W dniach 5-14 sierpnia 2025 r. w Genewie odbyła się kolejna runda międzynarodowych negocjacji dotyczących Global Plastics Treaty – wiążącego traktatu mającego na celu zatrzymanie zanieczyszczenia środowiska tworzywami sztucznymi. Choć rozmowy nie zakończyły się przyjęciem ostatecznego porozumienia, wyraźnie widać, że państwa są zdeterminowane, by kontynuować dialog.
Główne wątki negocjacji Global Plastics Treaty
Negocjacje w ramach INC-5.2 ujawniły istotne różnice stanowisk między koalicją ambitnych państw „High Ambition Coalition” – w tym Polski i wielu krajów UE oraz państw afrykańskich – a grupą tzw. „Like-Minded”, do której należą m.in. Arabia Saudyjska, Iran i Rosja. Spór dotyczy m.in.:
- ograniczania produkcji plastiku versus skupienia się na recyklingu i gospodarce odpadami,
- wprowadzenia globalnych regulacji dotyczących substancji chemicznych budzących obawy,
- objęcia regulacjami całego cyklu życia tworzyw sztucznych, a nie tylko fazy odpadowej.
Jak podkreśliła Inger Andersen, dyrektor wykonawcza UNEP, kolejna runda negocjacji była niezwykle trudna.
– To było trudne dziesięć dni na tle złożonych uwarunkowań geopolitycznych i gospodarczych. Jednak jedno pozostaje jasne: wszystkie kraje chcą pozostać przy stole negocjacyjnym.
Perspektywa środowiskowa i biznesowa
Eksperci UNEP/GRID-Warszawa przypominają, że plastik stanowi dziś 85% odpadów morskich. Bez zdecydowanych działań, ilość powstających globalnie odpadów tworzywowych może potroić się do 2060 roku. Negocjacje nad traktatem są więc kluczowe nie tylko dla zdrowia środowiska, w tym także zdrowia ludzi, ale też dla ochrony klimatu i całego systemu ziemskiego.
Z kolei przedstawiciele Plastics Europe Polska podkreślają, że rozwiązaniem problemu nie jest wyłącznie recykling, lecz przejście na gospodarkę cyrkularną. Oznacza to nowe podejście do projektowania, produkcji i ponownego wykorzystania tworzyw sztucznych w sposób minimalizujący ich wpływ na środowisko.
Co dalej?
Ze względu na brak konsensusu w Genewie, kolejne rozmowy będą prowadzone w oparciu o tzw. Chair’s Text z poprzedniej rundy. Niewykluczone też, że część krajów zdecyduje się stworzyć porozumienie między „chętnymi i ambitnymi”, które mogłoby stać się punktem odniesienia dla reszty świata.
