Komisja Europejska przedstawiła unijne ramy odporności klimatycznej (EU Framework for Climate Resilience), które mają pomóc Europie przewidywać, przygotowywać się na ryzyka klimatyczne i zarządzać nimi. Według KE adaptacja infrastruktury i gospodarki do przyszłych warunków klimatycznych będzie wymagać inwestycji rzędu 70 mld euro rocznie.
Straty klimatyczne i potrzeby inwestycyjne
Komisja wskazuje, że tego lata długotrwałe fale upałów i susze sprzyjały groźnym pożarom, a niektóre z największych europejskich rzek spadły do historycznie niskiego poziomu wody. Wcześniejsze lata przyniosły z kolei niszczące powodzie. KE podkreśla, że zdarzenia te pokazały poważne konsekwencje zmiany klimatu dla obywateli, firm i infrastruktury.
Według szacunków Komisji straty gospodarcze spowodowane szkodami klimatycznymi w latach 2022-2025 wyniosły ok. 200 mld euro, czyli ok. 50 mld euro rocznie. Jednocześnie, jak wskazuje KE, zwrot z inwestycji w adaptację może przekroczyć 10-krotność ich wartości w postaci uniknionych strat i szkód. Komisja zwraca uwagę, że 75 proc. Europejczyków mieszka w miastach i na obszarach miejskich, gdzie skutki zmian klimatu są szczególnie odczuwalne. Budowanie odporności klimatycznej określa jako strategiczną inwestycję w konkurencyjność, bezpieczeństwo, zdrowie i dobrobyt Europy.
Ważna rola przedsiębiorców
Ważną rolę w skalowaniu europejskiego przemysłu odporności KE przypisuje przedsiębiorstwom. Według prognoz Komisji globalny rynek rozwiązań adaptacyjnych wzrośnie do 2050 r. czterokrotnie, do 3,5 bln euro. To, jak podkreśla KE, szansa, by europejskie firmy stały się liderami technologicznymi w tej dziedzinie.
Europa ociepla się dwukrotnie szybciej niż średnia światowa. Aby stać się naprawdę odporną na zmiany klimatu, musimy się dostosowywać i uczyć w trakcie. Przedstawiamy dziś europejskie podejście do ryzyk klimatycznych: przewidywać, przygotowywać się i nimi zarządzać. Dbamy o to, by odporność klimatyczna została uwzględniona w politykach na całym kontynencie, wspierając inwestycje, innowacje i długoterminowy wzrost – mówi Ursula von der Leyen, Przewodnicząca KE.
Prawo o odporności klimatycznej: wspólna odpowiedzialność i jeden plan
Komisji zakłada systemowe włączenie odporności klimatycznej do wszystkich głównych obszarów polityki, zarówno krajowej, jak i międzynarodowej. Lokalne i regionalne władze mają otrzymać wsparcie w adaptacji w postaci projektów pilotażowych i usług doradczych.
Elementem pakietu jest zaproponowane prawo o odporności klimatycznej (Climate Resilience Law). Ma ono wprowadzić wspólną referencyjną ścieżkę globalnego ocieplenia. Zgodnie z bieżącymi dowodami naukowymi, na które powołuje się KE, świat zmierza ku ociepleniu o 1,5 °C powyżej poziomu przedprzemysłowego do 2030 r., o 2 °C do 2050 r. i o 3 °C do 2100 r. Ścieżka ta ma być wspólnym założeniem, na którym państwa członkowskie będą opierać oceny przyszłych ryzyk klimatycznych przy podejmowaniu decyzji.
Według Komisji nowe przepisy zwiększą efektywność i zmniejszą obciążenia administracyjne państw członkowskich. Krajowe obowiązki planistyczne i instrumenty zostaną uproszczone dzięki wprowadzeniu jednego krajowego planu strategicznego. Lepsze i regularniejsze oceny ryzyka klimatycznego mają natomiast zapewnić spójność i porównywalność ocen unijnych i krajowych.
Narzędzia dla firm i kolejne kroki Komisji
W ramach pakietu powstanie europejska platforma internetowa poświęcona odporności klimatycznej z trzema nowymi narzędziami:
- European Climate Viewer, opracowany przez Europejskie Centrum Prognoz Średnioterminowych (ECMWF), zapewni interaktywną mapę prognozowanych zagrożeń klimatycznych w Europie.
- Navigator of Climate Resilience Tools, opracowany przez Europejską Agencję Środowiska (EEA), pomoże znaleźć odpowiednie narzędzia w zależności od lokalizacji, sektora i konkretnych ryzyk.
- Solutions Explorer to praktyczne rozwiązania adaptacyjne opracowane i przetestowane w ramach unijnej misji dotyczącej adaptacji do zmian klimatu.
Komisja zapowiada, że natychmiast rozpocznie wdrażanie ram. Zgodnie z zapowiedzią przewodniczącej von der Leyen z orędzia o stanie Unii KE zamierza wzmocnić zdolność Europy do przygotowania się na ekstremalne zjawiska klimatyczne i reagowania na nie. W planach są Europejski Plan na Upały (European Heatwave Plan), Sojusz na rzecz Ubezpieczeń Klimatycznych (Climate Insurance Alliance) oraz europejska inicjatywa wodna. Komisja uruchomi też grupę doradczą PreparEU ds. gotowości na klęski żywiołowe oraz inicjatywę wskazania 100 najbardziej narażonych na zmianę klimatu terytoriów w Europie. Inicjatywy te są obecnie opracowywane i zostaną przedstawione oddzielnie. W 2028 r. KE zaproponuje ponadto unijny plan strategiczny w sprawie odporności klimatycznej.
