Choć aż 85% Polaków zetknęło się już z systemem kaucyjnym, wielu wciąż nie rozumie jego zasad. Najnowsze badanie Clear Communication Group przeprowadzone przez IBRiS pokazuje, że tylko 9% traktuje kaucję jako pieniądze do odzyskania, a co trzeci widzi w niej po prostu dodatkowy koszt. Eksperci wskazują, że kluczowym wyzwaniem pozostaje przełożenie wiedzy na praktyczne korzystanie z systemu.
85% Polaków zetknęło się już z systemem kaucyjnym
Przez ostatnie miesiące system kaucyjny był jednym z najczęściej komentowanych tematów w mediach – od zasad jego działania po pierwsze wyzwania operacyjne. Po pół roku od startu, zetknęła się z nim już zdecydowana większość Polaków (85 proc.), jednak połowa badanych wciąż nie zna jego zasad w praktyce. Badanie Clear Communication Group przeprowadzone przez IBRiS pokazuje, że większość konsumentów nie traktuje kaucji jako pieniędzy do odzyskania – widzi ją tak tylko 9 proc. respondentów. Niemal co czwarty przyznaje, że w ogóle nie zwraca na nią uwagi podczas zakupów.
Większa świadomość, ale nie dla wszystkich
W porównaniu z badaniem sprzed wdrożenia systemu kaucyjnego poziom wiedzy Polaków wzrósł, choć wciąż pozostaje zróżnicowany. Blisko połowa badanych (49 proc.) deklaruje, że wie, jak działa system i jak z niego korzystać. Jednocześnie coraz więcej osób o nim słyszało, ale nie znają jego szczegółów (36 proc. wobec 25 proc.), a odsetek tych, którzy w ogóle się z nim nie zetknęli spadł z 28 proc. do 14 proc.
Najwyższy poziom wiedzy deklarują osoby w wieku 40-49 lat – niemal ośmiu na dziesięciu respondentów wie, jak korzystać z systemu (78 proc.). Wśród najmłodszych dorosłych jest to już tylko co czwarty (23 proc.), a aż trzy czwarte z nich zna system jedynie ogólnie, bez znajomości szczegółów (75 proc.). Co ciekawe, mężczyźni częściej deklarują znajomość zasad (54 proc.) niż kobiety (44 proc.), które częściej przyznają, że słyszały o systemie, ale nie znają jego szczegółów.
Już na etapie wprowadzania systemu było jasne, że to media będą jednym z głównych źródeł wiedzy – wskazywał na nie co trzeci badany. W kolejnych miesiącach temat kaucji był rzeczywiście szeroko obecny w przestrzeni publicznej, ale sama informacja okazuje się niewystarczająca. Ważne jest przełożenie tej wiedzy na praktykę – tak, żeby użytkownik nie tylko wiedział, że system istnieje, ale rozumiał, jak z niego korzystać w konkretnej sytuacji. W tym procesie ważną rolę odgrywa handel, który dla wielu klientów jest pierwszym miejscem, gdzie szukają wyjaśnień – mówi Klaudia Rombalska, managerka projektów w Clear Communication Group.
Różne spojrzenia na kaucję
Badanie pokazuje, że tylko niewielka część badanych widzi w kaucji przede wszystkim mechanizm odzyskania pieniędzy. Jako element ceny produktu postrzega ją jedna trzecia badanych (34 proc.). Rzadziej uważana jest jako zachęta do oddawania opakowań (22 proc.), a tylko jeden na dziesięciu respondentów widzi to jako sposób na odzyskanie wydanych pieniędzy (9 proc.). Równocześnie niemal co czwarty przyznaje, że w ogóle nie zwraca na nią uwagi podczas zakupów (22 proc.).
Pragmatyczne podejście do problemów
Osobnym wątkiem jest to, jak Polacy reagują na pojawiające się problemy z działaniem systemu. Informacje o awariach automatów czy próbach nadużyć, które pojawiają się regularnie w mediach, nie przekładają się na sposób, w jaki system jest oceniany. W odpowiedziach badanych widać pragmatyzm – dla 31 proc. takie sytuacje pozostają drugorzędne, o ile nie utrudniają zwrotu opakowań. 18 proc. traktuje je jako naturalny etap wdrożenia, a 19 proc. uważa, że ich nagłaśnianie pomaga szybciej usuwać błędy (19 proc.). W praktyce większe znaczenie ma wygoda korzystania niż same doniesienia o nieprawidłowościach.
Informacje o problemach czy próbach nadużyć są naturalnym elementem funkcjonowania każdego nowego rozwiązania i przyciągają dużą uwagę mediów. Skala obaw konsumentów jest jednak niewielka – tylko 5 proc. badanych martwi się, że takie sytuacje mogą wpłynąć na wysokość kaucji. Z perspektywy komunikacyjnej ważne jest łączenie informacji o incydentach z jasnym wyjaśnieniem zasad działania systemu i konsekwencji nadużyć. To porządkuje przekaz i wzmacnia zaufanie, szczególnie na etapie, w którym użytkownicy dopiero zdobywają doświadczenie w zwrocie opakowań – dodaje Klaudia Rombalska.
Badanie zostało przeprowadzone przez Instytut Badań Rynkowych i Społecznych (IBRiS) metodą CATI w dniach 14-15 marca 2026 r. na ogólnopolskiej próbie 1068 dorosłych Polaków. Zleceniodawcą była agencja PR Clear Communication Group. Celem badania było sprawdzenie poziomu wiedzy o funkcjonującym systemie kaucyjnym oraz postaw konsumentów wobec jego działania – w tym sposobu postrzegania kaucji, reakcji na pojawiające się problemy oraz doświadczeń związanych z korzystaniem z systemu.
