Przez lata planowanie miast opierało się na założeniu, że życie kończy się o zmroku. Tymczasem współczesna gospodarka nocna (ang. night-time economy) obejmuje wszelkie aktywności między godziną 18:00 a 6:00 rano. To nie tylko bary i kluby, ale całe spektrum miejskiego życia. Od rozrywki do holistycznego zarządzania miastem 24-godzinnym.
Aby skutecznie zarządzać tym czasem, na całym świecie powołuje się tzw. „burmistrzów nocy” (ang. night mayors) lub specjalne komórki ds. gospodarki nocnej. Na świecie funkcjonują one już w ponad 80 miastach. Z powodzeniem działają m.in. w największych europejskich metropoliach, takich jak Amsterdam, Londyn, Paryż, Berlin, Madryt, Zurych, Praga i Budapeszt.
Eksperci ULI: Noc warta jest miliardy
W Wielkiej Brytanii gospodarka nocna generuje 93,7 mld funtów rocznie i odpowiada za 4,1 proc. PKB. W Nowym Jorku to ponad 35 mld dolarów aktywności gospodarczej i niemal 300 tys. miejsc pracy. W Polsce nie istnieje żadna oficjalna wycena wartości nocy w Warszawie, Krakowie czy Wrocławiu.
Nowe modele zarządzania w polskich miastach
Polskie aglomeracje tylko w trzech przypadkach podjęły się tematu instytucjonalnego zarządzania nocą. Wdrażanie odpowiednich modeli zarządzania bywa procesem pełnym wyzwań. Warszawa w przeszłości powołała Komisję Klubową, która wypracowała kodeks dobrych praktyk, jednak jej działalność została zawieszona w 2025 roku.
Polskie miasta potrzebują jasnej strategii dla zrównoważonego rozwoju w godzinach nocnych
Z kolei Sosnowiec zatrudnił koordynatora skupionego na promocji oferty gastronomicznej i kulturalnej w centrum. Zdecydowanym liderem jest jednak Kraków, który wdraża podejście odgórne oparte na współzarządzaniu.
Polskie miasta potrzebują jasnej wizji i strategii dla zrównoważonego rozwoju w godzinach nocnych. Analizując różne modele zarządzania widoczne w Warszawie, Krakowie czy Sosnowcu, wniosek jest jeden: kluczem do sukcesu w Polsce jest bezpośrednie zaangażowanie władz lokalnych – mówi dr hab. Piotr Zmyślony, profesor Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu.
Komisja ds. Zrównoważonej Gospodarki Nocy w Krakowie
W Krakowie, w sierpniu 2024 roku, stanowisko Burmistrza Nocy objął Jacek Jordan. Stworzono również Komisję ds. Zrównoważonej Gospodarki Nocy, w której zasiada ponad 30 przedstawicieli różnych sektorów.
Naszym głównym celem było zmniejszenie liczby wykroczeń związanych z zakłócaniem ciszy i publicznym piciem alkoholu. Wprowadzenie nocnych patroli i negocjacje z biznesem przyniosły aż 46-procentowy spadek tych wykroczeń w ciągu zaledwie jednego roku – relacjonuje Jacek Jordan, Burmistrz Nocy w Krakowie.
Nieruchomości komercyjne: adaptacja do zmian
Ewolucja w zarządzaniu czasem w przestrzeni miejskiej wymusza adaptację na właścicielach i zarządcach obiektów komercyjnych (asset managerach), zwłaszcza tych typu mixed-use. O wyzwaniach z tym związanych opowiedzieli przedstawiciele dwóch flagowych warszawskich inwestycji.
W Hali Koszyki przeszliśmy z roli typowego asset managera do roli zarządcy doświadczeń. Życie wieczorne i nocne pozwala zmaksymalizować wykorzystanie powierzchni najmu (GLA) i znacząco wpływa na nasze dochody – mówi Weronika Kuna, Asset Management & Leasing Manager w Globalworth (Hala Koszyki). Aby to robić skutecznie, niezbędne jest jednak 'społeczne przyzwolenie’ na naszą działalność. Dlatego aktywnie angażujemy sąsiadów, organizując dla nich wspólne lekcje gotowania czy spacery historyczne”.
Fabryka Norblina ma znacznie szerszą ofertę niż inne tego typu miejsca ze względu na swoją skalę. Tworzymy miejsce docelowe do spędzania czasu zarówno w dzień, jak i w nocy. Krytycznym elementem sukcesu takich przestrzeni jest bezpieczeństwo, dlatego w godzinach nocnych funkcjonuje u nas dedykowana ochrona. Ponadto, w relacjach ze społecznością najważniejsze jest to, aby poznać swoje otoczenie i zrozumieć, jaką dodatkową wartość można wnieść do tej przestrzeni – dodaje Michael Motz, założyciel Full House Group odpowiedzialny za gastronomię i wydarzenia w Fabryce Norblina.
Gospodarka nocna – zasób, który powinien znaleźć się w dokumentach planistycznych
Eksperci są zgodni, że nocna gospodarka to potężny zasób, który powinien znaleźć się w dokumentach planistycznych i podsumowali, że sukces projektów opiera się na inwentaryzacji nocnych aktywów, elastyczności przestrzeni oraz stworzeniu odpowiedniego modelu zarządzania dysponującego realnym budżetem.
Dla branży nieruchomości i urbanistyki gospodarka nocna przestała być marginalnym zjawiskiem, a stała się kluczowym elementem budowania wartości miast i całych projektów deweloperskich – mówi Marcin Juszczyk, Przewodniczący ULI Poland. Z perspektywy inwestorów, deweloperów oraz władz samorządowych, myślenie o mieście wyłącznie w kategoriach godzin od 8:00 do 18:00 jest błędem. Odpowiednio zaplanowana i zarządzana nocna infrastruktura przyciąga talenty, stymuluje lokalny biznes i zwiększa rentowność obiektów typu mixed-use.
O tym, dlaczego noc przestaje być wyłącznie domeną rozrywki, a staje się elementem polityki miejskiej, inwestycyjnej i klimatycznej, dyskutowano podczas wydarzenia ULI Poland „Places + Spaces: What Happens After Dark?”, które odbyło się w warszawskiej Fabryce Norblina.
Urban Land Institute to członkowska instytucja edukacyjna i badawcza typu non profit. Założony w 1936 r. instytut liczy obecnie 49 tys. członków zajmujących się zawodowo wszystkimi aspektami związanymi z użytkowaniem gruntów i ich zagospodarowaniem. Jego misją jest wspieranie profesjonalistów na całym świecie, tak aby byli jak najlepiej przygotowani na transformację w przyszłości.
