Prezes UOKiK postawił dziś firmom InPost, Allegro, DHL i DPD zarzuty w sprawie greenwashingu, czyli wprowadzania konsumentów w błąd w zakresie rzeczywistego wpływu środowiskowego ich produktów lub usług. Jeśli zarzuty się potwierdzą, spółkom tym grożą kary do 10 proc. obrotów za każdą zakwestionowaną praktykę. „To pokazuje szerszy światowy i Europejski trend: nie ma przyzwolenia na greenwashing. Deklarują to zarówno urzędy ochrony konkurencji (np. w Holandii, UK, Włoszech) jak i organy nadzoru finansowego (USA, Niemcy, Francja, Australia)” – komentuje Anna Kula, ekspertka ds. komunikacji ESG.
Czy wspomniane firmy mogły się spodziewać zarzutów? Moim zdaniem tak. I to od dawna – mówi Anna Kula, ekspertka ds. komunikacji ESG.
Po pierwsze, z dotychczasowej praktyki wynika, że jeśli przeciw firmie toczy się postępowanie wyjaśniające, często jego następstwem jest postępowanie właściwe. A postępowania wyjaśniające toczyły się w sprawie Allegro od 2022 r., a w sprawie DPD, Inpost, DHL Parcel od 2024 r.
Po drugie, firmy i całe branże, które zostały wzięte pod lupę lub ukarane w jednym kraju, mogą spodziewać się postępowań także w innych krajach.
Treewashing i wszelkie nieprawdziwe „zielone” praktyki na cenzurowanym
Praktyki branży e-commerce i transportowej, wszelkie „zielone”, „zeroemisyjne” dostawy czy sadzenie drzew zostały już dawno zdemaskowane. To ostatnie doczekało się nawet nazwy „treewashing”. Dostawcy paczek w Holandii, pod wpływem rozmów z ACM, już w zeszłym roku wycofali się z nieuczciwych haseł, a Flixbus dostał przykaz ich usunięcia do niemieckiego sądu w lutym tego roku.
CPC na straży odpowiedzialnej komunikacji
Warto mieć świadomość, że istnieje dość ciekawy i skuteczny mechanizmem obrony konsumentów wynikający z rozporządzenia PE i Rady 2017/2394 (12.12.17). Tworzy ono sieć współpracy między krajowymi organami ochrony konsumentów, tzw. CPC (Consumer Protection Cooperation).
CPC nie wydaje orzeczeń, ale żąda wyjaśnień. Pod wypływem rozmów z CPC zmiany w swej komunikacji zastosowało Zalando (usunięcie od 04.24 flag i ikonek związanych ze środowiskiem przy produktach, rezygnacja z terminu „zrównoważony rozwój”, prezentowanie w zamian jasnych informacji o składzie i certyfikatach) oraz Coca-Cola (od 05.25 – doprecyzowanie, że „100% z recyklingu” odnosi się jedynie do korpusu butelki, rezygnacja łączenia opakowania z hasłami czy symbolami ekologicznymi).
Kto się nie dostosuje do rozmów z CPC, kończy w sądzie. Jak wspomniany Flixbus i Shein (kara 40 mln euro 06.25).
Co radzę tym, którzy bardzo chcą komunikować treści środowiskowe:
1. Rzeczywiście się zmieniać, dekarbonizować, ograniczać negatywny wpływ, współpracować w tym zakresie z dostawcami.
2. Zapoznać się z „hot topic” w swojej branży – sprawdzić, co jest krytykowane, na jakim tle są kary i pozstępowania.
3. Zapoznać się z dyrektywami antygreenwashingowymi – nawet jeśli nie weszły jeszcze w Polsce lub w ogóle nie wejdą w życie – stanową bardzo klarowny przewodnik: co wolno i jak należy, a czego absolutnie nie wolno.
4. Czytać i poznawać nowe case study – postępowania, wyroki, uzasadnienia; szczególnie ze swojej branży. Jeśli raz odkryto, że 100% recyklingu jest niemożliwe, albo że cała butelka, to nie jest butelka bez nakrętki, albo że nie ma czegoś takiego jak „bardziej przyjazne dla środowiska loty” i że dopłaty do biletów, mające kompensować emisje pasażera to ściema – z pewnością tę zasadę będą też stosować inne jurysdykcje.
5. Trzeba określić wpływ środowiskowy swojego produktu / usług / działania – i to cały wpływ, w uwzględnieniem całego LCA, chwaląc się tylko tym, co jest ponad wymogi prawne (brak pracy niewolniczej nie jest ponad wymogi – to absolutne minimum).
6. Nie kłamać i nie zaczynać komunikacji bez dowodów oraz wyliczeń, i to wyliczeń opartych na odpowiednich metodach naukowych i uznanych normach. Konsument nie jest w stanie samodzielnie zweryfikować wpływu danej firmy czy usługi na środowisko, ergo: ocenić, czy komunikat przedstawia prawdę. Jeśli przedsiębiorca używa „zielonych komunikatów” i nie przedstawia dowodów, musi liczyć się z tym, że prawdziwość jego twierdzeń będzie weryfikowana przez UOKiK.
Autorką komentarza jest Anna Kula
Ekspertka ds. komunikacji ESG, absolwentka Akademii Leona Koźmińskiego i studiów podyplomowych – CSR. Cele Zrównoważonego Rozwoju w strategii firmy. CEO Kula PR.
