor mieszkaniowy ma w pełni wykorzystywać potencjał nowych technologii i spełniać wymagania regulacyjne. Obserwujemy coraz większe zapotrzebowanie na specjalistów, którzy rozumieją zarówno aspekty techniczne i ekonomiczne modernizacji budynków oraz środowiskowe efekty tych procesów. To kompetencje, które umożliwiają skuteczne planowanie inwestycji, ocenę ich efektywności i utrzymanie obiektów w standardzie odpowiadającym kierunkowi europejskiej transformacji energetycznej – komentuje Piotr Cieśliński, Principal w Wyser Executive Search.
