Mechanizm CBAM wchodzi w decydującą fazę. Od 2026 r. importerzy towarów energochłonnych spoza UE będą musieli dostosować się do nowych zasad rozliczania emisji CO₂, a kolejne uproszczenia i przesunięcia terminów zmieniają harmonogram obowiązków. Nowe przepisy obejmą nie tylko duże podmioty, ale również MŚP i pośrednio konsumentów, wpływając na koszty importu, ceny produktów oraz warunki prowadzenia działalności na rynku unijnym.
Jak się przygotować na zmiany? Radca prawny i partner w kancelarii J.Dauman Legal, Jeremy Szymalski radzi przedsiębiorcom, by do 31 marca 2026 r. złożyli wniosek o nadanie statusu upoważnionego zgłaszającego.
Mechanizm CBAM – zmiany w systemie opłat węglowych
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) – mechanizm unijny, który nakłada na importerów wybranych towarów (m.in. stal, żelazo, aluminium, cement, nawozy sztuczne) obowiązek rozliczenia emisji CO₂ powstałych na etapie ich produkcji.
Data wejścia w życie zmian związanych z CBAM:
Zasadniczo nowe przepisy mają zastosowanie od 1 stycznia 2026 r. Przez pierwszy rok przedsiębiorcy będą musieli podjąć kroki niezbędne do tego, aby spełnić wymogi wynikające z ustawodawstwa krajowego i wspólnotowego. Od 1 stycznia 2026 r., aby móc importować objęte tym mechanizmem dobra na teren UE , przedsiębiorcy powinni posiadać status upoważnionego zgłaszającego CBAM.
1 stycznia 2026 roku miała rozpocząć się sprzedaż certyfikatów CBAM importerom europejskim, jednak termin rozpoczęcia sprzedaży certyfikatów przez państwa członkowskie został przesunięty na 1 lutego 2027 roku.
8 października 2025 r. przyjęto środki upraszczające (Rozporządzenie 2025/2083), mające na celu poprawienie efektywności mechanizmu CBAM w celu zapobieżenia zjawisku „ucieczki” emisji, starając się równocześnie ograniczyć wpływ przyjętych regulacji na małych importerów i eksporterów. Uproszczenia mają istotny wpływ na kalendarium oraz zakres faktycznych zmian. Kluczowe jest wyłączenie ilościowe, które pozwala na import do 50 ton towarów bez konieczności spełniania wymogów wynikających z przepisów.
Prezydent podpisał w dniu 18 grudnia 2025 r. ustawę z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji oraz niektórych innych ustaw, która reguluje istotne kwestie związane z wdrożeniem CBAM w Polsce.
Kogo dotyczą zmiany
Zmiany dotyczą przede wszystkim importerów towarów energochłonnych sprowadzanych spoza UE (np. stal, cement, nawozy, aluminium), w szczególności podmioty z sektora MŚP.
Wpływ nowych przepisów odczują również konsumenci z uwagi na potencjalny wzrost cen takich towarów jak pralki czy też części samochodowe.
Co się zmienia?
- Próg de minimis: Wprowadzono wyłączenie z obowiązków CBAM dla importerów, których łączny przywóz towarów nie przekracza 50 ton netto rocznie (z wyłączeniem energii i wodoru).
- Status upoważnionego zgłaszającego: Możliwość kontynuowania importu bez uzyskania statusu, pod warunkiem złożenia wniosku do 31 marca 2026 r.
- Terminy sprawozdawcze: Przesunięcie terminów składania deklaracji i umarzania certyfikatów na 30 września każdego roku (pierwszy raz raportowanie będzie miało miejsce we wrześniu w 2027 roku, za rok 2026).
- Zasady finansowe: Obniżenie poziomu obowiązkowego kwartalnego utrzymywania certyfikatów na rachunku z 80% do 50% emisji wbudowanych.
- Nowe uprawnienia Komisji Europejskiej: od 2027 r., w odniesieniu do państw trzecich, w których obowiązują odrębne zasady ustalania cen emisji dwutlenku węgla, Komisja zyska prawo do samodzielnego określania i udostępniania w rejestrze CBAM domyślnych cen emisji dwutlenku węgla dla tych państw trzecich wraz z metodologią ich obliczania.
Jak się przygotować na CBAM
Do 31 marca 2026 r. należy złożyć wniosek o nadanie statusu upoważnionego zgłaszającego – nie dotyczy importerów należących do MŚP.
Małe podmioty powinny zweryfikować, czy ich roczny import mieści się w nowym limicie 50 ton, uprawniającym do skorzystania z wyłączenia de minimis.
Brak zgodności z przepisami operacji importowych wiąże się z ryzykiem nałożenia kary przez organy celne w wysokości od 10-50 euro za tonę niezaraportowanego, importowanego towaru. Dodatkową konsekwencją jest możliwość cofnięcia statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM – co de facto uniemożliwi kontynuację działalności importowej.
