Dekarbonizacja definicja: proces, którego celem jest zminimalizowanie emisji dwutlenku węgla (CO2) do atmosfery. Docelowo założeniem tego procesu jest całkowita redukcja emisji gazów.
Dekarbonizacja – co to?
Zadając pytanie, co to jest dekarbonizacja warto najpierw zastanowić się nad tym czego dotyczy. Na czym polega dekarbonizacja? Dekarbonizacja to zaprzestanie emisji CO2 przede wszystkim przez rezygnację z paliw kopalnych. Paliwa kopane czyli ropa, węgiel kamienny i brunatny oraz gaz ziemny powodują największą emisję gazów cieplarnianych.
Dekarbonizacja gospodarki – jakich dziedzin dotyczy?
Dekarbonizacja dotyczy praktycznie każdej dziedziny gospodarki. Każdy sektor bowiem w większym czy mniejszym stopniu, ale powoduje emisję gazów cieplarnianych. Każda branża potrzebuje energii elektrycznej, która z kolei w Polsce opiera się głównie na wykorzystaniu paliw kopalnych.
Dekarbonizacja gospodarki polega więc na całkowitym wyeliminowaniu lub ograniczeniu produkcji CO2 przez różne sektory gospodarcze. Wspólnym mianownikiem jest niedopuszczenie do zmian klimatu.
Dekarbonizacja przemysłu jest niezbędna dla osiągnięcia globalnych celów klimatycznych i ograniczenia wzrostu temperatury na świecie, co wymaga zintegrowanego podejścia łączącego technologiczne innowacje, regulacje prawne, edukację i inwestycje.
Dekarbonizacja transportu
Transport jest jednym z największych źródeł emisji gazów cieplarnianych. Branża TSL (transport-spedycja-logistyka)jest światowym liderem gospodarki i jednocześnie sektorem, który w pierwszej kolejności powinien podlegać transformacji energetycznej. Niestety nie ma jednego uniwersalnego rozwiązania, które mogłoby szybko zredukować do zera emisję gazów cieplarnianych z transportu. Kluczową rolę w procesie, jakim jest dekarbonizacja transportu pełni energia ze źródeł odnawialnych, która niewątpliwie może przyspieszyć żmudny proces dążenia do neutralności klimatycznej z którym mierzy się branża transportowa.
Dekarbonizacja energetyki
Na czele sektorów, którym należy się przyjrzeć myśląc o dekarbonizacji jest także sektor energetyczny. Wytwarzanie energii elektrycznej w Polsce w głównej mierze opiera się na węglu, którego spalanie w celu produkcji prądu ma ogromny wpływ na klimat. W tym obszarze dekarbonizacja ma na celu zatem zmniejszenie zależności od paliw kopalnych i dążenie do redukcji zużycia energii w ogóle. Procesy dekarbonizacyjne mogą tu opierać się na OZE (odnawialnych źródłach energii).
Jakie efekty daje dekarbonizacja w Polsce?
Poprawa jakości powietrza
Dekarbonizacja przede wszystkim prowadzi do zmniejszenia emisji szkodliwych substancji do atmosfery, co ma pozytywny wpływ na jakość powietrza i zdrowie ludzi. W Polsce obserwuje się spadek emisji pyłów PM2.5 i PM10, a także dwutlenku węgla. Normy stężeń pyłu zawieszonego są określane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO).
Wzrost bezpieczeństwa energetycznego
Dywersyfikacja źródeł energii i zmniejszenie zależności od węgla kamiennego i brunatnego zwiększa bezpieczeństwo energetyczne Polski. Ogranicza to ryzyko zakłóceń w dostawach energii i uzależnienia od importu surowców energetycznych.
Rozwój nowych technologii
Dekarbonizacja stymuluje rozwój nowych technologii w sektorze energetycznym, takich jak energetyka odnawialna, magazynowanie energii, czy elektromobilność. To z kolei może prowadzić do powstania nowych gałęzi przemysłu i miejsc pracy oraz wpływać na różne sektory gospodarki.
Korzyści dla gospodarki
Dekarbonizacja może przynieść korzyści dla gospodarki w postaci nowych inwestycji, wzrostu PKB i tworzenia nowych miejsc pracy. Szacuje się, że do 2050 roku sektor zielonej energii tzw. energii odnawialnej może stworzyć w Polsce nawet 200 tys. nowych miejsc pracy.
Wzrost konkurencyjności
Inwestycje w dekarbonizację mogą zwiększyć konkurencyjność Polski na arenie międzynarodowej. Kraje, które aktywnie działają na rzecz ochrony klimatu i w duchu zrównoważonego rozwoju są postrzegane jako bardziej innowacyjne i przyjazne dla biznesu. Jak wynika z raportu PFR na całym świecie rosną koszty funkcjonowania przedsiębiorstw. – Tylko od połowy 2021 r. do połowy 2023 r. ceny energii elektrycznej dla przedsiębiorstw i przemysłu w Unii wzrosły o 119 proc. do wartości dwukrotnie większych niż w USA i Chinach. To zjawisko wyraźnie obniża atrakcyjność inwestycyjną w regionie. Z tego względu coraz popularniejsze stają się inwestycje w technologie niskoemisyjne pozwalające zapewnić tanią energię elektryczną dla firm, zwiększyć konkurencyjność gospodarki i lokalną atrakcyjność inwestycyjną – czytamy w raporcie PFR.
Skuteczna strategia dekarbonizacji w przedsiębiorstwie
Jak zacząć dekarbonizację w danej firmie? Od czego zacząć? Jak stworzyć dobrą strategię? Takie pytania nurtują coraz większe grono decydentów w firmach. Tymczasem pierwszym krokiem na drodze do redukcji emisji powinno być policzenie wielkości emisji generowanych przez daną firmę.
Obecnie na rynku pojawia się coraz więcej narzędzi do mierzenia śladu węglowego, mowa m.in. o kalkulatorach śladu węglowego, z których w wielu miejscach w sieci można skorzystać bezpłatnie. Rynek oferuje także szeroki wachlarz usług profesjonalnych obejmujących usługi audytorskie w przedsiębiorstwach, które pomogą zweryfikować, która część danej działalności generuje największe emisje.
By redukcja emisji gazów cieplarnianych była skuteczna i mierzalna konieczna jest strategia dekarbonizacji. I to jest kolejny krok, który ma ogromne znaczenie w procesie dekarbonizacji. Odpowiednie wdrożenia, uwzględniające najlepsze praktyki branżowe zredukują ryzyko operacyjne i zwiększą efektywność działań. Raport z takich działań powinien zawierać krótko, średnio i długoterminowe cele redukcyjne, które umożliwią monitorowanie postępów w czasie.
Audyt środowiskowy a dekarbonizacja
Dekarbonizacja w firmach może być przeprowadzona poprzez serię działań i podejść, które powinny być dostosowane do zasobów danego przedsiębiorstwa i skali działalności. Na rynku usług profesjonalnych obejmujących usługi dekarbonizacji pojawiają się często audyty środowiskowe. Audyt środowiskowy wyznacza newralgiczne obszary w których można dokonać zmian i pozwala zrozumieć aktualny wpływ firmy na środowisko.
Optymalizacja zużycia energii
Już nawet proste energooszczędne rozwiązania, takie jak m.in. stosowanie energooszczędnych źródeł światła, ograniczenie nieużywanych urządzeń czy unikanie marnotrawstwa energii, mogą odegrać istotna rolę w procesie zmniejszania śladu węglowego firmy.
Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii
Na pomoc w procesach dekarbonizacji wpływ mają odnawialne źródła energii oferując ogromny potencjał. Mowa o stanowiących źródło energii elektrycznej farmach słonecznych czy wiatrowych, ale także energii geotermalnej, hydroenergii, energii otrzymywanej z biomasy czy biogazu. Rozwój odnawialnych źródeł energii w ostatnich latach znacząco przyspieszył.
Zarządzanie odpadami
Prostym sposobem na redukcję emisji może być zarządzanie odpadami w firmie. Segregacja odpadów, programy recyklingowe czy ograniczenie zużycia jednorazowych opakowań mogą skutecznie poprawić wyniki w redukcji emisji.
Zmiana sposobu transportu
Korzystanie z rowerów, pojazdów elektrycznych bądź miejskich środków transportu także przyczynia się do redukcji emisji CO2. W coraz większej liczbie firm dobrze widziany jest przyjazd do pracy rowerem.
Współpraca z dostawcami
Wybór dostawców, którzy również dążą do dekarbonizacji wspiera ten proces w łańcuchu dostaw. Warto współpracować z firmami, które promują zrównoważone praktyki.
Świadomość pracowników
Edukacja pracowników na temat korzyści dekarbonizacji, zainteresowanie ich zmianami klimatycznymi i zachęcanie do podejmowania działań proekologicznych również w miejscu pracy, także może pełnić znaczącą rolę w dekarbonizacji skutecznie wspierać ten proces.
Monitorowanie postępów w strategii dekarbonizacji
W procesach dekarbonizacji niezwykle ważne jest regularne monitorowanie postępów i zmiany, aby ocenić skuteczność wprowadzonych działań i dostosować strategię.
Dekarbonizacja a regulacje Unijne
Ambitne cele dekarbonizacyjne stawia także Unia Europejska zalecając osiągnięcie neutralności klimatycznej państw członkowskich do 2050 r. Firmy i państwa są zobowiązane do dążenia do obniżenia emisji o co najmniej 55 proc. do 2030 r. w porównaniu z rokiem 1990. Zaś wszystkie sektory gospodarki są zobowiązane do mierzenia swoich emisji i dążenia do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku.
Europejski Zielony Ład
Zielony Ład jest kompleksowym planem działania UE mającym na celu osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku. Wprowadza różne instrumenty, m.in. dotyczące sektora transportu, energetyki, budownictwa i rolnictwa, aby zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych.
Dyrektywa dotycząca emisji CO2 w transporcie
Dyrektywa dotycząca emisji CO2 w transporcie określa limity emisji dla samochodów osobowych i lekkich dostawczych oraz wspiera inwestycje w infrastrukturę ładowania dla pojazdów elektrycznych.
System Handlu Emisjami (ETS)
ETS – Emissions Trading System – to główny instrument regulacyjny UE mający na celu zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych w sektorach energetycznym i przemysłowym poprzez ograniczenie liczby dostępnych uprawnień do emisji, co zmusza firmy do redukcji emisji lub zakupu dodatkowych uprawnień.
Strategia „Od pola do stołu”
Ma na celu zwiększenie zrównoważenia łańcucha dostaw żywności, zmniejszenie emisji związanych z rolnictwem oraz promowanie zdrowszych i bardziej zrównoważonych systemów żywnościowych.
Dyrektywa dotycząca efektywności energetycznej
Stawia sobie za cel poprawę efektywności energetycznej w budynkach, przemyśle i transporcie, zmniejszając emisję CO2. Dekarbonizacja energetyki z kolei zakłada wykorzystywanie różnych odnawialnych źródeł zielonej energii (energii ze słońca, wiatru, wody).
Narzędzia niezbędne w dekarbonizacji węgla
Na liście narzędzi wspierających procesy dekarbonizacji z pewnością warto zamieścić kalkulatory śladu węglowego – są to narzędzia online umożliwiające obliczenie emisji CO2 związanej z różnymi działalnościami lub produktami.
Pomocne będą także systemy do śledzenia i raportowania emisji CO2, certyfikaty węglowe potwierdzające redukcję lub kompensację emisji CO2 czy różnego rodzaju platformy do zarządzania efektywnością energetyczną:
– Oprogramowania wspomagające w identyfikacji i monitorowaniu oszczędności energii w budynkach i instalacjach przemysłowych.
– Technologie CCS (Carbon Capture and Storage)
– Technologie CCU (Carbon Capture and Utilization)
red.
