Już 1 października w Polsce startuje ogólnokrajowy system kaucyjny. Kaufland wdraża to rozwiązanie w pełnej skali i z innowacyjnymi rozwiązaniami, ale podkreśla, że kluczowe dla prawidłowego działania systemu są nie innowacje, a edukacja klienta.
System kaucyjny – jedna z największych zmian w gospodarce odpadami ostatnich lat
Wdrożenie systemu kaucyjnego to nie tylko zmiana infrastrukturalna, a przede wszystkim wyzwanie komunikacyjne dla całego sektora. Dla wielu konsumentów to zupełnie nowe doświadczenie, a poziom wiedzy na temat zasad działania systemu wciąż jest ograniczony.
Jak pokazują badania IQS zrealizowane na zlecenie kampanii „Głębia Wiedzy”, tylko 35% Polaków zna planowane zasady działania systemu, który zacznie obowiązywać już 1 października. Ponad 40% respondentów słyszało o jego wprowadzeniu, ale nie wie, jak dokładnie będzie funkcjonować. Dlatego kluczową rolą operatorów kaucyjnych oraz sieci handlowych będzie teraz edukacja klientów, uproszczenie procesu zwrotu i budowanie zaufania do nowych rozwiązań.
Jak będzie działać kaucja?
Sam system obejmie opakowania po napojach z tworzyw sztucznych (do 3 l), metalu (do 1 l) oraz szkła wielokrotnego użytku (do 1,5 l). Przy zakupie produktów w takich opakowaniach oznaczonych symbolem systemu kaucyjnego pobierana będzie kaucja – w przypadku butelek PET i puszek w wysokości 0,50 zł oraz 1 zł za butelki szklane.
Klient odzyska kaucję, zwracając opakowanie spełniające określone wymogi.
Podobne mechanizmy działają z powodzeniem m.in. w Niemczech, Litwie czy Finlandii – w krajach tych poziom odzysku opakowań przekracza 90%. Do 2029 r. kraje członkowskie UE mają obowiązek osiągnięcia poziomu 90% selektywnej zbiórki opakowań – system kaucyjny to najskuteczniejszy sposób, by ten cel osiągnąć, szczególnie jeśli towarzyszy mu skuteczna komunikacja i zaangażowanie wszystkich uczestników rynku.
Jak działa system kaucyjny w Kauflandzie?
Zależało nam, by cały proces był jak najprostszy i dostępny dla wszystkich, dlatego jako jedni z pierwszych wdrażamy automatyzację w pełnej skali. Do połowy 2026 roku wszystkie sklepy Kaufland mają być wyposażone w urządzenia do zbiórki opakowań, co zapewni naszym klientom wygodę i powszechny dostęp do systemu – wyjaśnia Paweł Pawlak, Dyrektor Centrum Dystrybucyjnego w Gliwicach z Kaufland Polska.
W większości sklepów Kaufland pojawiły się specjalne automaty, które przyjmują butelki i puszki oznaczone symbolem systemu kaucyjnego. Klienci nie muszą mieć przy sobie paragonu – wystarczy, że opakowanie będzie puste, nieuszkodzone, z czytelnym kodem kreskowym i odpowiednim oznaczeniem. Za każde przyjęte opakowanie klient otrzyma bon na zakupy ważny przez 100 dni.
Kaufland już wcześniej prowadził zbiórkę butelek zwrotnych po napojach w szklanych opakowaniach, a także wdrażał rozwiązania ograniczające zużycie plastiku.
Wzrost inwestycji w gospodarkę obiegu zamkniętego
System kaucyjny to także kluczowy element rozwoju gospodarki obiegu zamkniętego (GOZ). Ten model zakłada maksymalne wydłużenie cyklu życia materiałów i produktów, a co za tym idzie: minimalizację zużycia surowców pierwotnych, ograniczenie powstawania odpadów oraz zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych i zapotrzebowania na energię.
Nowe miejsca pracy i mocny impuls dla rynku opakowań i logistyki zwrotnej
Zgodnie z danymi Parlamentu Europejskiego, pełne wdrożenie GOZ może przyczynić się do utworzenia nawet 700 000 nowych miejsc pracy w UE do 2030 r., stymulując rozwój innowacyjnych technologii, zwiększając konkurencyjność gospodarek i przyspieszając zieloną transformację.
System kaucyjny stanie się również impulsem dla polskiego rynku opakowań i logistyki zwrotnej. W nadchodzących latach spodziewane są wzrosty inwestycji w technologie sortowania, infrastrukturę recyklingową oraz rozwój opakowań projektowanych z myślą o ponownym użyciu lub łatwym przetworzeniu. Zmieni się także struktura kosztów po stronie producentów i sieci handlowych, co może prowadzić do powstawania nowych modeli biznesowych opartych na zamkniętym obiegu. Jak wskazuje raport Deloitte „System kaucyjny w Polsce – koszty, perspektywy, szanse”, wdrożenie systemu uruchomi inwestycje o wartości ponad 14 miliardów złotych w ciągu najbliższej dekady – m.in. w automaty zwrotne, zaplecze logistyczne i centra sortujące.
Dobrze zaprojektowany system może generować trwałe korzyści gospodarcze
Jednocześnie szacuje się, że część wydatków operacyjnych zostanie zrównoważona przychodami z nieodebranej kaucji (nawet 9,9 mld zł) oraz sprzedaży zebranych surowców (3,8–5,1 mld zł w perspektywie 10 lat). To pokazuje, że dobrze zaprojektowany system może nie tylko wspierać cele środowiskowe, ale również generować trwałe korzyści gospodarcze.
W przypadku sieci Kaufland system kaucyjny oznacza wsparcie dla lokalnego przemysłu recyklingu i produkcji opakowań – mówi Paweł Pawlak, Dyrektor Centrum Dystrybucyjnego w Gliwicach z Kaufland Polska. Dzięki współpracy z OK Operatorem Kaucyjnym, zebrane opakowania trafią do certyfikowanych recyklerów na terenie kraju, a powstały z nich recyklat zostanie wykorzystany przez producentów. To model, który wzmacnia lokalną gospodarkę, ogranicza ślad węglowy i zapewnia pełną transparentność przepływu materiałów.
