EUDR to skrót od European Union Deforestation Regulation, czyli Europejski Akt o Produktach Wolnych od Wylesiania.
EUDR to unijne rozporządzenie mające na celu ograniczenie importu i sprzedaży surowców oraz produktów związanych z wylesianiem czy pochodzących z terenów zagrożonych wylesianiem, zwiększając tym samym ochronę lasów.
Czego dotyczy rozporządzenie unii europejskiej?
Komisja Europejska wprowadziła Europejski Akt o Produktach Wolnych od Wylesiania, aby ograniczyć handel produktami przyczyniającymi się do deforestacji.
Nowe przepisy nakładają na firmy obowiązek due diligence – muszą one udowodnić, że ich surowce, wprowadzane na rynek unijny, m.in. takie jak soja, drewno czy olej palmowy, nie pochodzą z obszarów dotkniętych wylesianiem.
Co oznacza due diligence (system należytej staranności) w kontekście EUDR?
Due diligence (system należytej staranności) w kontekście EUDR oznacza obowiązek przeprowadzenia dokładnej weryfikacji łańcucha dostaw przez firmy, aby upewnić się, że ich surowce nie pochodzą z terenów dotkniętych wylesianiem ani degradacją lasów.
Firmy muszą zbierać informacje dotyczące pochodzenia produktów, przeprowadzać ocenę ryzyka wylesiania i implementować środki zapobiegawcze.
Oświadczenia o należytej staranności obejmują również monitorowanie dostawców, weryfikację dokumentów oraz w razie potrzeby, wykorzystanie technologii takich jak geolokalizacja i blockchain, aby zapewnić pełną transparentność i zgodność z regulacją.
Nowe obowiązki wynikające z rozporządzenia EUDR
EUDR ma na celu zmienia zasady globalnego handlu i wymusza większą transparentność w łańcuchach dostaw.
Firmy objęte regulacją muszą wdrożyć due diligence, czyli system weryfikacji pochodzenia surowców, takich jak soja, drewno czy kawa.
Kluczowe obowiązki to geolokalizacja źródeł surowców, ocena ryzyka wylesiania oraz zapewnienie zgodności produktów z unijnymi normami. Nieprzestrzeganie grozi wysokimi karami.
Od kiedy obowiązują nowe przepisy EUDR
Europejski Akt o Produktach Wolnych od Wylesiania wszedł w życie 29 czerwca 2023 r.
Rozporządzenie w sprawie produktów wolnych od wylesiania uchyla rozporządzenie UE w sprawie drewna (EUTR). Dla produktów drewnianych wyprodukowanych przed dniem wejścia w życie EUDR, czyli przed 29 czerwca 2023 r., EUTR będzie nadal obowiązywać do 31 grudnia 2027 r. Dla innych produktów oraz produktów drewnianych wyprodukowanych po wejściu w życie EUDR, EUTR zostanie uchylone w momencie rozpoczęcia stosowania przepisów.
Zasady wdrożenia EUDR usprawnia system informacyjny wprowadzony w 2024 r.
System Informacyjny EUDR został uruchomiony w listopadzie 2024 roku. Od tego momentu przedsiębiorcy mogą rejestrować się w produkcyjnej wersji systemu.
European Deforestation-free Regulation Information System to cyfrowe narzędzie, które umożliwia firmom spełnienie wymogów należytej staranności. Jego głównym celem jest gromadzenie, analiza i weryfikacja danych dotyczących pochodzenia surowców związanych z regulacją oraz ułatwienie organom nadzorczym monitorowania zgodności firm z nowymi przepisami.
Firmy, które importują, sprzedają lub eksportują produkty, których dotyczy regulacja, będą zobowiązane do rejestrowania w systemie kluczowych informacji na temat surowców, takich jak ich pochodzenie geograficzne, dostawcy i metody produkcji.
System będzie wymagał podania współrzędnych geolokalizacyjnych obszarów, z których pochodzą surowce (np. plantacji soi, upraw kakao, plantacji oleju palmowego czy terenów pozyskiwania drewna).
Na podstawie tych danych system przeprowadzi ocenę ryzyka, wskazując potencjalne zagrożenia związane z handlem towarami powiązanymi z wylesianiem i degradacją lasów.
Przesunięcie terminu wejścia w życie rozporządzenia w sprawie wylesiania
W grudniu 2024 r. Parlament Europejski przyznał dodatkowo 12 miesięcy na tzw. okres przejściowy, co sprawia, że prawo będzie miało zastosowanie od 30 grudnia 2025 r. dla dużych i średnich firm oraz od 30 czerwca 2026 roku dla mikro i małych przedsiębiorstw.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska intensywnie pracuje nad wdrożeniem tych przepisów w Polsce, aby zapewnić ich pełne obowiązywanie zgodnie z nowymi terminami.
Produkty objęte regulacją EUDR – co muszą wiedzieć przedsiębiorcy?
Rozporządzenie wprowadza kontrolę towarów, których produkcja przyczynia się do globalnego wylesiania i degradacji lasów. Dotyczy to surowców i ich pochodnych, które są często związane z wycinką lasów tropikalnych lub niszczeniem ekosystemów leśnych.
Jakich produktów dotyczą zgodności z EUDR?
EUDR dotyczy siedmiu kluczowych surowców oraz ich pochodnych:
– Drewno – obejmuje meble, papier, celulozę i inne wyroby drzewne.
– Soja – stosowana w paszach dla zwierząt i produktach spożywczych.
– Wołowina – zarówno mięso, jak i skóra wykorzystywana w przemyśle odzieżowym.
– Olej palmowy – szeroko stosowany w żywności, kosmetykach i biopaliwach.
– Kakao – używane do produkcji czekolady i słodyczy.
– Kawa – obejmuje zarówno ziarna, jak i przetworzone produkty kawowe.
– Guma naturalna – wykorzystywana w produkcji opon, obuwia i wyrobów przemysłowych.
Dlaczego te produkty są objęte regulacją?
Te surowce są główną przyczyną wylesiania i niszczenia bioróżnorodności, zwłaszcza w Ameryce Południowej, Afryce i Azji Południowo-Wschodniej.
UE za pomocą przepisów rozporządzenia chce ograniczyć swój negatywny wpływ na globalne ekosystemy, dlatego wymaga od firm due diligence, czyli weryfikacji legalności pochodzenia surowców. Produkty niezgodne z regulacją nie będą mogły być sprzedawane na rynku UE.
Jakie konsekwencje grożą za nieprzestrzeganie EUDR?
Nieprzestrzeganie przepisów związanych z wylesianiem i degradacją lasów wiąże się z poważnymi konsekwencjami zarówno finansowymi, jak i reputacyjnymi.
Kary finansowe
Firmy, które nie spełniają wymogów, mogą zostać ukarane wysokimi grzywnami, które mogą wynosić nawet 4 proc. rocznego obrotu firmy na rynku Unii Europejskiej. Wysokość kary zależy od skali naruszenia i wartości importowanych produktów.
Zakaz wprowadzenia produktów na rynek unijny
Produkty, które nie spełniają wymagań EUDR, nie będą mogły być sprzedawane ani importowane do Unii Europejskiej. Może to prowadzić do utraty dostępu do dużego rynku, co ma poważne konsekwencje ekonomiczne, zwłaszcza dla firm zależnych od sprzedaży do UE.
Reputacyjne straty
Zignorowanie przepisów obowiązujących w ramach EUDR może również prowadzić do uszczerbku na reputacji firmy. Konsumenci coraz częściej zwracają uwagę na kwestie związane z ochroną środowiska i zrównoważonym rozwojem. Firmy, które nie przestrzegają zasad, mogą stracić zaufanie klientów, inwestorów oraz partnerów biznesowych.
Wymóg wycofania produktów
Jeśli firma importuje do UE produkty, które okażą się niezgodne z rozporządzeniem, będzie musiała je wycofać ze sprzedaży. Może to wiązać się z dodatkowymi kosztami związanymi z logistyką, kontrolą jakości oraz administracją.
Działania naprawcze
Firmy mogą zostać zobowiązane do podjęcia działań naprawczych, takich jak wdrożenie nowych procedur w zakresie monitorowania łańcuchów dostaw czy zwiększenie transparentności w zakresie pochodzenia surowców. Zwiększy to koszty operacyjne oraz czas, który firma musi poświęcić na dostosowanie swoich procesów.
Naruszenie zasad może prowadzić do dotkliwych kar finansowych, utraty dostępu do rynku UE oraz poważnych strat reputacyjnych. W związku z tym firmy powinny zainwestować w systemy monitorowania pochodzenia surowców, aby uniknąć tych negatywnych konsekwencji.
Jak przygotować firmę do nowych regulacji?
Przygotowanie firmy do przestrzegania regulacji to przede wszystkim odpowiedzialne zarządzanie łańcuchem dostaw, które pozwoli uniknąć sankcji i zdobyć zaufanie świadomych konsumentów oraz partnerów biznesowych.
Rozporządzenie wymaga od firm wdrożenia kilku kluczowych działań:
Zbudowanie systemu due diligence
Firma powinna wdrożyć solidny system weryfikacji pochodzenia surowców. Oznacza to dokładną analizę łańcucha dostaw, ocenę ryzyka i zbieranie dokumentacji, która potwierdza, że surowce pochodzą z legalnych źródeł i nie przyczyniają się do wylesiania.
Współpraca z wiarygodnymi dostawcami
Ważne jest, aby przedsiębiorstwo współpracowało z dostawcami, którzy przestrzegają norm zrównoważonego rozwoju. Warto inwestować w certyfikowanych dostawców, którzy stosują praktyki przyjazne środowisku i spełniają wymagania EUDR.
Implementacja technologii śledzenia
Aby zapewnić zgodność z regulacjami, warto wdrożyć technologie umożliwiające geolokalizację surowców i monitorowanie ich pochodzenia. Systemy oparte na blockchain mogą pomóc w zapewnieniu pełnej transparentności i ścisłej kontroli nad łańcuchem dostaw.
Szkolenia i edukacja pracowników
Pracownicy odpowiedzialni za zakupy i łańcuchy dostaw powinni przejść specjalistyczne szkolenia dotyczące nowych wymogów prawnych. Powinni znać zasady EUDR i umieć wprowadzać odpowiednie procedury w firmie.
Regularna ocena ryzyka i dostosowanie procesów
Firmy muszą regularnie przeprowadzać ocenę ryzyka związaną z wylesianiem i w razie potrzeby wdrażać środki zaradcze. Warto opracować procedury na wypadek, gdyby pojawiły się problemy z dostawcami, którzy nie spełniają wymogów EUDR.
Monitorowanie zmian w przepisach
EUDR może być poddane dalszym zmianom i aktualizacjom, dlatego firmy muszą na bieżąco monitorować rozwój przepisów i dostosowywać swoje procedury do ewentualnych zmian.
Współpraca z konsultantami i audytorami
Warto skorzystać z pomocy specjalistów, którzy pomogą w audytach i implementacji odpowiednich praktyk zgodnych z EUDR. Konsultanci mogą także pomóc w stworzeniu odpowiednich raportów i dokumentacji potrzebnych do potwierdzenia zgodności.
Czy małe i średnie przedsiębiorstwa muszą przestrzegać EUDR?
Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) również muszą przestrzegać EUDR, choć mają więcej czasu na dostosowanie się do regulacji. Zgodnie z założeniami, regulacja wejdzie w pełni w życie dla MŚP od czerwca 2026 roku. Wcześniej, od grudnia 2025 roku, obowiązek będzie dotyczyć głównie dużych firm.
W jaki sposób EUDR dotyczy MŚP – przykłady
Mała firma produkująca meble
Jeśli firma produkuje meble z drewna importowanego z krajów tropikalnych, musi upewnić się, że drewno pochodzi z legalnych źródeł, które nie są związane z wylesianiem. Będzie musiała przeprowadzać due diligence, aby udowodnić pochodzenie surowca i uniknąć sprzedaży niezgodnych produktów na rynku UE.
Średniej wielkości producent czekolady
Firma zajmująca się produkcją czekolady z wykorzystaniem kakao musi potwierdzić, że kakao pochodzi z upraw, które nie przyczyniają się do wylesiania. W tym przypadku przedsiębiorstwo będzie musiało nawiązać współpracę z odpowiedzialnymi dostawcami, którzy spełniają wymogi EUDR.
MŚP w handlu olejem palmowym
Jeśli firma importuje olej palmowy, będzie musiała wprowadzić system monitorowania jego pochodzenia, aby mieć pewność, że surowiec pochodzi z plantacji, które przestrzegają zasad ochrony lasów.
EUDR a ESG – jak regulacja wpisuje się w strategie zrównoważonego rozwoju?
EUDR stanowi istotny element strategii ESG (Environmental, Social, Governance), wspierając cele zrównoważonego rozwoju, szczególnie w obszarze ochrony środowiska.
Regulacja wymusza na firmach odpowiedzialność za pochodzenie surowców, eliminując te, które przyczyniają się do wylesiania.
Poprzez due diligence i transparentność łańcuchów dostaw, EUDR promuje praktyki przyjazne środowisku, minimalizując negatywny wpływ na bioróżnorodność i klimat.
Dla firm, które wdrażają strategie ESG, EUDR staje się fundamentem odpowiedzialnego zarządzania oraz etycznego podejścia do działalności gospodarczej. W konsekwencji, przestrzeganie tych regulacji sprzyja realizacji celów ESG, wzmacniając reputację firm na rynku.
Jakie technologie mogą pomóc w spełnieniu wymogów EUDR?
W spełnieniu wymogów EUDR pomocne mogą być różnorodne technologie, które umożliwiają dokładne śledzenie pochodzenia surowców, zwiększają transparentność łańcuchów dostaw i umożliwiają monitorowanie zgodności z regulacjami. Oto niektóre z nich:
Technologie Blockchain
Blockchain umożliwia tworzenie niezmiennych zapisów na temat pochodzenia surowców. Dzięki tej technologii każda transakcja lub zmiana w łańcuchu dostaw jest rejestrowana w sposób, który nie pozwala na jej manipulację. Firmy mogą używać blockchain do zapewnienia pełnej transparentności w łańcuchu dostaw, śledząc, skąd pochodzi drewno, soja, czy kawa. Dzięki temu łatwiej jest wykazać zgodność z regulacjami EUDR.
Systemy geolokalizacji i GPS
Geolokalizacja pozwala na precyzyjne ustalenie, skąd pochodzi dany surowiec. Technologie oparte na GPS umożliwiają monitorowanie dokładnej lokalizacji źródeł surowców, takich jak drewno czy olej palmowy. Dzięki temu firmy mogą udowodnić, że surowce nie pochodzą z terenów, które zostały objęte wylesianiem.
Technologie analizy danych i sztuczna inteligencja (AI)
AI oraz systemy analizy danych pozwalają na analizowanie dużych zbiorów informacji o łańcuchach dostaw. Dzięki uczeniu maszynowemu i analizie ryzyka, firmy mogą identyfikować potencjalne zagrożenia związane z nielegalnym pochodzeniem surowców, a także przewidywać i monitorować zmiany w łańcuchu dostaw. Technologie te pozwalają na szybszą identyfikację niezgodności z regulacjami EUDR.
Internet Rzeczy (IoT)
IoT to sieć urządzeń zbierających dane w czasie rzeczywistym. W kontekście EUDR może to obejmować użycie czujników, które monitorują warunki środowiskowe w miejscach upraw, np. temperaturę, wilgotność czy zmiany w terenie, które mogą wskazywać na wylesianie lub degradację środowiska. Dzięki IoT możliwe jest ciągłe śledzenie sytuacji w obszarach dostaw surowców.
Zastosowanie sztucznych satelitów i zdjęć satelitarnych
Wykorzystanie danych satelitarnych pozwala na monitorowanie zmian w lasach i obszarach rolniczych. Satelity mogą dostarczać szczegółowe obrazy, które pomagają ocenić, czy na terenach, z których pochodzi surowiec, dochodzi do nielegalnego wylesiania. Narzędzia takie jak Google Earth Engine mogą wspierać firmy w weryfikacji pochodzenia surowców i monitorowaniu zgodności z EUDR.
Systemy zarządzania łańcuchem dostaw (SCM)
Zaawansowane systemy zarządzania łańcuchem dostaw mogą integrować wszystkie dane o pochodzeniu surowców i pozwalać na łatwe śledzenie ich zgodności z normami EUDR. Dzięki takim systemom firmy mogą zbierać i archiwizować informacje, które będą niezbędne do audytów oraz weryfikacji zgodności z regulacjami.
Certyfikaty i platformy zrównoważonego rozwoju
Platformy takie jak Rainforest Alliance czy Forest Stewardship Council (FSC) oferują certyfikację surowców pochodzących z odpowiedzialnych źródeł. Integracja takich certyfikatów z systemami ERP (Enterprise Resource Planning) firmy pozwala na łatwiejsze monitorowanie i raportowanie zgodności z EUDR.
Źródła:
Regulation on Deforestation-free Products: https://environment.ec.europa.eu/topics/forests/deforestation/regulation-deforestation-free-products_en
