Gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ) wymaga nie tylko nowych technologii, ale przede wszystkim nowych modeli współpracy. Tak podsumowano doświadczenia Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy (SPPW) podczas Polish-Swiss Innovation Day 2026. Uczestnicy konferencji podkreślali, że trwałe partnerstwa firm i nauki z obu krajów sprzyjają innowacjom, a Polska i Szwajcaria wzajemnie uczą się, jak budować model cyrkularny.
Polish-Swiss Innovation Day 2026: cyrkularne i regeneratywne strategie
Polish-Swiss Innovation Day 2026 odbył się 1 października w Warszawie pod hasłem „Nowe spojrzenie na cykle życia. Cyrkularne i regeneratywne strategie dla przemysłów odpornych na wyzwania przyszłości”. Wydarzenie otworzył ambasador Szwajcarii w Polsce. W panelu o budowie transgranicznych ekosystemów innowacji dla przemysłu o obiegu zamkniętym wystąpili dr Agnès Petit Markowski, dyrektor działu finansowania projektów i programów w Innosuisse, oraz prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBR). Rozmowę moderowała Natalia Wąsowicz z Innovations Hub Foundation.
Program realizują NCBR i Innosuisse. Szwajcarski wkład w komponent badawczo-innowacyjny wynosi 35 mln CHF. W dwóch konkursach do dofinansowania rekomendowano 32 projekty B+R zgłoszone przez firmy i jednostki badawcze z obu krajów.
Współpraca warunkiem rozwoju GOZ
Prof. Małachowski podkreślał, że przejście od modelu linearnego do cyrkularnego dotyczy projektowania, produkcji, logistyki, zarządzania zasobami oraz wykorzystania danych i energii. Jego zdaniem żaden kraj ani organizacja nie ma samodzielnie wszystkich potrzebnych kompetencji.
Żaden kraj nie dokona tego w pojedynkę – konieczna jest współpraca przedsiębiorstw, nauki, startupów, administracji i instytucji finansujących innowacje – powiedział dyrektor NCBR.
Siła współpracy B+R
Szwajcarsko-Polski Program Współpracy jest praktycznym przykładem budowy transgranicznego ekosystemu innowacji. Program powstał dla wzmacniania współpracy między przedsiębiorstwami i jednostkami badawczymi z Polski i Szwajcarii oraz budowania trwałych partnerstw badawczo-przemysłowych. Całkowity wkład szwajcarski w komponent badawczo-innowacyjny (badania podstawowe i aplikacyjne) wynosi 35 mln CHF. W dwóch konkursach przeprowadzonych przez NCBR do dofinansowania rekomendowano w sumie 32 projekty B+R, zgłoszone przez przedsiębiorstwa i jednostki badawcze z obu krajów.
Jak podkreślali uczestnicy Polish-Swiss Innovation Day, najważniejszym rezultatem programu SPPW nie są jednak same projekty, ale partnerstwa, które pozostaną po zakończeniu finansowania i staną się podstawą kolejnych inicjatyw badawczo-rozwojowych.
Zainteresowanie programem rośnie. W naborze Call 2024 wpłynęło 99 wniosków, a w Call 2025 już 146. W drugim z naborów wymagano udziału przedsiębiorcy zarówno po polskiej, jak i szwajcarskiej stronie. Prelegenci zaznaczali, że program nie finansuje badań dla nich samych, a rozwiązania mają od początku powstawać z myślą o zastosowaniach rynkowych.
Przykłady projektów
- Sph4Polym (Alpha Powders z partnerami szwajcarskimi): regeneracja i recykling proszków polimerowych do druku 3D. Punktem wyjścia były wysokie koszty materiałów i ograniczone możliwości ich ponownego użycia.
- MOLCAR (Politechnika Warszawska, EPFL, Fuel Cell Poland): paliwa syntetyczne z CO₂, wody i energii odnawialnej, z myślą o dekarbonizacji transportu.
- HydroProCera (Politechnika Warszawska, AGH, Instytut Energetyki – CEREL, EMPA): katalizatory do produkcji wodoru z amoniaku.
- ASCEND (Politechnika Gdańska, EMPA, Siloxene): ceramiczno-kompozytowe anody, które mogą zwiększyć pojemność i trwałość akumulatorów litowo-jonowych.
- QCVCSEL (m.in. Politechnika Łódzka, Łukasiewicz – Instytut Mikroelektroniki i Fotoniki, Politechnika Wrocławska, ETH Zurich, Airoptic): nowa generacja laserów dla systemów detekcji gazów przemysłowych.
- SWEETReclaim: produkty uboczne przemysłu spożywczego przekształcane w przekąski wspierające mikrobiotę jelitową.
Najliczniejszą grupę projektów stanowią przedsięwzięcia z obszaru nauk inżynieryjnych i technicznych. Organizatorzy zwracali uwagę, że GOZ nie jest odrębnym sektorem, lecz podejściem obecnym w wielu dziedzinach technologii.
Konkurencyjność i odporność przemysłu
Podczas konferencji podkreślano, że GOZ to także narzędzie wzmacniania konkurencyjności i odporności gospodarki. Firmy, które efektywnie wykorzystują zasoby, odzyskują materiały i ograniczają straty, zyskują przewagę na rynku. Ma to szczególne znaczenie dla Europy wobec rosnącej konkurencji o surowce i energię. Według uczestników najważniejszym rezultatem SPPW nie są same projekty, ale partnerstwa, które pozostaną po zakończeniu finansowania i staną się podstawą kolejnych inicjatyw badawczo-rozwojowych.
Źródło: NCBR
