Rosnące ceny energii i konieczność działań na rzecz zrównoważonego rozwoju sprawiają, że na znaczeniu zyskują praktyczne i lokalne inicjatywy transformacji energetycznej. Jednym z rozwiązań są spółdzielnie energetyczne, które pozwalają wspólnie produkować i dystrybuować energię odnawialną, zwiększając tym samym niezależność energetyczną i przynosząc realne oszczędności.
Spółdzielnia energetyczna to forma organizacji, w której przedsiębiorcy, a także samorządy lub osoby fizyczne, mogą dobrowolnie zrzeszać się w celu wymiany energii elektrycznej, ciepła lub biogazu pochodzących ze źródeł OZE. Dzięki temu mogą w bardziej efektywny i tańszy sposób pokrywać własne potrzeby energetyczne.
Ten innowacyjny model umożliwia obrót energią między członkami spółdzielni na zasadach ustalonych przez nich samych, bez konieczności posiadania koncesji. System ten wspiera lokalne bilansowanie energii, dlatego w Polsce spółdzielnie energetyczne mogą funkcjonować na obszarach wiejskich i miejsko-wiejskich, obejmując maksymalnie trzy sąsiadujące gminy.
Dla kogo spółdzielnie energetyczne?
Spółdzielnie energetyczne to model, który redefiniuje sposób myślenia o wytwarzaniu i konsumowaniu energii. Ich potencjał wykracza poza oszczędności – to narzędzie budowania lokalnej niezależności, stabilności kosztów i zrównoważonego rozwoju.
Korzystają na tym zarówno gospodarstwa domowe i rolnicy, jak i przedsiębiorstwa – od małych firm po duże koncerny logistyczne czy produkcyjne, dla których przewidywalność cen energii jest kluczowa. Spółdzielnie mogą także stać się istotnym elementem strategii samorządów, które chcą inwestować w lokalne źródła energii, zwiększając bezpieczeństwo dostaw i przyczyniając się do transformacji energetycznej na poziomie regionalnym.
– Spółdzielnie energetyczne to przyszłość lokalnej energetyki – model, który nie tylko obniża koszty energii tu i teraz, ale także zwiększa bezpieczeństwo dostaw i pozwala uniezależnić się od wahań cen na rynku. W Europie z powodzeniem działa już ponad 3400 takich inicjatyw, a w Polsce widzimy dynamiczny rozwój tego sektora – mamy już około 70 zarejestrowanych podmiotów, które dysponują łączną mocą ponad 18 MW, głównie z instalacji fotowoltaicznych. Potencjał jest ogromny, zwłaszcza dla samorządów i biznesu, w tym dużych firm transportowych, logistycznych czy produkcyjnych, dla których stabilność kosztów energii to kluczowy element strategii – mówi Jan Węgrzyn, prezes zarządu Polskich Spółdzielni Energetycznych.
Korzyści z uczestnictwa w spółdzielni energetycznej
- Niższe koszty energii – wspólna produkcja i dystrybucja energii przekładają się na realne oszczędności dla członków spółdzielni. Dodatkowo energia wytworzona i zużyta w ramach spółdzielni jest zwolniona z opłat dystrybucyjnych zmiennych, oraz opłaty mocowej, kogeneracyjnej i OZE
- Mniej formalności – członkowie spółdzielni energetycznej mogą wymieniać energię między sobą bez konieczności spełniania skomplikowanych formalności, takich jak uzyskiwanie koncesji czy zatwierdzanie cen w taryfach.
- Korzystniejsze rozliczenie energii – w spółdzielni energetycznej energia jest rozliczana w systemie upustów w stosunku 1:0,6, co pozwala uniknąć obowiązku stosowania net-billingu i zapewnia bardziej opłacalne rozliczenie dla członków spółdzielni.
- Dostęp do wsparcia finansowego – spółdzielnia energetyczna oraz jej członkowie mogą korzystać z preferencyjnych kredytów, pożyczek, grantów i dofinansowań.
- Niezależność energetyczna i wpływ na środowisko – własne źródła energii zapewniają bezpieczeństwo dostaw, kontrolę nad zużyciem i uniezależnienie się od cen rynkowych, a inwestowanie w OZE ogranicza emisję CO₂ i wspiera ekologiczną gospodarkę.
Zakładanie spółdzielni energetycznej krok po kroku
Pomimo licznych zalet, rozwój spółdzielni energetycznych wiąże się także z wyzwaniami. Jednym z kluczowych jest skomplikowane otoczenie prawne, które może zniechęcać potencjalnych inwestorów.
Proces zakładania spółdzielni wymaga zgodności z przepisami prawa spółdzielczego oraz regulacjami dotyczącymi rynku energii i odnawialnych źródeł energii. Po jej utworzeniu istotne jest również odpowiednie zaplanowanie modelu funkcjonowania – dostosowanie wytwarzania energii do zużycia członków spółdzielni pozwala na zwiększenie efektywności oraz optymalne bilansowanie energii.
Kolejnym wyzwaniem jest finansowanie, ponieważ budowa i eksploatacja instalacji OZE wiąże się z wysokimi kosztami początkowymi. Choć dostępne są różne formy wsparcia, takie jak dotacje czy kredyty preferencyjne, kluczowe pozostaje zapewnienie stabilnego modelu finansowania, który pozwoli na długoterminową opłacalność spółdzielni.
– Lokalna energetyka to coraz ważniejszy element stabilnego i niezależnego systemu energetycznego. Spółdzielnie energetyczne pozwalają społecznościom, samorządom i przedsiębiorcom wspólnie zarządzać energią, co przekłada się na większą stabilność, oszczędności i lepsze wykorzystanie lokalnych zasobów. Rozwój tego modelu wymaga jednak nie tylko chęci, ale też wiedzy, dostępu do finansowania i odpowiedniego przygotowania organizacyjnego.
Dlatego w ramach Polskich Spółdzielni Energetycznych realnie wspieramy proces zakładania i zarządzania spółdzielniami energetycznymi – pomagamy w analizie technicznej i finansowej projektów, optymalizacji zużycia energii, a także pozyskiwaniu funduszy na ich realizację. Nasze usługi to kompleksowe partnerstwo na każdym etapie inwestycji. Od pierwszych analiz, przez tworzenie dokumentacji i negocjacje z Operatorami Systemów Dystrybucyjnych, aż po finalizację projektu.
Wierzymy, że w ten sposób pomagamy w wyznaczaniu standardów dla nowoczesnej, zdecentralizowanej energetyki. Każda nowa spółdzielnia to krok w stronę bardziej stabilnego, niezależnego i ekologicznego systemu energetycznego, który daje realny wpływ na energetyczną przyszłość przedsiębiorców i lokalnych społeczności – podkreśla Jan Węgrzyn.
