Dyrektywa EPBD (ang. Energy Performance of Buildings Directive) to regulacja Unii Europejskiej, która nakłada na państwa członkowskie obowiązek poprawy efektywności energetycznej budynków.
Cel dyrektywy EPBD
Celem dyrektywy jest obniżenie zużycia energii w sektorze budowlanym oraz redukcja emisji gazów cieplarnianych, co ma kluczowe znaczenie w kontekście globalnych wysiłków na rzecz walki ze zmianami klimatycznymi.
Dyrektywa dotycząca efektywności energetycznej budynków – nowe cele UE
Początkowo dyrektywa parlamentu europejskiego i rady UE miała na celu poprawę efektywności energetycznej w nowo budowanych budynkach, jednak z biegiem lat zakres regulacji został rozszerzony na istniejące zasoby mieszkaniowe i komercyjne. Zmiany te wynikały z rosnącej świadomości społecznej na temat zmian klimatycznych i potrzeby wprowadzenia konkretnych działań w celu ograniczenia emisji CO2.
Budynki zeroemisyjne od 2030 roku
Co wprowadza dyrektywa EPBD? Zgodnie z nowymi przepisami, wszystkie nowe budynki będą musiały być zeroemisyjne od 2030 r. Oznacza to konieczność pełnej transformacji projektów architektonicznych, renowacji budynków oraz systemów grzewczych i wentylacyjnych tak, by spełniały standardy efektywności energetycznej.
Renowacje i poprawa efektywności energetycznej budynków
Unia Europejska zobowiązuje państwa członkowskie do stopniowej renowacji istniejących budynków. Ma to na celu poprawę efektywności energetycznej budynków. Nowe przepisy dyrektywy EPBD dotyczące tego aspektu będą obowiązywać również właścicieli prywatnych i instytucjonalnych.
Kluczowe zmiany w nowej dyrektywie budynkowej EPBD (2024)
Dyrektywa została przyjęta po raz pierwszy w 2002 roku, a jej najnowsza wersja, wprowadzona w 2024 r, ma na celu osiągnięcie zeroemisyjności budynków do 2050 roku. Zawiera szereg zróżnicowanych regulacji, których nadrzędnym celem jest racjonalizacja zużycia energii w budynkach.
Zakres regulacji różni się w zależności od rodzaju budynku, zastosowanych w nim systemów technicznych, jego powierzchni oraz formy własności.
Wymagania dotyczące efektywności energetycznej
Oprócz przepisów określających minimalne wymagania dotyczące charakterystyki energetycznej oraz zobowiązujących do ich sukcesywnej poprawy, dyrektywa EPBD wprowadza również wymogi dotyczące informowania o efektywności energetycznej. Przewiduje także rozwiązania wspierające proces modernizacji i zwiększania efektywności budynków.
W Polsce regulować to będzie krajowy plan renowacji budynków. Plan ma być dokumentem strategicznym, który przedstawi działania mające na celu zapewnienie renowacji krajowych zasobów budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, zarówno publicznych, jak i prywatnych, w celu osiągnięcia w Polsce do 2050 r. wysoce energooszczędnych, bezemisyjnych i zdekarbonizowanych zasobów budowlanych. Wymóg opracowania Krajowego Planu Renowacji Budynków wynika bezpośrednio z art. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1275 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków.
Obowiązkowa modernizacja systemów grzewczych
Właściciele budynków będą musieli dostosować się do nowych przepisów dotyczących kotłów i ogrzewania. EPBD wskazuje na konieczność eliminacji kotłów opalanych paliwami kopalnymi i przejścia na pompy ciepła oraz inne niskoemisyjne źródła ciepła.
Obowiązek posiadania świadectwa charakterystyki energetycznej
Każdy budynek, zarówno nowy, jak i poddany renowacji, musi posiadać aktualne świadectwo charakterystyki energetycznej. Dokument ten będzie nie tylko wymagany prawnie, ale też istotny przy sprzedaży lub wynajmie nieruchomości.
Kogo dotyczy dyrektywa EPBD?
Dyrektywa EPBD ma szerokie zastosowanie i dotyczy różnych grup interesariuszy w sektorze budownictwa. Obejmuje ona zarówno inwestorów, firmy deweloperskie, jak i właścicieli nieruchomości. Każda z tych grup musi dostosować swoje działania na rzecz efektywności energetycznej do nowych regulacji, aby spełniać wymogi unijne.
Firmy deweloperskie i zarządcy nieruchomości
Firmy deweloperskie, które budują nowe obiekty, będą musiały dostosować swoje projekty do wymagań dotyczących zeroemisyjności. Oznacza to konieczność inwestowania w nowoczesne technologie, które pozwolą spełnić wymagania efektywności energetycznej. Deweloperzy będą także musieli dostarczać budynki z odpowiednimi certyfikatami energetycznymi i zintegrowanymi rozwiązaniami typu Smart Readiness.
Z kolei zarządcy nieruchomości, zwłaszcza w sektorze komercyjnym i mieszkaniowym, będą odpowiedzialni za modernizację istniejących obiektów. Konieczność dostosowania budynków do wyższych standardów energetycznych oznacza nie tylko koszty, ale także szanse na podniesienie wartości nieruchomości.
Właściciele prywatni – obowiązki i terminy
Właściciele prywatnych nieruchomości również będą musieli dostosować swoje budynki do wymogów dyrektywy EPBD. Chociaż w przypadku budynków już istniejących, zmiany mogą przebiegać stopniowo, to konieczność modernizacji systemów grzewczych, izolacji czy instalacji odnawialnych źródeł energii stanie się nieunikniona w ciągu najbliższych lat. Warto już teraz zacząć planować inwestycje, które pozwolą dostosować domy do nowych regulacji i uniknąć potencjalnych kar.
Harmonogram wdrożenia dyrektywy EPBD w Polsce
Nowelizacja dyrektywy EPBD została opublikowana 8 maja 2024 r. i weszła w życie 28 maja 2024 r. Państwa członkowskie, w tym Polska, mają czas do 29 maja 2026 r. na transpozycję przepisów do prawa krajowego.
1 stycznia 2028 r. – Zeroemisyjność nowych budynków publicznych. Od tego dnia wszystkie nowe budynki należące do władz publicznych w Polsce muszą być zeroemisyjne.
1 stycznia 2030 r. – Zeroemisyjność wszystkich nowych budynków. Od tego dnia wszystkie nowe budynki, zarówno mieszkalne, jak i niemieszkalne, muszą być zeroemisyjne.
1 stycznia 2025 r. – Zakaz dotacji na kotły na paliwa kopalne. Od tego dnia Polska musi zaprzestać udzielania dotacji na instalację kotłów zasilanych paliwami kopalnymi.
Jakie konsekwencje dla właścicieli budynków?
Koszty i obowiązki modernizacyjne
Właściciele budynków będą musieli liczyć się z dodatkowymi kosztami modernizacji instalacji grzewczych, ocieplenia i systemów energetycznych. Nowa zmieniona dyrektywa EPBD zakłada jednak wsparcie finansowe ze środków krajowych i unijnych.
Przepisy dyrektywy EPBD a rynek nieruchomości
Zwiększenie wymagań energetycznych wpłynie bezpośrednio na wartość nieruchomości. Budynki niskoemisyjne z efektywnym systemem ogrzewania i świadectwem energetycznym będą bardziej atrakcyjne na rynku.
Jak przygotować się na wejście dyrektywy budynkowej w życie?
- Weryfikacja obecnej charakterystyki energetycznej budynku.
- Audyt systemów grzewczych – np. analiza czy obecny kocioł spełnia normy.
- Rozważenie inwestycji w pompy ciepła i fotowoltaikę.
- Konsultacja z doradcą ds. efektywności energetycznej.
Jakie technologie wspierają wdrożenie EPBD?
W kontekście realizacji wymagań dyrektywy EPBD, kluczową rolę odgrywają technologie wspierające efektywność energetyczną. Nowoczesne rozwiązania technologiczne są fundamentem, który umożliwia osiągnięcie celów związanych z zeroemisyjnością budynków i inteligentnym zarządzaniem energią.
Technologie odnawialnych źródeł energii
Odnawialne źródła energii, takie jak panele fotowoltaiczne, pompy ciepła czy systemy geotermalne, stanowią fundament w realizacji celów zeroemisyjności. Dzięki nim możliwe jest produkcja energii na miejscu i minimalizacja emisji CO2. Zintegrowanie tych technologii z budynkiem w całym cyklu życia budynku pozwala na znaczne zmniejszenie zapotrzebowania na energię z sieci i zmniejszenie śladu węglowego.
Inteligentne systemy zarządzania energią
Rozwiązania typu smart home i systemy zarządzania energią (EMS) pozwalają na optymalizację zużycia energii w budynku. Dzięki czujnikom i inteligentnym urządzeniom możliwe jest zarządzanie zużyciem energii w czasie rzeczywistym, a także wykrywanie i eliminowanie nieefektywnych procesów energetycznych.
EPBD to szansa na nowoczesne i ekologiczne budownictwo
Nowa dyrektywa EPBD to wyzwanie dla branży budowlanej i właścicieli budynków, ale także ogromna szansa na modernizację i redukcję emisji gazów cieplarnianych. Inwestycje w efektywność energetyczną i systemy zeroemisyjne stają się nieuniknione, ale długofalowo przynoszą korzyści ekonomiczne i środowiskowe.
Dlaczego EPBD jest kluczowe dla ESG i polityki klimatycznej UE?
Dyrektywa EPBD jest także kluczowym narzędziem w realizacji celów ESG (Environmental, Social, Governance) Unii Europejskiej.
Z perspektywy środowiskowej (Environmental), poprawa efektywności energetycznej budynków ma bezpośredni wpływ na zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych, a co za tym idzie – zmniejszenie śladu węglowego sektora budowlanego.
Zmieniające się przepisy EPBD pomagają również przedsiębiorstwom w dostosowaniu się do rosnących wymagań społecznych i ekologicznych, umożliwiając im realizację polityki zrównoważonego rozwoju.
Od strony governance (zarządzanie), wdrożenie EPBD stawia wysokie wymagania w zakresie przejrzystości i odpowiedzialności za efektywność energetyczną, co zmusza przedsiębiorstwa i władze lokalne do podejmowania działań mających na celu poprawę standardów budowlanych.
